Huub Oosterhuis

Hubertus Gerardus Josephus Henricus Oosterhuis (1933–2023),www.kath.ch: Rebellischer Jesuit und kritischer Theologe: Huub Oosterhuis ist tot. 10. april 2023. kalt Huub, var en nederlandsk, opprinnelig katolsk prest og senere ikke-konfesjonell teolog og dikter, og «uavhengig katolsk prest».

Han forfattet over 60 bøker og over 700 hymner, sanger, salmer (ofte i en egen tolkning) og bønner. Flere av sangene hans ble oversatt, og han mottok internasjonale priser og anerkjennelser. Liv og virke Bakgrunn Huub Oosterhuis gikk på den jesuittdrevne St. Ignatius-gymnasium i hjembyen. Han trådte selv inn i jesuittordenen i 1952.

Prest I 1964 ble han ordinert til prest i Sint-Servaasbasiliek i Maastricht. Allerede fra 1964, inspirert av Che Guevara, som sa at kirker har potensialet til å transformere de sosiale strukturer i samfunnet, kombinerte Oosterhuis sin prestelige identitet med politisk aktivisme.SP.nl Tribune Intervju med Huub Oosterhuis, 22. oktober 2004.

I 1965 ble han studentpastor ved Amsterdam Student Ekklesia. Han ble en av nederlandsk katolisismes største tilhengerne av økumenikk, etter den modernistiske tolkning av Det andre Vatikankonsil. Han begynte med å omskrive liturgien og gjøre den akseptabel for alle.

Han ble i 1969 ekskludert fra jesuittordenen av ordenes ordensgeneral, pater Pedro Arrupe etter konflikter om sølibat. Av samme grunn suspenderte biskop Theodorus Zwartkruis av bispedømmet Haarlem (som omfatter hans bosted Amsterdam) ham i april om prest.

Senere samme år, og på grunn av sitt syn på politiske spørsmål og presters sølibat, og forlot deretter Oosterhuis den katolske kirke.The Church In The World. I: The Tablet. 19. April 1969, S. 18–21 ( ).

Etter katolisismen Etter at hans tidligere jesuittkollega Jos Vrijburg giftet seg, inngikk Huub Oosterhuis også et borgerlig ekteskap, den 25. april 1970, med den unge sykepleiersken og altfiolinisten Josefien Melief. De fikk to musikanske barn, komponisten og musikkprodusenten Tjeerd Oosterhuis og sangeren Trijntje Oosterhuis.

Etter skilsmisse giftet Oosterhuis seg igjen, med journalisten Colet van der Ven.

Den katolske Amsterdam Student Ekklesia ble omkonstituert i 1970 – etter konflikter om sølibat og prestedømmet – som en uavhengig, økumenisk personalmenighet (Oecumenische gemeente); den feiret gudstjenester i Dominicuskerk i Amsterdam.

På grunn av Student Ekklesias utbrudd fra den romersk-katolske kirke, ble bruken av hans atskillige sanger i den katolske kirke i Nederland kontroversiell. I 2010 ble bruken av et stort antall av sangene hans ansett som uegnet for liturgisk bruk i de katolske bispedømmene Utrecht og 's-Hertogenbosch.

Oosterhuis' omfattende dikteriske verk og hans bidrag til fornyelsen av liturgien og menighetssangen har også blitt bredt distribuert i tyske oversettelser siden 1967.Alex Stock: „Und in den Funken sehe ich“. Huub Oosterhuis und seine Poesie in Deutschland. I: Herder Korrespondenz. Heft 9/2014, s. 466–470 (Artikelanfang online).

Seks salmer av Huub Oosterhuis ble medtatt i stamdelen av den nye utgave av den katolske tyske bønne- og salmeboken Gotteslob, som ble utgitt i 2013. Stamdelen er den del av den nasjonale kirkesalmebok som er felles for samtlige av bispedømmeutgavene.

På 1970-tallet spilte Oosterhuis en viktig rolle i utviklingen av «fri liturgi»-praksisen, som noen ganger erstatter bibellesninger med tolkningshistorier utviklet i liturgiske arbeidsgrupper og hvor nattverden ikke lenger konsekvent blir forstått som et sakrament i den betydningen den har innen romersk-katolsk sakramentalteologi. Helt nye tilnærminger ble tatt i formuleringen av bønnetekster, for eksempel i Oosterhuis' eukaristiske bønn for agnostikere: «Herre, hvis du eksisterer, så kom inn i vår midte» (nederlandsk: Heer, als U bestaat, kom dan onder ons).

Tonesettingen til hans tekster er først og fremst fra komponistene Bernard Huijbers (også han en tidligere jesuitt), og senere Antoine Oomen og Tom Löwenthal. Da samarbeidet mellom Oosterhuis og Huijbers tok slutt i 1970-årene, engasjerte Huijbers seg mer og mer i en «åndelighet-uten-Gud» eller «- uten-du», mens Oosterhuis holdt seg til sine bibelske bønner, salmer og salmer. Etter at de gikk fra hverandre og Huijbers flyttet til Sør-Frankrike, var Oosterhuis' hovedkomponister to av Huijbers elever, Oomen og Löwenthal.

Ved begravelsen til den nederlandske prins Claus, ektemann til den nederlandske dronning Beatrix, en mangeårig personlig venn, holdt Huub Oosterhuis minnetale i Delft den 15. oktober 2002. Den 29. mai 2005 forkynte han ved avslutningsgudstjenesten til den 30. kongress for Deutscher Evangelischer Kirchentag i Hannover.

Ved det nederlandske parlamentsvalget i 2006 stilte Oosterhuis som kandidat nederst på sosialistpaartiets liste.

Oosterhuis mottok den tyske økumeniske Predigtpreis (prekenpris) for sitt livsverk i 2014.

Om hans verk Teologen og musikkforskeren Meinrad Walter har uttalt: «Oosterhuis skrev sanger som har en plass i livet - men som går langt utover hans samtids tidsånd. Oosterhuis ... verger tekstene mot den klarheten som preger lovsanger, for eksempel, der alt var vellykket fra starten av. Han har sansen for overtonene av manglende evne, av klage, av ufullendthet, som sangerne så må tenke gjennom til siste slutt. I denne ligner den på Salmene og store stykker av annen salmediktning. Dette forklarer også dens vedvarende betydning: Oosterhuis' sanger kan utforskes i lang tid fremover. Det som er mindre krevende, det som er veldig fengende på et bestemt tidspunkt, blir også raskt glemt.»Nachruf von Meinrad Walter, in: https://katholisch.de, lest 14. april 2023

Cornelis Kok så på teologien hos Huub Oosterhuis som en teologi «som er mer poetisk enn prosaisk, mer søkende og spørrende enn dogmatisk og sikker.»

Arjan Broers, pastor i Dominicuskerk i Amsterdam, mente at Huub Oosterhuis endret kirken:«Han gjennomførte overgangen fra en kirke som sang hovedsakelig på latin og uforståelig, til en kirke som sang på nederlandsk.»

Huub Oosterhuis døde den 9. april 2023, i en alder av 89 år, etter en kort sykdom.

Verker Huub Oosterhuis har dusinvis av publikasjoner til sitt navn, inkludert diktsamlingene og refleksjonssamlingene Zien soms even og Bid om vrede, som er blitt gjenopptrykt mange ganger. Oversettelser er tilgjengelige på engelsk, fransk, tysk, italiensk og spansk, samt på finsk og polsk.

Met alle wapens... op alle fronten. Brussel, De Seinhoorn, 1957 Uittocht. Gedichten. Amsterdam, Poëziereeks De Windroos, 1961 Groningen en andere gedichten. Amsterdam, Poëziereeks De Windroos, 1962 Dertig liederen voor een Nederlandse liturgie. Hilversum, Gooi en Sticht, 1964 Hand op mijn hoofd. Gedichten. Utrecht, De Fontein, 1965 Bid om vrede. Gedichten. Utrecht, Amboboeken, 1966 Vijftig psalmen. Proeve van een nieuwe vertaling. Door Huub Oosterhuis en Michel van der Plas, in samenwerking met Pius Drijvers en Han Renckens. Utrecht, Amboboeken, 1967 In het voorbijgaan. Teksten. Utrecht, Amboboeken, 1968 Binnenkant. Gedichten. Bussum / Hilversum / Roermond, diverse uitgevers, 1969 Parcival. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1970 Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1970 Zien, soms even. Fragmenten over God: een voorlees-boek. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1972 Herschreven gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1973 Hoe ver is de nacht. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1974 Als je zoon je vraagt. Momenten uit een gemeente. Bilthoven, Amboboeken, 1974 Tot op vandaag. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1975 Mensen voor dag en dauw. Overdenkingen. Bilthoven, Amboboeken, 1976 Dan zal ik leven. Teksten voor uren alleen. Gedichten. Bilthoven, Amboboeken, 1976 Schatkist doodkist: Chili '77. Samengesteld door Huub Oosterhuis. Amsterdam, Populier, 1977 Gaan waar geen weg is. Overdenkingen. Bilthoven, Amboboeken, 1979 Twee of drie. Voor en over kritische gemeenten: Nederlandse kerkgeschiedenis sinds bisschop Bekkers. Bilthoven, Amboboeken, 1980 Niets is onmogelijk. Bijbelverklaring. Baarn, Amboboeken, 1981 God is ieder ogenblik nieuw. Gesprekken met Edward Schillebeeckx. Baarn, Amboboeken, 1982 Aandachtig liedboek: 143 teksten om te zingen en ter overweging. Baarn, Amboboeken, 1983 Een vogel met drie vleugels. Gedichten. Amstelveen, Luyten, 1983 Gedroomde god. Nieuwe gedichten. Baarn, Amboboeken, 1983 Gebeden en psalmen. Baarn, Amboboeken, 1984 En ik zag: een nieuwe wereld : proeven van bijbelse prediking. Baarn, Amboboeken, 1984 Het lied van de aarde. Een leerdicht. Baarn, Amboboeken, 1986 Nieuw bijbels liedboek. Baarn, Amboboeken, 1986 Hagepreken. Baarn, Amboboeken, 1987 Wat heet God. Gesprekken. Amsterdam, Balans, 1988 Gezelschap. Gedichten. Baarn, Amboboeken, 1988 De dag die komt. Het bijbelse geloofsverhaal: woorden om te doen: overwegingen, liederen, gebeden, van Advent tot Advent. Kapellen / Kampen, Kok Agora / Pelckmans, 1988 Licht dat aan blijft. 30 jaar liturgie-vernieuwing. Kapellen / Kampen, Kok Agora / Pelckmans, 1990 Aangenomen vader, Baarn, Ambo, 1990, met illustraties van Geertrui Charpentier, ISBN, 90 26310358 Het woord doorgeven. Schriftuitleg. Kampen, Kok, 1991 Zee van tijd. Gedichten. Baarn, Ambo, 1992 Zolang er mensen zijn. Honderd liederen voor de eredienst. Kampen / Averbode, Kok / Altiora, 1993 Later leven. Gedichten. Aalsmeer, DABAR/boekmakerij Luyten, 1993 De onrust van de liefde. Gedichten 1983-1993. Baarn, De Prom, 1994 Geestverwant. Beschouwingen over God en Jezus. Kampen, Kok Agora, 1995 Een huis waar alles woont. Essays. Amsterdam, Balans, 1996 Weg en omweg. Gedichten 1950-1995. Tielt / Baarn, Lannoo / De Prom, 1996 Levende die mij ziet. Gedichten, gezangen en gebeden. Tielt / Kampen, Lannoo / Kok, 1999 In den beginne. Het boek Genesis; De vijf boeken van Mozes, de Tora: de eerste afdeling van de joodse Schrift. Amsterdam, Prometheus, 1999 Boek van mijn leven. Overdenkingen. Kampen / Averbode, Kok / Averbode, 2000 Mens op aarde. Gedichten. Kampen, Ten Have, 2000, met illustraties van Geertrui Charpentier, ISBN 978 90 25951948 Om liefde. Gedichten. Kampen, Ten Have, 2001, met illustraties van Geertrui Charpentier, ISBN 978 90 25952396 Nooit meer niet. Nieuwe gedichten. Baarn, De Prom, 2002 Op leven en dood, Baarn, Uitgeverij Ten Have, 2002, met illustraties van Geertrui Charpentier, ISBN 978 90 25952730 Lukaspassie. Amsterdam, Van Gennep, 2003 De zevenmaster. Een klein heldendicht. Amsterdam, De Prom, 2003 Verzameld liedboek. Liturgische gezangen op teksten van Huub Oosterhuis. Kampen / Antwerpen, Kok / Halewijn, 2004 Ogen die mij zoeken. Afscheid en uitvaart. Kampen, Kok, 2005 Hier aanwezig. Gedichten. Kampen, Ten Have, 2005 Licht. Gedichten. Arnhem, Terra, 2006 In den beginne. Het boek Genesis vertaald en van aantekeningen voorzien. (Met Alex van Heusden) Pandora, 2007 Wie bestaat. Nieuwe gedichten. Kampen, Ten Have, 2008 Trouw bezingen. Averbode, Kok, 2008 Godweet komt het goed. Een keuze uit de liederen en gedichten. Muntinga Pockets, 2008 Kom bevrijden - 150 Gebeden Ten Have, 2009 150 psalmen Vrij, 2011 Arthur, koning van een nieuwe wereld, 2013 Stilte zingen, 2018 Mensen veel geluk, 2019 Groningen/Grunnen, 2020 Handgeschreven, 2020

Litteratur Alex Stock: Hierhin, Atem. Zur poetischen Theologie von Huub Oosterhuis. Lehrhaus & Liturgie, Osnabrück 1994. Alex Stock: Andacht. Zur poetischen Theologie von Huub Oosterhuis. EOS-Verlag, Sankt Ottilien 2011, ISBN 978-3-8306-7503-7. Alex Stock: „Und in den Funken sehe ich“. Huub Oosterhuis und seine Poesie in Deutschland. I: Herder Korrespondenz. Heft 9/2014, s. 466–470 (Artikelanfang online).

Referanser

Kategori:Personer fra Amsterdam Kategori:Nederlandske katolske prester Kategori:Nederlandske jesuitter Kategori:Nederlandske forfattere Kategori:Salmediktere Kategori:Nederlandske teologer