Giovanni Antonio Canal (Venècia, 18 d'octobre de 1697- Venècia, 19 d'abril de 1768), mai conegut jol nom de Canaletto, es un pintre venician celèbre per sos panoramas (vedute) de Venècia.
Es dels representants mai importants, amb Bernardo Bellotto e Francesco Guardi, del « vedutisme » (o pintura dels païsatges urbans) italian. Avec Giambattista Pittoni e Giovanni Battista Tiepolo, es dels màger Vièlhs mètres italian de la Renaissença veniciana.
Sas pinturas marian la rigor geometrica de la perspectiva amb una representacion luminosa del jòc de las ombras e luces, ligant l'ordonnçament dels bastits amb lo groüm de la vida ss las aigas del grand canal o la representacion remembrant los eveniments solemnes e fastuoses. Aquestas representacions resultan a l'encòp d'una observacion meninosa de l'atmosfèra, de la causida de las condicions precisas de lutz per cada moment particular del jorn e d'un dessenh objectiu segon los principis de la geometria.
Biografia vinheta|La Cort dem peirièr (vèrs 1725, National Gallery, Londres). vinheta|Lo Palais dels dògas (1725, Columbus, Columbus Museum of Art). alt= Maison de Canaletto - Castello - Venise|esquèrra|vinheta| Ostal de Canaletto, dins lo quartièr de Castello à Venècia
Jovença e formacion Giovanni Antonio Canal naís dins la parròquia de San Lio, près del Rialto. Es filh d'un artista venician, Bernardo Canal, pintre d'escenografias e de decòrs de teatre que gausís d'una evidenta autoritat e d'un cèrt benaise. Quitament s'existís a Venècia una familha (da) Canal inscricha sus la Lista de familhas nòblas de Venècia, mas sens ligam amb Giovanni Antonio.
Es dins lo talhièr del paire que Canaletto apren la pintura. A partir de 1716 ajuda son paire, amb son fraire Cristoforo, a pénher los decòrs per doas òbras de Vivaldi e Fortunato Chelleri, representats als teatres Sant'Angelo e San Cassiano a Venècia.
En 1720, lo jove Giovanni es a Roma amb son paire Bernardo per realizar los decòrs de dos dramas teatrals d'Alessandro Scarlatti, Tito Sempronio Gracco e Turno Aricino, que se jòga al carnaval al Teatro Capriciana. Lo libret menciona que los decòrs son realizats per Bernardo Canal e son filh Antonio. Lo viatge a Rome es decisiu per Giovanni Antonio Canal. Es aquí que ten los primièrs contactes amb los pintres de vedutisme. Tres importants artistas màgere del vedute constituisson de referéncia: es Viviano Codazzi (1604 – 1670), qu'Antonio a pas podut conéisser de viu, Giovanni Paolo Panini e l'olandés Caspar van Wittel (mai tard nomenat Gaspare Vanvitelli), considerat coma un dels paires del vedutismo.
Las primièras òbras que son atribuidas a Canaletto venon de las annadas de demoança a Roma, quitament se per unas la paternitat es pas encara segura: son Sanata Mariea d'Aracœli e lo Capitòli e Temple d'Antonin e Faustina. Aquestas òbras mostran un Giovanni Antonio Canal que comença a s'afirmar, per exemple dins lo rendut impeccable de la perspectiva.
Las primièras comandas drecha|vinheta|Grand Canal vèrs Rialto (vèrs 1723, Venècia, Ca' Rezzonico). Tornat a Venècia en 1720, Canaletto s'inscriu a la frairia (la fraglia dei pittori veniziani) dels pintres. Decidís d'abandonar lo decòrs de teatre. Canaletto imita los vedutisti venicians que son sos davancièrs, amb Luca Carlevarijs e Marco Ricci, e comença a se consacrar a temps plen a la pintura de vistas de la vila. Carlevarijs aviá creat un mercat propici, pels sieus quadres de vista e de remembre d'eveniments solemnes; qu'aviá publicat, a partir de 1703, un recuèlh de 103 aigafòrtas titulat Le Fabriche e vedute di Venezia (Monuments e vistas de Venècia), ont fa novelum prepausant de vedute concebudas en perspectiva.
Los primièrs clients de Canaletto son o de venicians, coma Zaccaria Sagredo (1653 - 1729), colleccionaire de pinturas, dessenhs e libres, nebòt del dòga Nicolò Sagredo, e los fraires Giovanelli, que comandan dos Caprices executats en 1723, o d'origina germanica, coma Johann Joseph von Wallenstein (1684-1731). Sas primièras comandas de vistas de Venècia son quatre vedute pechas en 1723. Son benlèu comandadas pel prince Joseph Wenzel Ièr de Liechtenstein (1696-1772), o dirèctament, o mejans son amic Antonio Maria Zanetti lo Vièlh. Son lo Grand Canal vèrs Rialto, pintura que jòga sul contraste entre ombre e lutz, Bacin de San Marco dempuèi Giudecca, una Plaça Sant Marc, vista de l'èst qu'es una de sas primièras representacions de la Plaça Saant Marc que serà enseguida un dels subjèctes preferits del Canaletto, e lo Rio dei Mendicanti, òbra representant un quartièr popular. vinheta|Rio dei Mendicanti (1723, Vècia, Ca' Rezzonico). Aquesta òbra es pas dins la mèsme dralha que los autres, que mòstra un costat mai sorn e desanat de la vila. E mai, pas cap de client li demandarà de tornar sus aquesta scèna. Dos d'aquestes quadres son servats conservés dins la colleccion de Mario Crespi a Milan e los dos autres a la Fondacion Thyssen-Bornemisza, a Castagnola, un quartièr de Lugano, en Siïssa. esquèrra|vinheta|Recepcion de l'ambaissador francés al palais ducal (1727, musèu de l'Ermitatge de Sant Petersborg). en mai recep de comandas de diplomatas e de residents estrangièrs, coma lo comte Jacques-Vincent Languet de Gergy, compte de Gergy (1667-1734). La primièra d'aquestas composicions de caractèr solemne e de remembre es la Recepcion de l'ambaissador francés al palais ducal ara servat a l'Ermitatge de Sant Petersborg e que data de 1727, e Giambattista Colloredo-Waldsee (1656-1729), ambaissadeur imperial a Venècia de 1715 a 1726, « eritat » de Carlevarijs. Mai, Canaletto pench tanben la dintrada solemna de l'ambaissadeur imperial al palais dels dògas. Fa partit d'una longa seria d’òbras que descrivon las fèstas de la Republica de Venècua e rebaton l'esplendor de las celebracions de la Serenissima. vinheta|Fèsta de la Sant Ròc (vèrs 1735, National Gallery, Londres). Un dels primièrs quadre venduts per Canaletto es titulat SS. Giovanni e Paolo e la Scuola di S. Marco. Aqueste quadre foguèt presentat, segon l'agent de Stefano Conti, pendent la mòstra annala de la Scuola di S. Rocco. Aquesta mòsta es coneguda per un autre quadre de Canaletto, la Fèsta de la Sant Ròc, servada a la National Gallery de Londres, e que mòstra la procession annala del dòga e sa seguida a la glèisa de Sant Ròc, per mercejar lo sant d'aver salvat la vila de la pèsta. Lo quadre mòstra la procession passant devant l'exposicion de quadres que se debana a l'exterior de l'escòla. S'i vei un quadre pareissent a çò que poiriá èsser una vista. Après la ceremonia, totòm anava visitar la scuola. Es probable que Canaletto aja presentat lo quadre de sant Joan e Paul, e que lo quadre aja estat crompat per l'ambaissador imperial per l'escasença. esquèrra|vinheta|SS. Giovanni e Paolo e la Scuola di S. Marco (vers 1725, Gemäldegalerie Alte Meister, Drèsda). Sa tecnica e son abiletat fan en pauc de temps de progrès considerables. Fin a 1726 los quadres, son gaireben totes de granda dimensions (un mètre e mièg a mètres de larg, mai de dos còps la talha dels quadres ulteriors); son pench sus un fons escur per daissar pas devinar la trama de la tela rèire sa pintura. Canaletto ven lèu un dels peintres mai renomats de Venècia e, pendent la segonda mitat de las annadas 1720, las comandas abondan.
un dels primièrs comanditaris importants es lo mercant Stefano Conti que passa mejans lo pintre Alessandro Marchesini e comanda a Canaletto quatre òbras, amb una vista de Campo SS. Giovanni e Paolo. Alessandro Marchesini, pintre originaro de Verona, installat a Venècia vèrs 1700, se descobrís alara una evocacion de negociant. Agís pel compte del colleccionaire Stefano Conti. Aqueste, après aver constituit una colleccion d'òbras, subretot de quadres vèrs 1705-1706, que complèt per de crompats poncuals mai tard, encara a Marchesini en 1725 per d'autres quadres. Quatre quadres son comandats, en dos temps, a Canaletto, e liurats en 1725 e 1726. Conti demanda e obten, per cadun d'aquestes quadres, una descripcion detalhada per l'artista çò que permet de saber exactament de quines quadre s'agís. Aquestes èran encara dins la collection Pillow dins las annadas 1950, ara dinsns la Pinacoteca Giovanni e Marella Agnelli que conten en tot sièi Canalettos. vinheta|Campo SS. Giovanni e Paolo (version data de 1741). Alessandro Marchesini escambia una longa correspondéncia amb Stefano Conti al subjècte dels quadre, dempuèi lo projècte fins lor acabament. Cada setmanas, fa Conti un compte-rendut escrich. Sembla aver secutar Canaletto per far que s'acaben de quadres, e tanben sembla aver assajat de se justificar près de Conti pels retards constats. Es a aqueste subjècte qu'afirma que la realizacion dels quadres pren mai de temps que Canaletto los pench a l'exterior. Links considèra que Canaletto, coma totes los pintres de son epòca, penhava en talhièr; es sonque al sègle XIX que se pench a l'exterior. Pasmens, Canaletto de segur fasiá de marcatges e esboces, amb o sens camera obscura. Marchesini se plengava tanben de la duretat de Canaletto dins las negociacions suls preces, mas aquí, tanben es plan a l'encòp per justificar lo pretz naut que Conti deurà pagar, e per mostrar que sens son entremisa, lo pretz auriá estat encore mai naut. Aquestes documents accreditan l'opinion que Canaletto es irós, afric, tenent pas los delais, totas afirmctions de prene amb prudéncia, que servisson tant a valorizar lo ròtle de l'intermediari. Fa los mèsmes repròchis McSwiney, lo primièr dels intermediaris angleses. esquèrra|vinheta|Riva degli Schiavoni (1730, Sir John Soane's Museum, Londres). Un autre client important d'aqueste periòde es lo Feldmarschall Johann Matthias von der Schulenburg, qu'èra en servici a la Republica de Venècia e ne reformèt l'armada. Afogat d'art, constituís dins sa demorança de Ca' Loredan suls bòrds del Grand Canal una importanta colleccion d’òbras d'artistas coma Rafèl, Lo Corrègio, Giorgione, Jules Romain. Schulenburg comanda a Giovanni Antonio Canal entre autres una vista de Corfó, per celebrar la victòria obtenguda per l'Alemand dins l'illa grèga contra los Otomans, e una Riva degli Schiavoni ara servada al Sir John Soane's Museum de Londres.
L'encontra amb Joseph Smith Avent aquerit una cèrta reputacion, le Canaletto comença a èsser remarcar per d'afogats angleses: pendent lo sègle XVIII, Venècia èra fòrça frequentadas pels jovents de l'aristocracia britanica que complisson lor Grand Tour que la vila paludenca èra una de las estapas obligadas. vinheta|Allegoria de tomba de Lord Somers (vèrs 1726, Birmingham's Museum and Art Gallery) Canaletto prnguèt sos primièrs contactes amb de comanditaris angleses mejans Owen McSwiny, un impresario d'opèra e marcant d'art irlandés. L'irlandéq Owen McSwiney es installat a Venècia après aver quitat l'Anglatèrra per causa de quicanèla. Lo mai important de sos comanditaris es lo duc de Richmond en 1723. Capita a convéncer lo duc d'un projècte pro unic, qualificat d'« estranh folastre » per un contemporanèu: far relizat vint quadres, allrgorias de tombèls remembrant los grands òmes de l'istòria anglesa recenta. E mai, aquestes serián penchs en comun per un grop de pintres, cadun se cargant de la partida del quadre que li correspond melhor. Los pintres son, entre autres, Canaletto per l'arquitecture e los bastits, Giovanni Battista Cimaroli pels païsatges e Giovanni Battista Piazzetta pels personatges. En 1726, lo projècte es ja plan avançat e dos quadres son acabats, qu'un representa la tomba de lòrd Somers, grand cancelièr d'Anglatèrra, un autre aquesta de John Tillotson, arquevesque de Canterbury. Lo duc crompa detz quadres que garda a çò d'el a Goodwood, (Sussex). Mentrtant, Canaletto pench de vistas sur coire, coma un Grand Canal, lo pont du Rialto vst del nòrd (1727) que son sempre visible al castèl de Goodwood. esquèrra|vinheta|Bucentaure al Cai lo jorn de l'Ascension (vèrs 1730, collecvion privada).