Tsjuktsjisk eller luoravetlansk er eit tsjukotko-kamtsjatkisk språk som blir tala av tsjuktsjarar i Russland.
Ortografi
Tsjuktsjisk blir skrive med det kyrilliske alfabetet, med tre bokstavar som ikkje finst i den russiske versjonen av alfabetet, nemleg bokstavane ӄ ԓ ӈ,
Det moderne alfabetet for tsjuktsjisk:
А аБ бВ вГ гД дЕ еЁ ёЖ жЗ зИ иЙ йК кӃ ӄЛ лԒ ԓМ мН нӇ ӈО оП пР рС сТ тУ уФ фХ хЦ цЧ чШ шЩ щЪ ъЫ ыЬ ьЭ эЮ юЯ яʼ
Grammatikk
Morfologi
Substantiv
Substantiv i tsjuktsjisk blir bøygd i ti kasus. Substantiva er delt inn i tre bøyingsklasser, alt etter fleirtal finst berre for absolutiv (1. deklinasjon), obligatorisk for alle kasus (2. deklinasjon), eller valfritt i ikkje-absolutive former (3. deklinasjon). Skilnaden er eit resultat av animasitetshierarkiet.
1. deklinasjon: fellesnamn som refererer til andre ting og omgrep enn menneske
2. deklinasjon: eigennnamn som refererer til menneske, fellesnamn som refererer til eldre slektningar, pronomen som refererer til menneske
3. deklinasjon: fellesnamn som refererer til andre menneske enn eldre slektningar
тумгын "kamerat".
Kasus sg Absolutiv sg тумгы-н Absolutiv pl тумгы-т Ergativ-instrumentalis тумг-э Lokativ томгы-рык Statisk lokativ тумгы-к Ablativ томг-эпы Dativ-allativ томг-эты Designativ тумг-у
Kjelder
А.П. Володин, П. Я. Скорик 1997: Чукотский язык. i: Языки мири. Палеоазиатские языки. Москва. s. 23-39
Bibliografi
Асиновский А.С. Консонантизм чукотского языка. Л., 1991. Богораз В.Г. Луораветланский (чукотский) язык // Языки и письменность народов Севера. М.; Л., 1934, ч. 3. Богораз В.Г. Луораветланско-русский (чукотско-русский) словарь. М.; Л., 1937. Вдовин И.С. Очерки истории и этнографии чукчей. М.; Л., 1965. Володин А.П. Проспект описания грамматики керекского языка (чукотско-камчатская группа) // Языки народов Сибири. Грамматические исследования. Сборник научных трудов. Новосибирск, 1991. Инэнликей П.И. Словарь чукотско-русский и русско-чукотский. Л., 1987. Молл Т.А., Инэнликэй П.И. Чукотско-русский словарь. Л., 1957. Недялков В.П. Императив в чукотском языке // Императив в разноструктурных языках. Тезисы докладов конференции: Функционально-типологическое направление в грамматике. Повелительность. Л., 1988. Скорик П.Я. Грамматика чукотского языка. М.; Л., 1961, ч. 1; 1977, ч. 2. Скорик П.Я. Очерки по синтаксису чукотского языка. Инкорпорация. Л., 1948. Скорик П.Я. Структура предложения в чукотском языке // Структура предложения в языках различных типов. Палеоазиатские языки. Л., 1984. Скорик П.Я. Чукотский язык // Языки народов СССР. Л., 1968, т. 5. Bogoras W. Chukchee // Handbook of American Indian Languages / Ed. by F. Boas. Washington, 1922. Comrie B. Degrees of Ergativity: Some Chukchee evidence // Ergativity / Ed. by F. Plank. London, 1979. Kampfe H.-R. u. Volodin A.P. Abriss der tschuktschisches Grammatik auf der Basis der Schriftsprache. Wiesbaden, 1995. Nedyalkov V.P. Degrees of Ergativity in Chukchee // Ergativity / Ed. by F. Plank. London, 1979.
Bakgrunnsstoff
Morfologisk analyseprogram for tsjuktsjisk (endeleg tilstandsautomat)
Kategori:Tsjukotko-kamtsjatkiske språk Kategori:Einskildspråk