vinheta|La prison de la Santat, París. Una preson o un carcer es un luòc d'empresonament.
Objectius vinheta|Preson de La Tuilière a Lonay, Vaud, Soïssa
Ara Las foncions de las presons varian segon los epòcas e las societats. Mai sovent, s'agís: de castigar una persona reconeguda copabla d'una pèca d'una cèrta gravetat; d'aparar la societat de las personas dangierosas; de descoratjar las gents de realizar d'actes interdits per la lei; d’obligar lo detengut de far peniténcia; d'incitar lo detengut a contunhar d'estudis o una activitat destinada a lo reïncerir o a lo reabilitar; de neutralizar los opausants politics (dins los regims dictatorials); d'empachar de prevenguts de fugir o de damatjar lor futur procès (se dich alara detencion preventiva). Autrescòps, dins la preson tanben s'embarravan los malauts mentals de biais a los isolar de la societat. Ara, la majoritat dels païses tenon d'espitals psiquiatrics mas las presons contenon una populacion pro importanta de personas patissent de trèbles mentals.
Son atribuits subretot set principis a la preson: castig: emendament, remplaçament social; classificacion: destriament dins d'etabliments penitenciairis segon diferents critèris (edat, sèxe, gravitat de l'acte, etc.) ; modulacion: que lo debanament de la pena passa par diferentas estapas (privacion de libertat, assignacion a résidéncia seguida de liberacion condicionala abans la libertat); trabalh: coma obligacion e coma drech (tot condamnat a drech de trabalhar puslèu que l'obligacion de trabalhar), lo trabalh penitenciairi. poiriá contribuir a la reïnsercion professionala dels detenguts.; educacion: lo tractament d'un condamnat a per objectiu sa resocializacion (Erving Goffman pretendèt que, al contrari, aquestas institucions totalas puslèu que de tornar socializar los individús, poirián provocar per el una aculturacion entraïnant son incapacitat a se tornar adaptar a la societat ambianta); contraròtle: demanda un personal especializat; institucions annèxas: cal una assistença donada al detengut per sa sortida de preson, al moment de la vertadièra novèla socializacion.
Evolucion dins l'istòria
Una pena inexistente dins l'Antiquitat vinheta|Talh esquematic de la preson del Tullianum. Lo croton inferior es tradicionalament aqueste dels condamnats a mòrt Dins l'Empèri roman la preson existissiá pas vertadièrament: quand i a privacion de libertat, la detencion se realiza sonque a títol accessòri, es a dire dins l'espèra d'un jutjament o d'una execucion. Mai sovent, l'embarrament es de corta durada, d'unes jorns a unes meses (pasmens se en drech roman, lo jutge essent encargat de fixar la data de l'execucion en cas de pena de mòrt, aquèsta pòt de facto se transformar de biais de pena de preson a perpetuitat, non prevista pels tèxtes).
Lo sistèma penal prevei la reduccion en esclavatge per deutes; es tanben l'astre reservat als prisonièrs de guèrra.
Atal, pendnet tot aqueste periòde e fins a la Nauta edat mejana la preson existís pas coma pena, nimai coma institucion: es pas previst dins los budgèts, e son existéncia se limita al romanLe mot désigne un « lieu d'incarcération » alors que peut désigner uniquement les chaines et la garde militaire ou d'autres formes de détention que la prison. a unes donjons e a la « preson per deutes », qu'es una detencion preventiva per objectiu de contrénher lo condamnat a pagar sos deutes e non pas realizat un castig.
L'emmurralhament, peniténcia per l'Inquisicion D'un autre costat, a partir del sègle XIII, la preson coma pena repressiva e « terapeutica » se desvelopa per las leis secularas (rei, vilas que prescrivon l'embarrament dins las presons laïcas, de la jaula al croton) mas tanben pel drech canonic (embarramement dins los monastèris), la Glèisa romana avent pas lo drech de prononciar de penas de mòrt. Dins los monastèris pendent lo capítol de colpa, lo monge deu avoar sa peca (sa colpa) en front de sos fraires: senon, es per la delacion qu'es coneguda una peca, publicament, dins la comunautat. A la seguida de la reconeissença de la peca, la sanccion cai: es fixada per la règla monastica e va d'una sanccion leugièra cap a l'excomunicacion. Aquesta s'acompanha d'una pena d'embarramement; o dins sa cèla, o dins un croton. La pena es pas un simple castig: es tanben lo rescat e la promesa d'emendament del colpable, çò permet de modular la sanccion segon lo repentir e lo perdon acordat, gatge de reconciliacionSur la violence de cette règle, voir La Religieuse, roman de Diderot et film de Jacques Rivette, en particulier la première partie du roman et du film .
L'Inquisicion, utiliza las règlas monasticas amb Bernat Gui, subretot, dins sa luta contra los catars, fa la dralha a la procedura inquisitoriala encara en vigor amb lo jutge d'instruccion e la pena de reclusion de longa durada en preson (pena discrecionària de l'inquisitor, que la durada e las modalitats son pas conegudas del condamnat). Aquestas practicas contunhan, las oficialitats e tribunals d’inquisicion podent condamnar de laïcs a la presonNicole Castan, André Zysberg (2002), Histoire des galères, bagnes et prisons en France, de l'Ancien Régime, édition Privat page 22, 23, 24.
Las penas èran moduladas de l'emmuralhament o emprisonament cap a un esstatut comparable a la residéncia susvelhada. La pena d'empresonament podava tanben èsser comuda en obligacion de realizar un pelegrinatge, mai sovent en Tèrra Santa, o en condamnacion a une emendaJean Guiraud, L'Inquisition Médiévale, Grasset, collection « La Vie chrétienne », 1929. Tanben existissiá un agravament ultim la carcer strictissimus, ont lo condamnat èra encadenat dins un croton e privat de tot contacte fins a sa mòrt.
Una pena preventiva en espera del jutjament vinheta|344x344px|Preson de La Force, carrièra de Saint-Antoine a París. L'avent visitada en 1783, lo reformator anglés John Howard declara alara: « Los debitors son ara enviats dins la novèla preson de l'ostal de la Force, e los criminals a la Conciergeria o al gran Castelet. La declaracion del rei, qu'anoncia aqueste cambiament, conten unes sentiments dels mai umans e dels mai enlusits a vejaire de l'administracion de las presons; sus la necessitat d'i establir d'infirmariá espaciosas e airadas per i plaçar los malauts; sus aquela qu'exigís que los colpables i sián destriats, qu'i aja de cort pels òmes, de corts per las femnas e pels prisonièrs de las diferentas classas. S'i anoncia l'abolicion entièra dels crotons sosterrens; e se la fonda sus aqueste principi, qu'es injust qu'aquestes que pòdon èsser inocents, subiscan primièrs lo castig dels colpablesorthographe originale, . » vinheta|Moneda intèrna a l'anciana preson de saint Lazare. En 1670, la Granda Ordonança volguda per Loís XIV, considèra que l'empresonament constituissiá pas una pena mas una mesura preventiva, en espèra del jutjament o d'un castig. Se dich alara de « presa de còrs », definida per exemple per Guyot (1728-1816) dins son Répertoire de jurisprudence:
« Es l'accion per que se sasit un òme al còrs per quin que siá afar criminal, en vertut d'un decrèt o ordonança del jutge. […] Per decretar un accusat de Presa de còrs, cal non solament que lo crime qu'es question merite una pena aflictiva o infamanta, mas encara qu'i aja contra l'accusat una pròva o al mens una mièjapròva resultanta d'una informacion prealabla. L'article 8 del títol 10 de l'ordonança del mes d'agost de 1670 admet pasmens diferentas excepcions a aquesta règla… »
Dins la dintrada « Prison », ont Guyot s'insurgís contra las malas condicions de detencion e s'estona de la persisténcia dels crotons, definís la preson coma:
« luòc de seguretat ont se reten l'accusat que meritèt que se decernisca contra el un decret de presa de còrs, e lo debitor contra que foguèt rendut un jutjament que lo condamne per còrs a pagar una quita soma, a que satisfaguèt pas. La Preson essent pas instituida per la lei coma un sejorn de pena, deuriá pas donar a aqueste qu'i es retengut d'autra contradiccion qu'aquesta d'èsser privat de libertat. »
Soslinha pasmens dins aqueste article l'existéncia d'unas excepcions:
« Malgrat qu'avèm dich que la Preson dega pas èsser considerat coma una pena, es pasmens verai que s'infligís per forma de correccion a aquestes que son arrestats jos l'òrdre del rei, o de la polícia, e que, après aver subit una captivitat mai o mens longa en proporcion de lor delit, son renduts a la libertat. I a de cas, fòrça rares de vertat, ont un acusat es condamnat a la Preson perpetuala; mas es pas qu'una comutacion d'una pena mai fòrta, tal qu'aquesta de las galèras, o de la pena de mòrt, e es prononciada per letras del prince. »
La iérarquia sociala se torna veire dins las prisons d'Ancian Regim que comprenon dos quartièrs, lo quartièr del Comun (paures dormant sus la palha) e lo quartièr de la pistòla (rics pagant al jaulièr de costs de jaulatge per dispausar d'una cambra destriada e autras commoditats: manjar, beure, legir).
Susvelhar e castigar, o la naissença de la preson vinheta|Lo Penitencièr de Dorchester al Nòu Brunswick, Canadà, que fa partit del Servici correccional del Canadà. Mes en foncion en 1880 coma peison de seguritat maximala, sevís en 2010 de luòc de detencion de nivèl mejan. Dins son celèbre obratge Surveiller et punir, Michel Foucault indica que son utilizacion coma pena sanccionant la delinquéncia es un fenomèn recent que s'instituèt de fach pendent lo sègle XIX, alara que primièrament la preson èran utlizada sonque per téner los prisonièrs en espèra d'una pena veraia, suplici, execucion o fòrabandiment. Los prisonièrs èran tenguts dins un mèsme espaci amb lors afars personals e devián pagar lor noiritura. La desorganizacion èra tala que los suspèctes d'un mèsme afar podavan aisidament s'entendre sus una version dels fachs abans lor procès.
Michel Foucault cita lo Grand Embarrament o encara La Nau dels fòls coma exemples particulars de privacion de libertat anteriors a l'epòca modèrna. Al contrari de la preson qu'establís una pena a la mesura de la peca, s'agissiá de fenomèns d'exclusion ont las populacions desviantas (delinquents, fòls, malauts, orfans, vagabonds, prostituidas, etc.) èran embarrats forra-borra fòra del vejaire de las gents onèstas sens autra ambicion que de los far desaparéisser.
L'emergéncia de la prison se faguèt amn una mesa al secret del tractament de la delinquéncia. Las execucions publicas se tenguèron dins de luòcs sempre mai discrets fins a èsser totalament retirats de la vista de la fola. Los suplicis considerats coma barbars devián èsser remplaçat per quicòm mai. Foucault indica que la causida de la preson es puslèu una causida per manca, a una epòca ont la problematica èra encara fòrça majoritàriament de castigar lo delinquent; la privacion de libertat èra la tecnica coercitiva mai evidenta e mens barbara que se podava imatginar. Afirma que dempuèi lo començament l'eficacitat de la preson foguèt discutida.
La preson evoluiguèt sul còp, venguèt çò que Foucault nomena una institucion disciplinària, son organizacion aven per objectiu un contraròtle total del prisonièr per una susvelhança discrèta de totes los instants. Trobèt dins l'idèa del panoptic de Jeremy Bentham la perfiècha illustracion de la novèla tecnica carcerala.
L'analisi de Foucaud foguèt discutida e completada, per exemple amb las òbras de sociologia de l'experiéncia carcerala de Gilles Chantraine. Per el, se lo castig existís pas mai, a pasmens daissat la plaça a una autra forma de castig del còrs, prenent una forma mens violenta e en acòrdi amb las valors de las democracias occidentalas.