vinheta|Indèx mondial de percepcion de la corrupcion en 2014 segon Transparency International vinheta|300x300px|Corrupt legislation, pintura murala a la bibliotèca del Congrés dels EUA, per Elihu Vedder vinheta|
La corrupcion es la perversion o lo desviament d'un procediment o d'una interaccion amb una o mai personas amb per objectiu, pel corruptor, d'obténer d'avantatges o de prerogativas particularas o, pel corromput, d'obténer una retribucion en canbi de sa complasença. Mena mai sovent a l'enrquiment personal del corromput o a l'enriquiment de l'organizacion corruptritz (grop mafiós, entrepresa, club, etcLobbying et santé - Comment certains industriels font pression contre l'intérêt général, Roger Lenglet, Éditions Pascal/Mutualité Française, 2009.)). S'agís d'una practica que pòt èsser presa per illicita segon lo domèni considerat (comèrci, afars, politica...) mas que la substéncia es justament d'agir de biais a la fa impossible a mostrar o a denonciar.
Pòt tocar tota persona beneficiant d'un poder de decision, que siá una personalitat politica, un foncionari, un quadre d'una entrepresa privada, un mètge, un arbitre o un esportiu, un sindicalista o l'organizacion qu'apartenon.
La nocion de corruption es subjectiva. Que que siá, passa sempre la frontièra del drech e de la morala. En efièch, se pòt destriar la corrupcion activa de la corrupcion passiva; la corrupcion activa consistís a prepausar d'argent o un servici a una persona que ten un poder en cabi d'un avantatge indegut; la corrupcion passiva consistís a accepar aquestes argent.
Un exemple classic es aqueste d'un òme politic que recep d'argent a títol personal o per son partit de la part d'una entrepresa d'òbras publicas e en retorn li attribuís un mercat public. L'òme politic poirà èsser accusat de corrupcion passiva: a recebut d'argent, alara que l'entrepresa pòt, ela, èsser accusada de corrupcion activa. Pasmens, s'aqueste òme politic dirigís una associacion o una fondacion d'entrepresa, lo don d'argent serà considerat o coma de « corrupcion indirècta », o coma una « participacion complementària » pels autres actors.
Définitions
Transparency International vinheta|Patrick Balkany, òme politic francés condamnat per corrupcion en 1996, e encara mes en examen en 2016 per frauda fiscala e corrupcion passiva. Selon Transparency International, Où et comment prospère la corruption - Transparency International.
Aquesta definicion permet de destriar tres elements constitutius de la corrupcion:
l’abús de poder; per d'objectius privats (donc fasent pas profièch necessàriament a la persona abusant del poder, mas inclusissent tanben los membres de sa pròcha familha o amics); un poder que foguèt recebut en delegacion (que pòt donc venir del sector privat coma del sector public).
Tranparency utiliza taben a vegada aquesta definicion: « abús de poder per objectiu d’enriquiment personal »...
Instàncias europèas L'assemblada parlementària del Conselh de l'Euròpa definís la corrupcion coma « l'utilizacion e l'abús del poder public per d'objectius privats »Ròtle dels parlaments dins la luta contra la corrupcion - Conselh de l'Euròpa.
Per la Commission de las comunautats europèas, « la corrupcion es logada a tot abús de poder o tota irregularitat comesas dins un procediment de decision en cambi d'una incitacion o d'un avantatge indegut ».
La <span class="need_ref" style="cursor:help;" title="Ce passage nécessite une référence.">definicion donada pel grop multidisciplinari sus la corrupcion del Conselh de l’Euròpa es leugièrament diferenta: « la corrupcion es una retribucion illicita o tot autre comportament al vejaire de las personas investidas de responsabilitat dins lo sector public o lo sector privat, que contraven als devers qu'an recebut en vertut de lor estatut d'agent d'Estat, d'emplegats del sector privat, d'agent independant o d'un autre rapòrt d'aquesta natura e que visa a procurar d'avantatges indeguts de quina natura que sián, per eles mèsmes o per un tèrç ». Lo grop multidisciplinari sus la corrupcion (GMC) insistís sus la dificultat de definir amb exactitud las bòrnas legalas del fenomèn mas remembra que sa natura ten de l'abús de poder o de l'improbitat dins la presa de decisionhttp://www.coe.int/t/dghl/monitoring/greco/general/GMC96%20F95%20ProgAction%20FR.pdf GRECO P.15
Banca mondiala La Banca Mondiala utiliza la definicion seguenta per la corrupcion: « Utilisar sa posicion de responsable d’un servici public a son benefici personnel »http://www1.worldbank.org/publicsector/anticorrupt/corruptn/cor02.htm Voir site de la Banque Mondiale, le document "Corruption et Développement Economique" Helping Countries Combat Corruption: The Role of the World Bank chapitre Corruption and Economic Development1997, où sont détaillées à partir de la définition de base, the abuse of public office for private gain, les cas relevant à son sens de cette définition (pots-de-vin à organismes publics, détournement d'actifs publics), par opposition aux pots-de-vin dans le secteur privé, qui selon elle ne relève pas de son action..
Nacions unidas L'Institut internacional de planificacion de l'educacion de l'UNESCO estudièt subretot la corrupcion dins l'educacion. A aqueste títol, dona la definicion seguenta: « una utilizacion sistematica d'una carga publica per un avantatge privat, qu'a un impacte significatiu sus la disponibilitat e la qualitat dels bens e servicis educatius e, en consequéncia, sus l'accès, la qualitat o l'equitat de l'educacion »Hallak, J. et M. Poisson. 2009. Écoles corrompues, universités corrompues: que faire?. Paris: IIEP-UNESCO..
Causas
Causas generalas
Mal govèrn: encastre legislatifu flosc, sistèma judiciari inadequat, manca de transparéncia e de responsabilizacion, manca de libertat de la premsa; Abséncia de tota politica anticorrupcion preventiva e de presa de consciéncia de l'importança de las questions coma l'etica professionala, los conflictes d'interés (per emapchar per exemple que las personas dintren dins los conselhs municipals per i defendre los lors intesreses fonzièrs, d'entrepresa o autres; manca de reflèxe de se "desengatjar" d'unas decisions), lo refús dels presents e autres avantatges qu'acaban per crear de relacions treblas o mal percebuda pels terces; Institucions feblas: foncionaris de fòrta autoritat avent pauc de comptes a rendre, responsables oficials atirats per de pagaments copables e avent de salaris febles, factors culturals al respècte del biais de contraròtle dins l'administracion o de cresença al « drech als beneficis » des responsables administratius. Febles salaris: l'administracion publica de fòrça Estats prevei de salaris relativament febles per unes de lors agents; tipicament los metges, los policièrs, los doanièrs, per exemple, son las victimas mai aisidas de sistèmas ont la cultura admet qu'es pas besonh de los pagar [de biais decent] donat que pòdon far un avantatge occult de lors foncions. Cultura administrativa e corporatista pauc propici provocant de crentas e que dissuadís tota denonciacion (o simple remesa en causa d'un sistèma tocat) pels elements intègres o simplament volent d'aplicar las règlas existentas; esperit de revenja del grop e dels superiors impausant de sanccions amagadas puslèu que de valorizar l'integritat (d'ont la necessitat de veraias mesuras e politicas de proteccion de la vida professionala dels « quincaires » e tanben de lors pròches). Aspectes culturals : lo desvelopament de la corrupcion es a vegada atribuit en partida a de perversions de valors culturalas, quand per exemple la nocion de respècte o de somission a l'autoritat es desviada de sos objectiusPer un cas contat a Madagascar, veire Gouvernance et corruption … vous avez bien dit « Fahamarinana» et « Fihavanana » ?, Patrick Rakatomalala, 2009. Un estudi menada en 2006 (sus una mòstra, quitament limitada, de 193 estudiants eissits de 43 païses) sembla mostrar una correlacion entre la propension a ofrir de dejós de man e lo gra de corrupcion existent dins lo país d'originahttps://web.archive.org/web/20140710062525/http://economics.ouls.ox.ac.uk/14043/1/gprg-wps-040.pdf Culture and corruption, Abigail Barr et Danila Serra, Economic and Social Research Council.
Equacion de l’economista Klitgaard Robert Kiltgaard pausèt l'equacion esquematica seguenta al subjècte de la corrupcion:
Corrupcion = monopòli + poder - transparence
Caracteristicas
Formas La Banca mondiala reten las formas seguentas de corrupcionLa Corruption : Problématique et Solutions - Claude Jamati, WBI (Atelier Régional sur la Réforme du Secteur de l’Eau et de l’Assainissement en Afrique Francophone):
« Dejós de man »: son de pagaments e de responsables oficials qu'agiscan ma aviadament, de biais mai sople e mai favorableLo clientelisme en question, un "tutorial" prepausat pel jornal le Ravi, junh de 2005. La « frauda »: es la falsificacion de donadas, de facturas, la collusion, etc. « L’extorsion »: es l’argent obtengut per la coercicion o la fòrça. Lo « favoritisme » (« Nepotisme », « Collusion » : es lo fach de favorizar de pròches. Lo « Desviamement de fons » : e lo panatòri de fonts publicas per de foncionaris.
Tipes de corrupcion La Banca mondiala reten los tipes seguents de corrupcion:
La granda corrupcion: es una corrupcion de naut nivèl o los decideires politics creant e aplicant las leis utilizan lor posicion oficiala per promòure lor ben èsser, lor estatut o lor poder personal; La pichona corrupcion: es la corrupcion burocratica dins l’administrction publica.
Còst Segon una estimacion de la Banca mondiala, en 2001-2002 de dolars aurián estat desviats en dejós de man. Aqueste montant representa environ 3 % dels escambis de la planèta per la mèsma periodeLe coût de la corruption, 8 avril 2004.
L'organizacion non governamentala internacionala Transparency International publiquèt lo 25 de març de 2004 una lista des detz caps d'Estat mai corromputs Mohamed Suharto auriá per exemple desviat entre 15 e 35 miliards de dolars, Ferdinand Marcos entre cinc detzdix e Mobutu Sese Seko environ cinc miliards quand dirigissiá la RDC. Lo país de la lista avent lo PNB mai naut essent lo Peró amb per abitant en 2001. Al Canadà, de politicians e de nauts foncionaris associats a l'administracion del Partit liberal del govèrn del Canadà son implicats dins un escandal de mai d'un centenat de milions de falsas facturas de programas de comanditas governementalas. L'argent èra utilizat per la reeleccion dels candidats del Partit liberal.
Un rapòrt du CCFD-Terre Solidaire, « Bens mal acquerits... profièchan tròp sovent. La fortuna dels dictators e las complaséncia dels païses occidentals » estiman que mai de de dolars foguèron desviats aquestas detz annadas, entre autre a causa de la corrupcionBiens mal acquis. À qui profite le crime?https://web.archive.org/web/20110915152807/http://ccfd-terresolidaire.org/BMA/img/PDF/BMA_totalBD.pdf. Veire tanben una version actualizada en 2009 del rapòrt, fasent lo punt sus l'ensemble de las proceduras entjagadas contra los 40 dirigents concernits, e estudiant las rasons que sols 1 à 4 % des somas desviadas tornèron als Estats respectius. En França, lo deputat François Loncle, ancian president de la Comission dels Afars Estrangièrs de l'Assemblada nacionala e ligat a Laurent Gbagbo,l'ancian president evorian, atal minimizèt o amaguèt pendent d'annadas las practicas de corrupcion en Còsta d'EvoriHollande l'Africain, de Christophe Bousbouvier, La Découverte, 2015, chapitre 4..
Segon l'agéncia de notacion Standard and Poor's, los investisseires an une probabilitat anant de 50 a 100 % de perdre la totalitat de lors investiments dins un delai de cinc ans dins los païses coneissent diferents gras de corrupcionhttp://www.un.org/french/events/10thcongress/2088bf.htm Cité dans le rapport Le coût de la corruption, présenté lors du Dixième congrès des Nations Unies pour la prévention du crime et le traitement des délinquants.