Neptun (planeta)

Neptun es la uechena e darriera planeta dau Sistèma Solar après Uranus. Es una planeta giganta de glaç que tèn una massa de 17,1 massas terrèstras per un diamètre de quasi . Son estructura es mau coneguda mai es possible que siegue similara a aquela d'Uranus amb una atmosfèra espessa principalament facha d'idrogèn e d'èli, un mantèu de glaç d'amoniac e d'aiga enviroutant un nuclèu rocassós. Coma leis autreis planetas gasosas, son atmosfèra es caracterizada per de vents fòrça poderós e la preséncia de tempèstas importantas.

D'autra part, Neptun tèn un sistèma d'anèus relativament tèunes e 14 satellits coneguts a l'ora d'ara. La màger part son fòrça pichons franc de Triton qu'a un diamètre leugierament superior a . Aqueu satellit fa partida dei lunas pus importantas dau Sistèma Solar e mòstra una activitat geologica intensa caracterizada per la preséncia de gueisèrs.

Neptun orbita a una distància mejana de 4,5 miliards de quilomètres a respèct dau Soleu. Son observacion es donc malaisada e lei mejans principaus son lei telescòpis pus poderós o lo mandadís de sondas. Ansin, lei conoissenças a prepaus de Neptun son encara limitadas car solament una mission foguèt mandada vèrs la planeta en 1989. Aquela mission èra la mission estatsunidenca Voyager 2 que capitèt de fotografiar la planeta, certanei satellits e lo sistèma d'anèus.

Caracteristicas fisicas

thumb|left|Comparason de talha entre la Tèrra e Neptun.

Neptun fa partida dei planetas gigantas gasosas ambé Jupitèr, Saturne e Uranus. Sa densitat es donc relativament febla amb una valor de 1,638. Sa massa, egala a 17,1 còps la massa de la Tèrra, es la tresena dau Sistèma Solar mai son rai eqüatorial de quasi , representant quatre còps lo rai terrèstre, es lo quatren dau Sistèma SolarP. Kenneth, Seidelmann; Archinal, B. A.; A’hearn, M. F. et al. (2007). "Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy (Springer Netherlands) 90: 155–180. doi:10.1007/s10569-007-9072-y.. Neptun tèn donc un rai leugierament pus pichon qu'Uranus mai una massa pus importanta.

Estructura intèrna

thumb|left|Representacion d'una estructura intèrna possibla per Neptun : (1) : atmosfèra auta e nívols superiors. (2) : atmosfèra facha d'idrogèn, d'èli e de metan. (3) : mantèu fach d'aiga, d'amoniac e de metan. (4) : nuclèu metallic e rocassós.

La composicion de Neptun es mau coneguda e seriá similara a aquela d'Uranus. Leis elements principaus serián de metaus coma fèrre per lei regions interioras, de ròcas, de glaç, de metan, d'amoniac e d'aiga per lei zonas intermediàrias o per lei jaç bas de l'atmosfèra e d'idrogèn e d'èli per l'atmosfèra. Coma per Uranus, lei quantitats d'idrogèn e d'èli son relativament feblas a respèct dei composicions observadas per Jupitèr o Saturne.

L'atmosfèra representa entre 5 e 10% de la massa totala de la planeta e s'estend probablament sus una distància egala a 10 o 20% dau rai planetari. Lo mantèu tèn una massa estimada entre 10 e 15 massas terrèstras. Seriá principalament fach de glaç d'aiga, de metan e d'amoniac. Sa temperatura varia de a . Enfin, lo nuclèu auriá una massa de 1,2 massas terrèstras amb una temperatura de per una pression de Podolak, M.; Weizman, A.; Marley, M. (1995). "Comparative models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science 43 (12): 1517–1522. doi:10.1016/0032-0633(95)00061-5. Hubbard, W. B. (1997). "Neptune's Deep Chemistry". Science 275 (5304): 1279–1280. doi:10.1126/science.275.5304.1279.. Sei compausants principaus serián fèrre, niquèl e silicats.

Atmosfèra

A respèct de la planeta, l'atmosfèra es fòrça diferenta amb una importància acreissuda d'idrogèn e d'èli que representan respectivament 85% e 13% de sa composicion. Lei 2% dau rèsta son principalament fachs de metan. De traças d'amoniac, d'aiga, d'etan e d'acetilèn son tanben observadasW. B. Hubbard, « Neptune's Deep Chemistry », dans Science, vol. 275, 1997, p. 1279–1280. D'autra part, coma leis autreis planetas gigantas, Neptun tèn un sistèma de vents fòrça violents que forman un sistèma de bendas nivolosas e de tempèstas.

Generalitats e estructura

L'atmosfèra de Neptun es facha de quatre jaç principaus : la troposfèra qu'es lo jaç bas de l'atmosfèra de Neptun. Seriá caracterizada per de bendas de nívols que sei composicions varian segon l'altitud. Sa temperatura e sa pression aumentan ambé la prefondor. Ansin, per leis altituds pus autas de la troposfèra, amb una pression egala a , lo metan condensat seriá lo constituent principau. Entre 1 e , lei nívols serián compausats d'amoniac e de sulfur d'idrogèn. Puei, a partir de , l'aiga vèn probablament pauc a pauc un element major dei nívols. l'estratosfèra qu'acomença per lei valors de pression inferioras a 0,1 bar. Seriá brumosa en causa dei reaccions de dissociacion dei moleculas de metan entraïnadas per lo raionament solarLunine, Jonathan I. (1993), "The Atmospheres of Uranus and Neptune", Lunar and Planetary Observatory, University of Arizona. . Hubbard, W. B. (1997). "Neptune's Deep Chemistry". Science 275 (5304): 1279–1280. doi:10.1126/science.275.5304.1279.. Ansin, l'estratosfèra de Neptun tèn un taus important d'idrocarburs e una temperatura superiora a aquela d'Uranus. la termosfèra qu'es lo jaç amb una pression situada entre 1 e . Son foncionament es mau conegut car sa temperatura, pròcha de , es fòrça importanta a respèct de la distància entre Neptun e lo SoleuBroadfoot, A.L.; Atreya, S.K.; Bertaux, J.L. et al. (1999), "Ultraviolet Spectrometer Observations of Neptune and Triton", Science 246 (4936): 1459–1456. doi:10.1126/science.246.4936.1459. Herbert, Floyd; Sandel, Bill R. (1999), "Ultraviolet Observations of Uranus and Neptune", Planet.Space Sci. 47: 1119–1139. doi:10.1016/S0032-0633(98)00142-1.. Doas ipotèsis principalas existisson per explicar aqueu fenomèn. La premiera seriá una interaccion entre la termosfèra e leis ions de la magnetosfèra. La segonda seriá una aumentacion de la temperatura causada per la dissipacion d'ondas gravitacionalas dins l'atmosfèra de la planeta. l'exosfèra que s'estend a l'entorn dei jaç auts de l'atmosfèra. Es la region onte leis interaccions entre lei particulas de l'atmosfèra son fòrça feblas.

Tempèstas

thumb|La Granda Taca Sorna e la Pichona Taca Sorna vistas per la sonda Voyager 2 en 1989.

Neptun tèn divèrseis objèctes remarcables dins son atmosfèra. Lei pus coneguts son de tempèstas en forma de vortèx qu'apareisson dins sa troposfèra S. G., Gibbard; de Pater, I.; Roe, H. G.; Martin, S.; Macintosh, B. A.; Max, C. E. (2003), "The altitude of Neptune cloud features from high-spatial-resolution near-infrared spectra", Icarus 166 (2): 359–374. doi:10.1016/j.icarus.2003.07.006.. En causa d'aqueleis originas, lor aspècte sembla un trauc dau fach de l'absència d'una partida dei nívols atmosfèrics abituausMax, C. E.; Macintosh, B. A.; Gibbard, S. G.; Gavel, D. T.; Roe, H. G.; de Pater, I.; Ghez, A. M.; Acton, D. S.; Lai, O.; Stomski, P.; Wizinowich, P. L. (2003), "Cloud Structures on Neptune Observed with Keck Telescope Adaptive Optics", The Astronomical Journal, 125 (1): 364–375. doi:10.1086/344943. ..

La tempèsta pus coneguda es la Granda Taca Sorna observada dins lei regions sud per la sonda estatsunindenca Voyager 2 en 1989. Sembla fortàment a la Granda Taca Roja de Jupitèr amb una origina anticiclonica e una talha egala a x quilomètresLavoie, Sue (February 16, 2000), "PIA02245: Neptune's blue-green atmosphere", NASA JPL. .. En 1994, aquela tempèsta foguèt pas vista per lo telescòpi Hubble. Pasmens, un fenomèn similar aviá luòc dins l'emisfèri nòrd Hammel, H. B.; Lockwood, G. W.; Mills, J. R.; Barnet, C. D. (1995), "Hubble Space Telescope Imaging of Neptune's Cloud Structure in 1994", Science 268 (5218): 1740–1742. doi:10.1126/science.268.5218.1740.. Una segonda tempèsta d'aqueu tipe, dicha la Pichona Taca Sorna, foguèt tanben observada en 1989. Foguèt un ciclon situat dins l'emisfèri sud de Neptun. Enfin, un ensems achavanit de nívols blancs amb una velocitat de rotacion a l'entorn de la planeta fòrça importanta foguèt present ai latituds sud.

Sistèma d'anèus

thumb|Sistèma d'anèus de Neptun vist per la sonda Voyager 2.

Coma leis autreis planetas gigantas dau Sistèma Solar, Neptun tèn un sistèma d'anèus planetari. Pasmens, aqueu sistèma es relativament tèune, especialament a respèct deis anèus de Saturne. Se compausa de quatre o cinc anèus principaus descubèrts per la sonda Voyager 2. An lo nom d'astronòms autors de trabalhs importants a prepaus de la planeta. Tres satellits orbitan entre leis anèus.

L'anèu exterior es lo pus conegut. Es dich Adams. Tèn un rai orbitau de e una forma leugierament clinada e eclipticaMiner, Ellis D., Wessen, Randii R., Cuzzi, Jeffrey N. (2007). "Present knowledge of the Neptune ring system". Planetary Ring System. Springer Praxis Books. ISBN 978-0-387-34177-4.. Tèn tanben cinc arcs principaus amb una densitat de particulas pus auta. Son espessor varia entre 15 e 50 quilomètres amb una valor mejana situada vèrs Horn, Linda J.; Hui, John; Lane, Arthur L. (1990). "Observations of Neptunian rings by Voyager photopolarimeter experiment". Geophysics Research Letters 17: 1745–1748. doi:10.1029/GL017i010p01745.. La pichona luna Galatèa sèrv de satellit gardian e estabiliza l'anèu amb una resonància orbitala 42:43.

Lei tres anèus interiors son dichs Galle, Le Verrier e Lassell. Lo premier tèn una espessor de e es fòrça tèune. Se situa entre e de rai orbitau. La poussa seriá son element principau e representariá entre 40 e 70% de sa composicion. Lo segond anèu se situa vèrs un rai orbitau de per una espessor egala a . La luna Despiana agís coma satellit gardian. Enfin, lo tresen anèu es l'anèu Lassell e lo pus larg dau sistèma de Neptun. Es fach de 20 a 40% de poussa e a una espessor de Colwell, Joshua E.; Esposito, Larry W. (1990). "A model of dust production in the Neptunian ring system". Geophysics Research Letters 17: 1741–1744. doi:10.1029/GL017i010p01741.. Aqueu anèu presenta una aumentacion de luminositat vèrs un rai orbitau egau a qu'es de còps considerat coma un anèu en despart.

+ Anèus de Neptun Nom Distància (km) Espessor (km) Fraccion de poussa (%) Espessor eqüatoriala (km) Anèu Galle - 40-70 0,15 Anèu Le Verrier 117 40-70 0,7 Anèu Lassell - 20-40 0,4 Anèu Arago < 100 ? 0,4 Anèu Adams 15-50 40-70 1,25-2,5 (dins leis arcs)

Camp magnetic

La magnetosfèra de Neptun presenta de similituds amb aquela d'Uranus. D'efèct, es clinada de 47° e son centre es situat a dau centre de la planeta. Seriá entraïnat per de movements de conveccion dins un jaç dau mantèu. Aqueu jaç seriá fach d'aiga e d'amoniac. L'intensitat dau camp magnetic de Neptun a una valor mejana egala a 0,14 µTConnerney, J.E.P.; Acuna, Mario H.; Ness, Norman F. (1991). "The magnetic field of Neptune". Journal of Geophysics Research 96: 19,023–42. .. En revenge, sa forma es complexa en causa de la preséncia d'un moment quadripolar fòrça poderósNess, N. F.; Acuña, M. H.; Burlaga, L. F.; Connerney, J. E. P.; Lepping, R. P.; Neubauer, F. M. (1989), "Magnetic Fields at Neptune", Science 246 (4936): 1473–1478. doi:10.1126/science.246.4936.1473. PMID 17756002. Russell, C. T.; Luhmann, J. G. (1997). "Neptune: Magnetic Field and Magnetosphere". University of California, Los Angeles. . Aqueu camp forma un arc de tuert ambé lo vent solar vèrs 34,9 rais planetaris. Dins la direccion opausada, lo camp a una forma de coa fins a 72 rais planetaris.

Orbita e rotacion

Orbita de la planeta

La distància mejana entre Neptun e lo Soleu es egala a 4,5 miliards de quilomètres e la durada d'una orbita es 164,79 ans. Aquela orbita es clinada de 1,77° a respèct de la Tèrra. Son excentricitat es egala a 0,011 entraïnant una variacion de distància de 101 milions de quilomètres ambé lo Soleu.