thumb|right|Lo ceucle blau, simbòl universau dau diabèta.
Lo diabèta sucrat, sovent dich diabètaAqueu tèrme es imprecís car existís un autre grop de diabèta que son dichs diabètas insipids. Dins certanei documents, es de còps mencionat una tresena forma de diabèta qu'es dicha « diabèta renau ». Aquò es una apelacion anciana de la glicosuria renala (malautiá caracterizada per la preséncia de sucre dins leis urinas amb una glicemia normala) qu'es uei considerada coma incorrècta., es una malautiá cronica liada a un defalhiment dei mecanismes biologics de regulacion de la glicemia, es a dire de la concentracion de glucòsa dins lo sang. En temps normau, aquela concentracion es contraròtlada per l'insulina, una ormona secretada per lo pancreàs. Pasmens, dins lo cas d'un diabèta, lei cellulas productritz de l'insulina pòdon pas assegurar son ròtle ò lei receptors de l'ormona an desvolopat una resisténcia a son accion que limita son eficacitat. A tèrme, lo diabèta sucrat es la fònt de complicacions entraïnadas per d'alteracions deis artèrias (insufiséncia renala, infeccions...). Pòdon causar lo decès dirècte dau pacient ò favorizar l'aparicion d'autrei malautiás grèvas coma de malautiás cardiovascularas.
Lo diabèta es una malautiá coneguda dempuei l'Antiquitat qu'es generalament favorizada per de factors genetics e environamentaus (urbanizacion, abséncia d'activitat fisica...). La descubèrta de sa causa aguèt luòc a la fin dau sègle XIX e au començament dau sègle XX. Lei mètges descurbiguèron tres tipes principaus de diabèta (tipe 1, tipe 2, gestacionau) e divèrsei formas raras sovent liadas a d'autrei patologias. Lo tractament principau es fondat sus un regim alimentari equilibrat, una activitat fisica regulara e d'injeccions d'insulina.
Dempuei la fin dau sègle XX, lo diabèta es una malautiá que conoís una creissença fòrça importanta en causa de l'aumentacion generala dau nivèu de vida. Es ansin venguda una causa de mortalitat majora dins lo mond amb 1,5 milions de mòrts dirèctes en 2012 e 2,2 milions de victimas suplementàrias tuadas per de malautiás agravadas per un estat diabetic.
Istòria
De l'Antiquitat a la descubèrta dau ròtle dau sucre
thumb|right|Fac-simile d'una pagina dau papirús Ebers, un dei documents pus ancians que presenta una descripcion dau diabèta.
Lo diabèta es una malautiá qu'es coneguda dempuei l'Antiquitat en Egipte(en) Leonid Poretsky, Principles of diabetes mellitus, Springer, 2009, p. 3.. Per exemple, lo papirús Ebers, redigit vèrs 1550 avC, prepausava una bevenda de prendre dins aquela situacion(en) Jacob Roberts, "Sickening sweet", Distillations, vol. 1, n°4, 2015, pp. 12-15.. En Índia, lei mètges avián tanben identificat la malautiá e l'avián dicha madhumeha (« orinas de mèu ») dins un tractat medicau datant dau sègle VI ò V avC. Enfin, de tèxtes atribuïts au Grèc Ipocrates (460-377 avC) e de passatges dau Huangdi Nei Jing chinés, escrich entre 320 avC e 111 apC, depintan pereu de simptòmas dau diabèta(en) C. L. Gemmill, "The Greek Concept of Diabetes", Bulletin of the New York Academy of Medicine, 1972, 48 (8) : 1033-1036..
En Euròpa e en Orient Mejan, lei Romans e leis Arabs, eiretiers dei sabers grècs, avián tanben conoissença de la patologia que sembla de venir pus frequenta durant l'Edat Mejana. D'efiech, Al-Razi (865-925) la mencionèt dins la màger part de seis obratges e Avicena (980-1037) prepausèt un tractament que foncionèt, segon lei documents dau periòde, dins au mens cinc cas(en) Garabed Eknoyan, Judit Nagy, "A history of diabetes mellitus or how a disease of the kidneys evolved into a kidney disease", Advances in Chronic Kidney Disease, 2005, 12 (2): 223–229.. De mai, lo nombre de cas descrichs per lei mètges dau periòde èra en aumentacion : un vintenau de cas per Maimonides (1135-1204) còntra solament dos per Gallien (218-268).
La premiera descripcion modèrna dau diabèta foguèt realizada per Paracelse (1493-1541) que depintèt un nombre important de simptòmas, especialament au nivèu dei rens, e descurbiguèt la preséncia d'un residü dins leis urinas evaporadas dei malauts. O diguèt « sau » e notèt son gost doç. Aquò menèt lo mètge anglés Thomas Willis (1621-1675) a sospichar un liame amb lo sucre. Pasmens, foguèt necessari d'esperar la fin dau sègle XVIII per demostrar la preséncia de sucres dins lo sang. Aquò permetèt a Matthew Dobson (1732-1784) de demostrar lo liame e 1776. Un decenni pus tard, en 1778, Thomas Cawley suggeriguèt una origina pancreatica après una disseccion realizada sus una victima de la malautiá(en) Thomas Cawley, "A Singular Case of Diabetes, Consisting Entirely in the Quality of the Urine; with an Inquiry into the Different Theories of That Disease", The London Medical Journal, 1778, 9 (Pt 3) : 286–308.. Pasmens, sa descubèrta passèt per malh durant un sègle.
La descubèrta dau diabèta sucrat
La distinccion entre lo diabèta sucrat e lo diabèta insipid foguèt probablament l'òbra dau mètge alemand Johann Peter Frank (1745-1821) en 1794(en) Diana W. Guthrie, Selbys Humphreys, "Diabetes Urine Testing: An Historical Perspective", The Diabetes Educator, 1988, 14 (6): 521–525.. Pasmens, lei progrès sus la malautiá foguèron lents. D'efiech, se son origina èra plus cercada dins lei rens, ges d'organ ò patogèn semblava la causa dau problema. La demostracion formala dau ròtle dau pancrèas foguèt establida en 1889 per Joseph von Mering (1849-1908) e Oskar Minkowski (1858-1931) que poguèron caracterizar un diabèta sucrat en un can amputat d'aquel organ(en) J. Von Mehring, O. Minkowski, "Diabetes mellitus nach pankreasexstirpation", Arch Exp Pathol Pharmakol, 1890, 26 (5–6) : 371–387. . D'analisis permetèron d'identificar lo liame amb la concencentracion de sucres dins lo sang. Quatre ans pus tard, Édouard Laguesse (1861-1927) emetèt l'ipotèsi d'una origina situada au nivèu deis illòts de Langerhans, idèa confiermada per Eugene Lindsay Opie (1873-1971) en 1901. Enfin, lo ròtle de l'insulina foguèt descubèrt en 1909 per Jean de Mayer.
L'existéncia de dos tipes diferents de diabèta sucrat foguèt compresa a partir deis ans 1930 amb d'observacions realizadas per Harold Percival Himsworth (1905-1993) ò per Robert Daniel Lawrence (1892-1968). En particular, Lawrence descurbiguèt de pacients deficients en insulina mentre qu'autrei presentavan de taus normaus. En 1955, lo mètge anglés Philip Hugh-Jones (1917-2010) definiguèt ansin lei diabètas sucrats de tipe 1 e 2. Identifiquèt tanben lo premier diabèta sucrat rar que foguèt dich tipe J(en) P. Hugh-Jones, "Diabetes in Jamaica", The Lancet, 1955, 266 (6896) : 891–897.. Aquela classificacion s'impausèt après la descubèrta de l'origina genetica dau diabèta de tipe 1 per Andrew Cudworth (1939-1982) en 1976(en) Peter Glasner, Reconfiguring Nature: Issues and Debates in the New Genetics, Taylor & Francis, 2018, p. 263..
La cèrca de tractaments
thumb|right|Fotografia de John Macleod, un dei dos descubreires de l'insulina.
Lei tractaments antics e medievaus dau diabèta sucrat son mau coneguts. Pasmens, au començament dau sègle XVIII, la dieta èra ja un remèdi frequent. En 1870, lei privacions sètge de París ne'n mostrèron l'utilitat amb un melhorament de la santat generala de mai d'un pacient diabetic. Pasmens, lei limits regardant l'origina de la malautiá entraïnèron tanben l'aparicion de suenhs perilhós. Per exemple, foguèt de còps prescrich de medicaments a basa d'òpi ò de regims fòrça rics destinats a compensar lei pèrdas de nutriments observats dins leis urinas.
La descubèrta de l'origina pancreatica de la malautiá entraïnèt de recèrca sus aquel organ. Tre leis ans 1900, lo mètge alemand George Ludwig Zuelzer (1870-1949) obtenguèt quauquei resultats favorables amb d'extrachs de pancrèas. Pasmens, son produch aviá una eficacitat limitada e d'efiechs segondaris sevèrs(en) Michael Bliss, The discovery of insulin, University of Chicago Press, 2007, pp. 31–32.. En parallèl, se melhorèron lei tecnicas per mesurar la concentracion de sucre dins lo sang(en) Michael Bliss, The discovery of insulin, University of Chicago Press, 2007, pp. 40-41.. Lo progrès decisiu, la descubèrta de l'insulina, foguèt l'òbra de l'Escocés John Macleod (1876-1935) e lo Canadenc Frederick Banting (1891-1941) en 1921. D'assais realizats en 1922 permetèron de validar l'interès de la substància(en) Michael Bliss, The discovery of insulin, University of Chicago Press, 2007, p. 122..
Après aqueu succès, d'autrei descubèrtas importantas aguèron luòc. Regardant l'insulina, permèton d'aumentar la durada de son eficacitat (Novo Nordisk, 1940). Puei, foguèt determinada la sequéncia deis acids aminats formant aquela molecula. Aquò menèt en 1980 a l'aparicion de l'insulina de sintèsi. En parallèl, d'autrei medicaments foguèron estudiats per faciar certaneis aspèctes de la malautiá. Son susceptibles de redurre la glimecia (biguanida dins leis ans 1920Lei medicaments d'aquela classa foguèron negligits en causa de la descubèrta de l'insulina. Pasmens, son interès foguèt tornarmai descubèrt dins leis ans 1940-1950.), d'estimular la produccion d'insulina (sulfonilurèas en 1942) ò de demenir la resisténcia a l'insulina (tiazolidinedionas en 1990). Enfin, un darrier aisse per melhorar lo tractament foguèt de crear de sistèmas leugiers e mobils permetent de mesurar rapidament la glicemia.
Descripcion e tractament dei diabètas sucrats
Diabèta de tipe 1
Lo diabèta de tipe 1 es una malautiá autoimmuna qu'es caracterizada per la destruccion dei cellulas dau pancrèas per lo sistèma immunitari. Aquò entraïna un deficit en insulina qu'es a l'origina dau diabèta. La patologia es sovent d'origina genetica mai de factors environamentaus (nutricion, infeccions viralas, intoxicacions...) pòdon aver una influéncia. Son aparicion a sovent luòc entre 10 e 40 ans. En França, sa prevaléncia es de 0,25%, çò que representa 10% dei cas de diabèta recensats.
Simptòmas e evolucion naturala
Lo diabèta de tipe 1 es generalament una malautiá qu'apareis subitament, sovent en causa d'una infeccion ò d'un estrès important. Se caracteriza per una gròssa set, una emission abondanta d'urinas, un amagriment sobde e un lassitge generau e important. Dins de cas grèus, pòu entraïnar una acidocetòsi qu'es una acumulacion de cetonas dins l'organismeAqueu simptòma es entraïnat per l'utilizacion de lipids per produrre de cetonas, substància susceptibla de remplaçar la glucòsa coma fònt d'energia.. Son evolucion naturala es lo còma diabetic e la mòrt.
Diagnostic
Lo diagnostic es principalament basat sus la mesura de la glicemia dejuna. D'efiech, dins lo cas d'un diabèta de tipe 1, es superiora a 1,26 g/L e pòu aisament agantar de valors superioras a 2,5 g/L(en) World Health Organization Department of Noncommunicable Disease Surveillance, Definition, Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus and its Complications, 1999.. La preséncia dins leis urinas de sucre (glicosuria) e d'acetona (cetonuria) es tanben un indici.
Tractament
thumb|right|Fotografia d'estilòs injectors d'insulina preremplits.
Lo tractament es fondat sus doas a quatre injeccions jornadieras d'insulina (en) S.R. Shrivastava , P.S. Shrivastava, J. Ramasamy, "Role of self-care in management of diabetes mellitus", Journal of Diabetes and Metabolic Disorders, 2013, 12 (1) : 14.. L'administracion es soscutanèa e realizada amb una seringa ò un estilò injector preremplit. De còps, es possible de plaçar sus lo malaut una pompa pichona connectada a una agulha implantada sota la pèu.