Lo Reialme de Portugal èra la denominacion de Portugal jol govèrn d'un regim monarquic, e al començament sens lo reialme dels Algarves.
Aquel reialme se localizava a l'oèst de la peninsula Iberica, Euròpa. Existiguèt de 1139 a 1910, pendent 771 ans, 35 monarcas e 4 dinastias, amb per aquela de Borgonha: 9; aquela d'Avís: 9; la Filipina: 3 e aquela Bragança: 14.
Après l'instauracion de la Republica portuguesa lo 5 d'octobre de 1910, foguèt remplaçada per una republica, pela Primièra Republica Portuguesa que la primièra estapas de l'implantacion es lo regicidi de 1908 e, definitivament instaurada, après la revolucion del 5 d'octobre de 1910.
Començament e fin Lo Comtat de Portugal (1093-1139) èra un comtat integrant lo reialme de Galícia e, après, lo Reialme de Leon (910-1230).
Lo procediment de son independéncia se realiza en tres moments claus: Lo primièr lo 26 de julhet de 1139 quand Anfóns Enric de Borgonha, coma comte de Portugal, foguèt aclamat totalament Rei de Portugal.
Lo segond es lo Tractat de Zamora, lo 5 d'octobre de 1143, que los reialmes de Leon e Castelha, reconeguèron Anfós coma Rei.
Mas es sonque amb Bula Manifestis Probatum de 1179 que definitivament foguèt reconeguda l'independencia de Portugal pel Papat, l'autoritat màger de las relacions internacionalas. Amb aquela bula, lo Papa reconéis lo rei de Portugal coma lo sieus vassal dirècte. Anfós comença la dinastia de Borgonha, essent, originari del familha ducala de Borgonha e ascendent de la darrièra familha reiala portuguesa, l'Ostal de Bragança-Saxe-Coborg e Gota.
Pendent uièt cent ans, de reis èran al cap de Portugal e conquistèron diverses territòris formant lo vast empèri ultramarin portugués. La classa dominanta e rica per tot aquel periòde, èra la noblesa portuguesa, que gausissiá de diverses privilegis.
Em 1908, lo rei Carles I de Portugal foguèt assassinat (regicidi) a Lisbona. A monarquia portuguesa demorèt fins al 5 d'octobre de 1910, quand, mejans una revolucion, foguèt capvirada la monarquia, exiliat lo rei Manuèl II e proclamada la republica portuguesa. Amb lo renversament de la monarquia en 1910 comencèt 17 ans de luta per installar la democracia parlamentara dins una Republica.
Las descobèrtas A partir de la conquista de Ceuta en 1415, comencèron de campanhas otramar, per la conquista de plaças en Africa, coma Ceuta e Tànger. Vesent la riquesa en que vivián la region, los portugueses s'esforcèron de descobrir totjorn mai de territòris. Lo pretèxto inicial de la conversion cristana comecèt a se revelar alara un verdadièr esperit aventurièr, lo gost per descobrir e, al meteis temps, s'enriquir. Portugal comença un long camin per la còsta Africana, tornent descobrir Madèira, Açòres e descobrissent São Tomé e Príncipe, Cabo Verde, Angòla e Guinèa fins a que Joan II de Portugal, se basant sus de rumors que demoran a clarificar, comença la realizacion d'un projècte que trairà lo Portugal al nivèl las poténcias mondialas: una rota comerciala maritima cap a Índia. Se comença a entreprene lo projècte, alara amb Vasco da Gama, al temps del rei Manuèl I de Portugal, vei la lutz dins l'ocean Indian e escampilha la présencia portuguesa per la còsta orientala africana, fins a Índia. Per sagelar aquela basa seguís lo Tractat de Tordesilhas, amb Espanha, que resòlv de per abans una friccion previsibla entre ambedoas super-poténcias en creissença, per despartir atal çò que serà atench al mar. Mentretant se reconeguèt, amb Cristòl Colomb, un nòu territòri a oèste, mai tard nomenat Índias ocidentalas, las Americas. E foguèt Pedro Álvares Cabral que reconeguèt, l'empèri ultramarin portugués, lo Brasil, em 1500.
Coma totas sas colonias estabelecidas, Portugal venguèt lèu un important explorator comercial, fasent de la peninsula Iberica la poténcia mondiala màger de l'epòca.
Empèri Portugués Lo Reialme de Portugal jamai foguèt designat oficialament coma empèri, pasmens es designat atal lo periòde que Portugal obtenguèt la dominacion d'aquelas regions fòra del continent europèu. Se considèra coma començament de l'empèri portugués la conquista de Ceuta, em 1415.
Amb lo temps de colonias conquistèron lor independéncia, coma lo Brasil, a l'egal de Portugal en 1815, amb l'auçada de Brasil a la condicion de reialme, e que dempuèi lo 7 de setembre de 1822 venguèt independent, formant l'Empèri de Brasil, governat per la familha imperiala brasilenca, una branca de l'Ostal de Bragança.
Lo 5 d'octobre de 1910, amb la proclamacion de la republica al Portugal, lo rèste de l'empèri passèt jol contraròtle de l'actuala Republica Portuguesa. Aquò s'acabèt a la fin del sègle XX, quand lo darrièr territòri ultramarin de Portugal foguèt devolut (Macau, en 1999), daissant sonque a Portugal dos territòris ultramarins (dempuèi regions autonòmas).
Dinastia Filipina En 1580, amb la mòrt del rei Sebastian a Batalha d'Alcácer-Quibir, Portugal afronta una crisi dinastica que l'analisi es complèxa. Malgrat los esforces d'António, o Prior do Crato, lo tròn cai dins las mans dels reis d'Espanha, jol la forma de Monarquia duala - dos reialmes, un rei.
Pendent la dinastia Filipina, l'empèri portugués sofriguèt de grands revèrs essent entrainat dins los conflictes d'Espanha amb Anglatèrra, França e a Olanda. Los afrontaments comencèron amb lo pretèxte de la Guèrra d'Ochanta Ans. Entre 1595 e 1663 se debana la Guèrra Luso-Olandesa coma las Companhiás olandesa de las Índias orientalas e occidentalas, qu'ensejavan de prene los malhums del comèrci portugueses de las espècias asiaticas, dels esclaus de l'Africa occidentala e del sucre de Brasil. Portugal foguèt implicat dins lo conflicte essent en union jos la corona dels Absbogs, mas los afrontaments durèron vint ans après la Restauracion de l'Independéncia lo 1èr de decembro de 1640.
Fàcia als eveniments, e l'instabilitat sociala provocada per la promeça trencada dels reis castelhans, Portugal viu un periòde de guèrra intèrna per la restauracion de l'Independéncia, fins a obtenir la Patz qu'aucèt Joan IV e a son ostal de Bragança al tròn de portugués.
Après 1640 (fin de la dinastia filipina), la Corona Portuguesa creèt lo Conselh Ultramarin, encargat d'una novèla politica coloniala, coma l'objetiu de mestrejar la situacion economica que conéis la Metropòli. Dins aquel contèxte, Brasil, coma la màger e mai rica de las colonias, èra la cibla d'una crisi economica e administrativa, e al meteis temps, estimulat per la recerca d'aur e de pèiras. Alara, se cerca a reduire los poders de las cambras municipalas, caracteristizat dins lo localisme politic dels “Òmens Bons” de la Colonia.
Era pombalina e la luces Al començament del sègle XVIII, Sebastião José de Carvalho e Melo, Marqués de Pombal, assuma la carga de primièr-ministre de Portugal, e venguèt responsable de las reformas dins mai d'un domèni. Foguèt introdusida al Portugal la doctrina del "drech divin dels reis", se revelant un despòta esclairat al servici d'un atudat rei absolut, Josèp I. Los jesuistas, defensors del pacte de subjeccion del rei a republica, foguèron naturalamente expulsats. Las corts jamai se reunguèron. Foguèt fòrça contestat per sa crudeltat e rigiditat, evident dins lo procés dos Távora. La reconstrucion de la bassa de Lisbona, après lo tèrratrem de 1755, exprima los concèptes urbans e estetics de la luces. Al subjècte de Brasil, lo marqués lo considerava una colonia estrictament dependent de Lisbona e al servici de l'enriquiment del Reialme de Portugal.
Las invasions francesas Amb la desbandada de Prússia en 1806 e l'aliança franco-russa de 1807 (Tractat de Tilsit), Napoleon Bonaparte orienta sa politica cap a Espanha, formalamente un país aliat, mas que la dinastia Napoleon, coma o aviá fach dins d'autres Estats, pretend plaçar la dinastia Bonaparte. dins aquel contèxte se realiza l'invasion de Portugal, aliat d'Anglatèrra e, alara, non aderent al sistèma del Blocatge Continental decretat en 1806 (Decret de Berlin).
Per aténher sas intencions, Napoleaon contracta amb Espanha lo Tractat de Fontainebleau (27 d'octobre de 1807), que prevesiá la division de Portugal en tres reialmes jos influéncia de França. Al meteis temps, Napoleon planificava ja de prene lo Brasil e de colonias espanhòlas. Lo plan es executat a la davalada de 1807, amb l'invasion de Portugal per una armada comandat per general Jean-Andoche Junot, qu'atenguèt la frontièra portuguesa de Beira Baixa a la fin de novembre. Per l'invasion, las tropas francesas foguèron reforçadas per tres còs d'armada espanhòls. Mas, totes los plans de Napoleon fracassèron. La familha reiala portuguesa, tota la cort e lo govèrn, al total gaireben 15 mila pessonas, partiguèron cap a Brasil, d'ont contunhèt, amb un indenegable succés, la política internacionala portuguesa. Amb la rebelion populara espanhòla, las tropas espanhòlas abandonèron Portugal, daissant la plaça a la revòlta de Porto (7 de junh de 1808) e per la constituicion de la junta previsionala, al meteis temps que, dins tot lo territòri portugués s'espandís un movement de resisténcia populara que la ferosa repression de las fòrças francesas, que se destaquèt plan lo general Loison (L'infama «punh»), capitarà pas a desrabar. Lo desembarcament d'una fòrça expedicionària britanica comandada per Arthur Wellesley, futur duc de Wellington, près de Figueira da Foz (1èr d'agost) fa caser los plans d'ocupacion e dissolucion de Portugal. Desbandat a Roliça e Vimeiro (21 de agosto), Junot aguèt pas d'autra alternativa que de signar un armistici (Convencion de Sintra, del 30 d'agost de 1808), que, contra l'avís portugués, li permitèt d'abandonar Portugal dins de naus britanics, amb sas tropas e o sas pilhas. Èra acabat la brèva domacion de Napoleon Bonaparte sus Portugal, al meteis temps que la guèrra tòca tota la peninsula Iberica, acabant per comprometre tota a política imperiala da França.
Dins la doas invasions seguentas, aquela de Soult (1809) e de Massena (1810), la resisténcia luso-britanica, que s'exprimís dins la batalhas do Buçaco (27 de setembro de 1810) e das Linhas de Torres Vedras, trenquèt las alas a politica imperiala e als sòmis de dominacion sus la peninsula. A Rio de Janeiro, lo govèrn portugués, amb al cap Rodrigo de Sousa Coutinho, Conte de Linhares, obtenguèt d'Anglatèrra la signatura del Tractat de Londres de 1807, al meteis temps que mandava que Guaiana, siá devoluda a França après lo Congrès de Viena.
La Revolucion Liberala de 1820 Al començament del sègle XIX Portugal èra en crisi a causa de la partença de la familha reiala pel Brasil, a causa de las consequéncias destrutiças de las Invasions Napoleonianas, a causa de la dominacion dels angleses sus Portugal e a causa de l'obertura dels pòrts de Brasil al comèrci mondial, çò provòca la roïna de fòrça comerçants portugueses. Al meteis temps, l'ideologia liberala s'implantava dins de pichons grops de la borgesiá.
Lo 24 d'agost de 1820 espeliguèt a Porto una revolucion que objectiu imediat èra de convocar la Corts que dotèsse Portugal d'un tèxte constitucional. left|thumb|Corts portuguesas Aquela revolucion encontrèt pas d'oposicion. Donat que la vila de Lisbona aderiguèt al moviment, se formèt una junta provisòria qu'aviá per objectiu d'organizar las eleccions per constituir las corts. Los deputats elegits, venent de tot lo territòri contrarotlat per Portugal (Brasil, Madeira, Açores, dependencias d'Africa e d'Asia) formèron las corts constituissentas.