Madagascar es una illa granda e un estat d'Africa Orientala. D'una superficia de km², sa capitala es Antananarivo. A una populacion de 23,2 milions d'abitants (2014) quasi unicament eissits dau pòble malgash. Son installacion aguèt luec dins de circonstàncias mau conegudas, probablament dau sègle VII au sègle XVI. Li formèt una tiera de reiaumes independents mai gardèt en partida son unitat culturala, especialament sa lenga. A partir de la fin dau sègle XVI, d'estats poderós acomencèron de si formar. Aqueu procès contunièt fins a l'emergéncia dau Reiaume Merina que dominèt la quasi totalitat dau territòri malgash au sègle XVIII. Pasmens, deguèt faciar leis ambicions dei poissanças colonialas francesa e britanica que luchèron per establir sa dominacion dins l'illa. Finalament atribuida a París, Madagascar venguèt un protectorat puei una colonia francesa a la fin dau sègle XIX. Venguèt tornarmai independenta en 1960 amb l'afondrament de l'Empèri Francés.
Lo gentilici es malgash -a.
Geografia
Topografia
L'illa de Madagascar a una superficia d'environ km². D'una longor de km, si situa entre 12 e 26° de latitud sud e a una largor que pòu agantar 500 km. Es separada de l'Africa continentala per lo Canau de Moçambic que sa prefondor pòu passar m. Geologicament, es eissida de Gondwana e sa basa es un sòcle precambrian que cuebre lei dos tèrç de sa superficia. En causa de l'erosion, es generalament fach de còlas mai certanei regions son marcadas per de relèus pus importants d'origina granitica e volcanica que forman lei Tèrras Autas (au dessüs de m) e lo Grand Desbauç Orientau. Si troba la cima pus auta de l'illa (Tsaratanana, m). A l'oèst, si troba dos grands bacins sedimentaris que presentan un relèu de cuesta amb de gres e de cauquiers.
Madagascar presenta un ret idrografic complèx format d'un nombre important de rius qu'an un perfieu similar. An una fònt situada dins lei regions d'altitud e un escorrement relativament rapide en direccion de l'Ocean Indian, especialament dins la partida orientala de l'illa onte lo plan costier a una largor febla. Dins la partida occidentala, la preséncia dei bacins sedimentaris aumenta la longor dei rius e Mangoky e Betsiboka passan 500 km. En causa dau clima tropicau malgasha, aquelei rius an de debits que presentan de variacions fòrtas dins lo corrent de l'annada.
Clima
Madagascar pòu èsser devesida entre cinc zònas climaticas principalas : au nòrd e au nòrd-oèst, lei precipitacions li son abondosas durant la mosson (decembre-abriu). Lo clima li es de tipe tropicau amb de temperaturas situadas entre 15 e 37°C. lòng de la costat èst, lo clima li es tanben tropicau. Dins aquò, a la particularitat d'èsser expausat tota l'annada a l'influéncia deis alisis. De genier a març, l'endrech pòu tanben èsser tocat per de ciclons. a l'oèst, la màger part dau territòri receu mens de plueias e presenta un clima tropicau amb de savanas. Lei temperaturas li varian entre 10 e 37°C. dins lo centre de l'illa, lei Tèrras Autas, sustot situadas entre e m, an un clima subtropicau amb de plueias estivencas. La temperatura mejana es d'environ 20°C. dins lo sud extrèm, lo clima es de tipe subdesertic. Li es pus sec e lei plueias pus raras amb una amplitud termica importanta entre -6 e 40°C.
Mitan naturau vignette|La deforestacion e l'erosion daus sòls son doas grandas causas de degradacion environamentala. vignette|Madagascar abriga una dei faunas endemicas pus ricas au monde, en via rapida de regression.
Fòrça espandit entre l'eqüator e lo Tropic dau Capricòrne, Madagascar presenta una paleta de paisatges d'una diversitat prodigiosa. Escuèlhs de coralh, plajas de sabla fina, arbres dau viatjaire, bòscs de baobabs, mangròvas, sabanas. La còsta nòrd-oèst es protegida per una barrièra coraliana coma un atòl. Lo litorau orientau es una cadena de bauçs coronats d'arbres gigants. A l'interior, au nòrd, de combas fertilas ; au sud, una brossa d'espinós ; au centre, de montanhas.
L'illa serva pas pus qu'un partida dau bòsc primari originau, mas demòra un deis endrech pus rics en tèrmes de biodiversitat sus la planèta, amb nombrosas espècias de fauna e de flòra endemicas.
En 2003, Marc Ravalomanana anoncièt que triplariá la superfícia deis airaus protegits de l’illa per aténher sièis milions d’ectaras. En decembre de 2005, lo país creèt un milion d’ectaras d’airaus protegits novèus. En 2007, pus d’un milion d’ectaras suplementàrias (siá un totau de d’ectaras) qu'enclau : lo corredor biologic / corredor forestier « Fandriana-Vondrozo » ; lo complèxe de lacs, ribièras e bòsc de zonas umidas de Mahavavy-Kinkony (còsta nòrd-oèst) dins lo Districte de Mitsinjo (Sud-èst) e enclausent lo segond lac pus grand dau país, a aperaquí de Mahajanga. Malgrat la preséncia de l’industria sucrièra Sirama, aqueu complèxe es d'una extrêma richessa en biodiversitat e associa la ribièra de Mahavavy, lo lac Kinkony, lo bòsc de Tsiombikibo, la baia de Boeny Aranta e lei mangròvas litoralas. Sus 30 espècias de peis, cinc son endemicas ; sur de reptils, 12 son endemicas ; sus d’aucèus, 57 son terrèstras dont e 76 son aqüaticas dont 23 son endemicas ; quatre lemurids, un rosegaire e un carnivòr benefician tanben de proteccion ; lo bòsc sèc centrau de Menabe (sud-oèst de l'illa).
Demografia La populacion malgasha èra estimada a 23,2 milions d'abitants en 2014. Son estructura es caracteristica d'un país paure amb una populacion jova (95,8% deis abitants an mens de 55 ans), una esperança de vida limitada a 63,8 ans, un taus de feconditat aut (4,29 enfants per frema) e una aumentacion anuala importanta (+2,6%). L'urbanizacion es tanben limitada (34,5%) mai en aumentacion rapida (+4,6%). La talha dei vilas es donc limitada e solament dètz passavan abitants en 2014. Lei pus importantas èran la capitala Antananarivo (1,4 milion d'abitants), Toamasina (), Antsirabe (), Fianarantsoa (), Mahajanga () e Toliara ().
La composicion etnica dau país pòu èsser considerada coma omogenèa car lo pòble malgash forma la totalitat de la populacion e parla la meteissa lenga. Pasmens, dins lei fachs, se destria mai d'un sotagrop etnic au sen d'aqueu pòble (oficialament 18). Aquelei divisions son la consequéncia deis independéncias localas dei diferentei populacions avans leis unificacions merina e francesa dei sègles XVIII e XIX. Son basadas sus de trachs culturaus e geografics. Pasmens, la primautat merina e la politica coloniala de França que s'apielèt sus l'infrastructura merina per administrar l'illa a creat una division pron importanta entre grops dei Tèrras Autas e dau rèsta de l'illa.
Dempuei l'independéncia, lei diferéncias entre sotagrops son vengudas pus feblas dins la vida vidanta mai l'apartenéncia etnica demora un objècte de fiertat per una partida importanta de la populacion. En particular, foguèt pron fòrt per devesir constitucionalament lo territòri malgash entre sièis regions autonòmas fins a 2007.
Lengas
Madagascar a doas lengas oficialas que son lo malgash e lo francés. La premiera es parlada per la totalitat de la populacion. La segonda es sustot la lenga deis elèits e es mestrejada per environ 20% deis abitants. Pasmens, aquela proporcion sembla fòrça lentament demenir dempuei l'independéncia. De 2007 a 2010, una temptativa aguèt luec per apondre l'anglés coma tresena lenga oficiala e atraire leis investiments estrangiers.
Religions
La populacion malgasha es devesida entre quatre grops principaus regardant lei creissenças religiosas. Dos son relativament ben identificats. Aperaquí 20% de la populacion es ansin atèa ò agnostica e 7% musulmana. En revènge, la definicion dei dos autrei blòts (environ 75%) es fòrça malaisada en causa de l'interpenetracion dei tradicions crestianas (catolicas ò protestantas) e animistas. Exemple d'aquela dificultat, la part deis animistas au sen de la populacion de Madagascar varia segon leis estudis e lei critèris considerats de 20 a 50%.
Istòria
Lo premier poblament de l'illa
Lei premiers movements de poblament de Madagascar son fòrça malaisats de depintar en causa de la manca d'informacions claras sus l'origina dau pòble malgash. D'estudis linguïstics mostran d'originas oceanencas e africanas e l'arqueologia indica d'una faiçon quasi segura l'abséncia de poblament uman de l'illa avans son arribada. Pasmens, en l'abséncia d'elements suplementaris novèus, uneis ipotèsis existisson que lei principalei son : una migracion de marchands venguts deis illas d'Indonesia actuala. D'efèct, existiá un comèrci actiau entre l'archipèla dau Sud-Èst Asiatic e lo sud d'Índia. Per la seguida, s'estendèt en direccion de l'Africa Orientala e es possible que Madagascar ne'n faguèsse partida. Puei, aquò auriá entraïnat l'installacion permanenta de certanei marchands dins l'illa. una tiera de migracions de populacions totjorn vengudas d'Indonesia actuala entre lei sègles V e VII. Lei rasons d'aquela installacion son desconegudas e l'ipotèsi es principalament basada sus d'indicis linguïstics. Après lo sègle VII, lei migracions aurián contuniat fins au sègle XIII. una expansion lenta de populacions marchandas, totjorn vengudas d'Indonesia actuala, que s'installèron pauc a pauc lòng dau litorau de l'Ocean Indian e se mestissèron amb lei pòbles locaus. Segon aquela ipotèsi, lo poblament de Madagascar seriá donc lo fach d'una populacion d'origina oceanenca parcialament mestissada.
La formacion dau pòble malgash
Lei premiereis installacions umanas se situavan lòng dei costats nòrd-oèst e èst que son clima es pus umid e pus favorable a l'agricultura. Puei, dins lo corrent de l'Edat Mejana, d'autrei pòbles venguèron s'installar dins l'illa. L'assimilacion deis imigrants foguèt generalament rapida e Madagascar gardèt son unitat culturala e linguistica. Pasmens, fins au sègle XVI, de sota-grops, caracterizats per de trachs culturaus pròpris, se formèron pauc a pauc au sen dau pòble malgash.
Entre lei pòbles que venguèron s'installar dins l'illa, se pòu nòtar : leis Antalaotras qu'èran de marchands musulmans swahilis. S'installèron lòng dau litorau nòrd-èst. lei Rasikajys qu'èran una populacion parcialament islamizada que s'installèt dins lo nòrd. lei Raminias qu'èran tanben una populacion parcialament islamizada. Pasmens, s'installèron dins lo sud de l'illa. leis Antemoros, totjorn una populacion en partida musulmana. S'installèron tanben dins lo sud. Aguent adoptat l'escritura aràbia, l'utilizèron per escriure de libres en malgasha depintant sei tradicions. lei Hovas que venguèron d'Oceania. Desbarquèron sus la costat orientala avans de progressar en direccion de l'interior dau territòri.
Au començament dau sègle XVI, lei principalei migracions èran acabadas e la division etnica actuala dau territòri èra quasi en plaça. Aquela estabilitat permetèt la formacion dei premiers estats vertadiers de l'illa. Lo premier reiaume de remarca foguèt aqueu dei Sakalava fondat au començament dau sègle XVII dins lo sud-oèst de l'illa. A son apogèu, dins lo corrent dau sègle seguent, s'estendiá sus un tèrç dau territòri malgash. D'autrei Sakalava fondèron lo Reiaume de Menabe dins l'oèst e lo Reiaume de Boina dins lo nòrd-èst. Totjorn dins lei regions meridionalas, lei Zana-Melata fondèron una confederacion poderosa dich Confederacion dei Betsimisaraka. Dins lo centre, lei Hova formèron tanben un reiaume qu'èra una poissança importanta dins l'illa a la fin dau sègle XVI. Dins lo corrent dau sègle XVII, prenguèt lo nom d'Imerina e seis abitants lo nom de Merina. Au sègle XVIII, aquel estat se fragmentèt mai lo sentiment d'unitat demorèt viu.
Lei premiers contactes amb leis Europèus