thumb|400x400px|Formas de govèrn Forma de govèrn, forma politica, regim politic, regim de govèrn, sistèma de govèrn, modèl de govèrn o modèl politic son unes dels diferents biais de nomenar un concèpte essencial de la sciéncia politica e la teoria de l'estat o drech constitucional. Fa referéncia al modèl d'organizacion del poder constitucional qu'adòpta un Estat en foncion de la relacion existenta entre los diferents poders. Lo biais que s'estructura lo poder politic per exercir son autoritat dins l'Estat, en acòrdi amb totas las institucions que lo forman, donat que cada forma de govèrn a besonh de mecanismes de regulacion que li son caracteristics. Aqueles modèls politics vàrian d'un Estat a l'autre e d'una epòca istorica a l'autra. Sa formulacion se justifica al vejaire de causas diferentas: estructuralas o idiosincrasticas (imperatius territorials, istorics, culturals, religioses, eca.) o conjunturals (periòdes de crisi economica, catastròfas, guèrras, dangièr o "emergéncias" de natura plan diferentas, voids de poder, manca de consens o de comendament, eca.), mas totjorn coma realizacion politica d'un projècte ideologic.
La denominacion correspondent a la forma o modèl de govèrn (en mai de referéncias a la forma d'Estat, qu'indica l'estructura territoriala) que torna prene abitualament lo non oficial de l'Estat, amb de tèrmes d'una granda diversitat e que, malgrat que dona una cèrta informacion sus çò que proclaman, respondon pas als critèris comuns que permeton de definir d'esperles lo sieu regim politic. Per exemple: Republica del Peró, Mexic, Veneçuèla, Espanha, Principat d'Andòrra, Luxemborg, Federacion Russa, Nigèria, Republica Populara Democratica de Corèa, Union dels Emirats Arabes Units, Iran o Libia. Entre los gaireben dos cents estats, i a solament dètz e uèit qu'apondon pas cap de paraula en mai del seu nom geografic, coma per exemple: Jamaica, alara qu'onze indican solament que son "estats". La forma mai comuna es "republica", amb 132 cases de fòrça desparièr tipe. Las monarquias son 33 (18 d'elas son "reialmes").
Existís divèrsas nomenclaturas per nomenar las diferentas formas de govèrn, dempuèi los teoricans de l'Antiquitat fins a l'Edat Contemporanèa. A l'ora d'ara s'utilizar de biais abitual tres tipe de classaments:
1) Lo caractèr electiu o non del cap d'Estat definís un classament, entre republicas (electiva) e de monarquias (non electiva).
2) Lo gra de libertat, pluralisme e participacion politica definís un autre classament, entre sistèmas democratics, autoritaris, e totalitaris, segon que permeton a un màger o mendre gra l'exercici de la contestacion e l'oposicion politica o alara negan mai o mens radicalament la possibilitat de dissidéncia (establissent un regim de partit unic, o de diferents tipes de regims excepcionals, coma las dictaturas o las juntas militaras); A son torn lo sistèma electoral qu'en los sistèmas participatius s'exprimís per el la volontat populara a agut de fòrça divèrsas donadas istoricas (democracia dirècta o d'assamblada, democracia indirècta o representativa, sufragi censitari o restrench, sufragi universal masculin o d'ambedós sèxes, diferentas definicions de la majoritat d'edat, segregacion raciala, inclusion o non dels immigrants, e d'autras), atal coma los fòrça diferent biais manièras que se modifica o se degrada (burg apoiridit, determinacion de las circonscripcions, frauda electorala).
3) La relacion existenta entre la direccion de l'estat, lo govèrn e lo parlament definís un autre classament mai, entre presidencialisme e parlamentarisme (amb fòrça gras o de formas mixtas entre l'un e l'autre).
Aquelas tres classaments s'exclusisson pas l'un amb l'autre, mas se complètan, de sòrta qu'una republica pòt èsser democratica (Estats Units o Sudafrica) o totalitària (la China o Cuba), una democracia republicana pòt èsser parlamentària (Alemanha o Índia) o presidencialista (França o Argentina), e una monarquia pòt èsser democratica e parlamentària (Reialme Unit o Japon), non democratica (Arabia Saudita o Ciutat de Vatican) o se situar en posicions intermediàrias (Marròc), fòrça abitualament qualificadas de biais mai o mens anacronica amb de tèrmes pròpris de biais istorica coma la monarquia (monarquia feudala, monarquia autoritària, monarquia absoluda).
Classament de las formas de govèrn segon l'estructura politica actuala Coma subdisciplina de las sciéncias politicas, l'estudi de l'organizacion politica e de las institucions politicas es una sciéncia comparativa e especializada, e en constanta actualizacion. Existís pas una classificacion fixa e exaustiva de las divèrsas formas de govèrn a causa de lor variabilitat. La division tradicionala dels govèrns foguèt la dicotomia entre "democracia" e "dictatura" e non pas una topologia amb de multiplas possibilitats. La majoritat de las enquèstas se concentran dins l'estudi especializat e comparatiu de dos o tres diferents tipes de regims. Los expèrts dins los sistèmas electorals permeton de definir e de comparar los divèrses sistèmas d'eleccion dels poders de govèrn d'un regim determinat o independentament del regim. Atal, una autra dicotomia per classificar las formas de govèrn es "republica" e "monarquia", independentament de la forma d'organizacion governamentala nacionala e regionala, o del gra de democracia dels estats.
Sistèmas republicans Una republica es una organizacion d'un estat que totas las cargas publicas son causidas democraticament. Malgrat tot de govèrns dictatorials, de partit unic utilizan sovent lo tèrme "republica" per far referéncia al regim de govèrn e quitament se los foncionaris publics son pas elegits de biais democratic. Las listas seguentas comprenon a totas las republicas segon son regim intèrne constitucional independentament que sián elegits democraticament o pas.
Parlamentarisme Lo parlamentarisme es un sistèma d'organizacion politica que la branca executiva del govèrn depend del sosten dirècte o indirecte del parlament, sovent realizat per un vòte de fisança. Lo poder executiu dels sistèmas parlamentaris ven e depend del poder legislatiu; lo cap de govèrn (nomenat "primièr ministre") es sovent lo cap del partit o de coalicion amb màger representacion dins lo parlament o del còrs legislatiu. Existís tanben un cap d'Estat independent (nomenat "president") amb de poders limitats, simbolics o sonque ceremonials. Los seguents estadas son republicas parlamentàrias: Euròpa Albania Alemanha Àustria Bulgaria Croàcia Eslovaquia Eslovènia Estònia Finlàndia Grècia Ongria Irlanda Islàndia Itàlia Republica Chèca Letònia Lituània Macedònia del Nòrd Malta Polonha Portugal SoïssaExistisson pas la carga de primièr ministre ni de president de Soïssa. Lo President de la Confederacion Soïssa es sonque un primus inter membre del Conselh Federal Soís, un conselh executiu de set membres constituí lo govèrn e la prefectura d'Estat de Soïssa. Asia BangladeshAl Bangladesh, un govèrn provisòri pren lo poder pendent los tres meses que se realizan las campanhas prealablas a las eleccions parlamentàrias. Lo govèrn provisòri es presidit per un conselhièr en cap de (lo darrièr Cap de Justícia a se retirar) e un grop de conselhièrs neutrals apartidists elegits per la societat civila. Pendent aquel periòde lo president a jurisdiccion sul Ministèri de Defensa e dels Afars estrangièrs. Etiopia Índia Iraq Israèl Singapor Timòr Èst Turquia Africa Maurici America Dominica Trinitat e Tobago Oceania Fiji Vanuatu
Presidencialisme Los sistèmas presidencialistas an una clara separacion lo poders del govèrn; l'executiu es elegit de biais independent de la branca legislativa, que se nomena sovent lo "congrès". Lo Cap de govèrn es cap a l'encòp de l'Estat (nomenat "president") e donca existís pas la carga de primièr ministre. Los seguents estadas son republicas presidencialistas: Euròpa Bielorussia Montenegro Serbia Chipre Asia Afganistan Armenia Azerbaidjan Filipinas Georgia Indonesia Kazakhstan Republica de Corèa Kirguizistan Maldivas Tadjikistan Turkmenistan Uzbekistan Africa Benin Botswana Burkina Faso Burundi Cameron Comores Còsta d'Evòri Djibouti Guinèa Equatoriala Gabon Gàmbia Ghana Guinèa Guinèa Bissau Kenya Libèria Madagascar Malawi Mali Mauritània Moçambic Namibia Nigèr Nigèria Repúbl. Centreafricana Recep. Dem. Del Còngo Republica de Còngo Ruanda Senegal Seichèlas Sierra Leone Sodan Tanzania Tògo Tunisia Chad Oganda Zambia Zimbabwe America Argentina Bolívia Brasil Colómbia Còsta Rica Lo Salvador Eqüator Estats Units d'America Guatemala Honduras Mexic Nicaragua Panamà Paraguai Peró Republica Dominicana Surinam Uruguai Veneçuèla Chile Oceania Kiribati Illas Marshall Micronesia Nauru Palau
Semipresidencialisme Dins los sistèmas semipresidencialistas existís un primièr ministre e un president. A diferéncia dels sistèmas parlamentaris lo president es pas una figura ceremonial, mas qu'a unes poders executius e pren en carga unes airals del govèrn. Lo president es elegit sovent de manièra separat de la branca legislativa. Las seguentas son de republicas semipresidencialistas (i a govèrns de pòbles qu'aspiran a l'independéncia e que son reconeguts per la comunitat internacionala): Euròpa Bòsnia e Ercegovina França Moldàvia Romania Russia Sant Marin Ucraïna Asia Iemèn Liban Mongolia Pakistan Palestina Sri Lanka Taiwan Africa Algèria Angòla Cap Verd Egipte Sahara OccidentalLa Republica Araba Saraoí Democratica (RASD) es un govèrn en exili, localizat a Tindof, Argèria. La màger part del territòri del Sahara Occidental es ocupat militarment pel Marròc, lo rèsta es administrat per la RASD. São Tomé e Príncipe Sudafrica America Guyana
Republicas de partit unic e sens partit Las republicas de parit unic son d'Estats non democratics amb un partit unic qu'a tot lo poder de govèrn, o d'Estats que l'estructura del partit es a l'encòp l'estructura del govèrn e que permeton pas la creacion d'autres partits (o s'i existisson d'autres partits, an una representacion fòrça limitada). dins los estats sens partit se permet pas la creacion de pas cap de partit politic. Las seguentas son de republicas de parit unic: America Cuba (Partit Comunista de Cuba) Africa Eritrèa (Cap Popular per la Democracia e la Justícia) Asia Corèa del Nòrd (Partit dels Trabalhadors de Corèa) Laos (Partit Popular Revolucionari) Republica Populara de China (Partit Comunista de China) Siria (Partit Arab Socialista Ba'ath) Turcmenistan (Partit Democratic de Turcmenistan) Vietnam (Partit Comunista de Vietnam)
Monarquias Las monarquias son de sistèmas de govèrn que lo cap d'Estat es pas elegit de biais democratic (es sovent una carga ereditària).
Monarquias constitucionalas En las monarquias constitucionalas lo monarca es lo cap d'Estat amb de poders fòrça limitats o sonque simbolics o ceremonials qu'exercís son autoritat amb lo cap de govèrn (nomenat «primièr ministre» o, mai rarament, «president del govèrn») qu'es lo cap del partit o coalicion amb màger representacion dins lo parlament o còrs legislatiu elegit democraticament. Doncas, las monarquias constitucionalas se diferéncian pas de las republicas parlamentàrias, levat del fach que lo cap d'Estat es pas causit de biais democratic. Las seguentas son monarquias constitucionalas o parlamentàrias: Euròpa AndòrraL'evesque d'Urgèl e lo President de la Republica Francesa son de coprinces ex officio. Belgica Dinamarca Espanha Luxemborg Norvègia Païses Basses Suècia Asia Cambòtja Japon Malàisia Tailàndia Africa Lesotho Oceania Samoa
Reialme del Commonwealth