vinheta|Enfants al trabalh al Onduras, 1999 Lo trabalh dels enfants es la participacion de personas minoras a d’activitats a de fins economicas e paréis mai o mens a l’exercici d’una profession per un adult. Al nivèl internacional, l’Organizacion internacionala del trabalh (OIT) lo definís en comparant l’edat a la penibilitat del pretzfach, al mens pels enfants de mai dotze ans d’edat.

En practica, d’entre los enfants trabalhadors, se destria lo trabalh « acceptable » (leugièr, fasent partit de l’educacion de l’enfant e de la vida de familha, permetent l’escolarizacion) e lo trabalh « inacceptable » (tròp longtemps, tròp jove, tròp dangierós, etc.) ; es aqueste darrièr que cobrís mai sovent la nocion de « trabalh dels enfants ». Èra estimat en 2000 que mai de 210 milions d’enfants de 5 a e de 140 milions d'adolescents de 15 a realizarián una activitat conomica son concernits pels mond; mai de 8 millions son dins una de las « piège formas de trabalh dels enfants » : enfant soldat, prostitucion, pornografia, trabalh forçat, trafecs e activitats illegalas. vinheta|La mina e lo trabalh dels enfants ; en 1853 : « los esclaus blancs d'Anglatèrra ». En 2013, lo Burèl internacional del Travalh dona lo chifre de 168 milions d'enfants que trabalhan dins lo mond o gaireben 85 milions farián un trabalh dangirós. De chifres donc en baissa que testimònian d'un cambiament de las legislacions mai en favor dels enfants, mas lo movement deu de segur contunhar amb un engatjament mai fòrt venent de las entrepresas e dels Estats,.

Lo trabalh dels enfants es lo subjècte de fòrça conviccions estereotipadas dins lo mond occidental, qu’es subretot conegut pels escandals mediatizats: un enfant al trabalh es vist tipicament coma un « enfant-esclau », dins un país del tèrç mond, emplegat dins un talhièr textil asiatic per una granda marca de vestits o enfant de las carrirèras en Sudarica. En realitat, i d’enfants al trabalh dins gaireben totes los païses del mond, coma dins los païses desvolopats que son l’Itàlia o loes EUA ; las usinas e talhièrs mascan lo fach que les tres quarts d’aqueste trabalh s’econtra dins l’agricultura o las activitats domesticas, dins lo mitan familial; e se los enfants-esclaus existisson, forman pas qu’une minoritat. Èra present avant l’industrializacion o la globalizacion, quitament s’ambedos fenonens faguèron aqueste trabalh mai visible.

Segur que l’eliminacion de las « pièger formas de trabalh » se discuta pas, l’abolicion es pasmens un subjècte de debat pels autres enfants; la luta contra la pauretat e las malas condicions de trabalh demora un objectiu comuns als « abolicionistas » e a las organisazacions mai pragmaticas. Dempuèi 1992, lo programa IPEC assag de federar las accions entrepresas. vinheta|Enfant jova trabalhant sola. Fotogafiata a Aït-Ben-Haddou, Marròc, lo 17 de mai de 2008. vinheta|Pastorèl al Senegal. vinheta|Enfant recuperant de degalhs a Jakarta, Indonesia.

Definicions

Edat minima e trabalh vinheta|Vendeira de bananas a Hô-Chi-Minh, Vietnam. L’Organizacion internacionala del trabalh utiliza las definicions seguentas dins sas publicacions que son sovent la referéncia per l’analisi del trabalh dels enfants:

Un enfant es una persona de mens de 18 ans d’edat; qu’es sovent considerat que los enfants de mens de 5 ans sont tròp jove per trabalhar (quitament s’existís d’abuses), las estatisticas prenon sovent en compte los enfants entre 5 e 17 ans. Lo trabalh es definit coma una « activitat economica », que siá pagada o non. Aquò permet d’inclure l’economia informala o lo trabalh domestic dins un autre fogal que lo sieune. Los enfants son destriats dins cinc categorias: trabalhant, trabalhant e anant a l’escòla, anant a l’escòla e trabalhant pas, trabalh domestic, e sens activitat (malautiá, educacion informala, etc.).

Aquestas definicions son subretot estatisticas e permeton pas d’establir la limita entre trabalh « acceptable » (segon las convencions internacionalas) o non. La convencion 138 de l’OIT sus l’edat minima d’emplec de 1973 es lo document de referéncia a l’ora d’ara : una edat minima generala, una edat minima pels trabalhs leugièrs e una autra pel dangiroses. Tanben destria los « païses ont los servicis economics e d’education an un desvolopament sufisent » e los autres ; pels autres païses, l’edat minima generala es de 15 ans o l’edat de fin d’escolarizacion obligatòria s’es mai nauta (14 ans dins lo païses en desvolopament) ; pels trabalhs leugièrs, 13 ans (contra 12 ans) ; pels trabalhs dangieroses, 18 ans, o 16 segon unas condicions (idem).

Tipe de trabalh, acceptabilitat vinheta|Diagrama dels diferents tipes de trabalh dels enfants, segon l’OIT. Los chifres correspondon al nombre d’enfants dins aquestas condicions (en milions), sugon l’evaluacion globala de 2002. La linha puntejada destria las formas accaptablas e las non acceptablas al sens de l’OIT. La convencion 138 de l’OIT impausa de definir los trabalhs « leugièrs » e « non dangieroses ». Segon la quita convencion, un « trabalh luegièr » dèu èsser sens dangièr per la santat e lo desvolopament de l’enfant e deu pas l’empachar d’anar a l’escòla o de « beneficiar de sa formacion ». Es çò que l’Unicef nomena (o « trabalh confòrme a la nòrmes de l’OIT ») : aqueste trabalh es sovent benefic per los educacion. Dins las estatisticas, aquò es sovent simplificat per venir « un trabalh non dangierós prenens mens de 14 oras per setmanas ». Las doas autras categorias de trabalh son dich de trabalhs dangieroses e las « pièger formas de trabalh dels enfants » (en anglés: Unconditional worst forms of child labour).

Un « trabalh dangierós » es de biais genral çò que pòt « comprometre la santat o la seguretat fisica o morala d’un enfant » ; mai precisament, aquò inclutz los mestiers de la construccion, dins las minas, amb unas maquinas, al contacte de pesticids, de mai de 43 oras per setmanas, etc. : la convencion de l’OIT 190 definís aquestas formas mai precisament, tot coma las leis nacionalas.

L’Unicef utiliza la nocion de (o « trabalh non confòrme normes de l’OIT ») enclusissent los trabalhs dangieroses (quina que siá l’edat), los mens de 12 ans d’edat que trabalhan dins una de las brancas de l’economia de dels trabalhs non dangirós realizat mai de 14 oras per setmana (12-14 ans).

Las « pièger formas de trabalh dels enfants » son definidas per la convencion OIT 182, article 2, e inclusissent lo trafec d'enfants, lo trabalh forçat o per rendre un deute, la participacion dels enfants a de conflictes armats (coma enfants soldats mas tanben coma messatgièrs, portaires, etc.), l’exploitacion sexuala per la prostitucion e la pornografia e tanben las activitats illegalas coma lo trafec de dròga.

Istòria Paréis que los enfants aurián trabalhat dempuèi l’Antiquitat, subretot al camp amb lors parents e per participar al pretzfachs domestics. En Euròpa e en America del Nòrd, la revolucion industriala provòca una presa de consciéncia de lors condicions de trabalh e mèna progressivament a una restriccion del trabalh dels enfants. Dins los païses ara « en desvolopament », es sonqua a partir de la globalizacion del sègle XX qu’una veraia presa de consciéncia se realize.

Avant l’industrializacion vinheta|Adolescents abatalhant d’olivas en Grècia antica.Anfòr de còl atic de figuras negras del Pintre d’Antimenès, vèrs -520, British Museum, Londres. Lo trabalh dels enfants existís dempuèi l’Antiquitat: l’enfança èra alara un periòde cort a causa de la fèbla esperança de vida. Los enfants participan als pretzfachs domestics e agricòls. Lo cercle de la familha es lo principal « luòc de trabalh », los enfants participant atal a l’economia de l’ostal. Se los mainats aprenon progressivament lo mestièr del paire, las mainadas son educadas a tenir l’ostal puèi, a partir de l’Edat Mejana, son emplegadas dins l’artesanat a domicili, per exemple amb lo teissatge. L’educacion a l’Edat Mejana es pas gaire practicada e reservada a las familhas aisidas. Encara a partir de l’Edat Mejana, los enfants comença a trabalhar fòra del fogal per respondre a l’encòp a la demanda d’emplegaires en cerca de man d’òbra pauc costosa e al besonh de provesir los besonhs de las familhas pauras: los mainats emplgats dins lo camp e las mainadas coma servicialas d’ostals.

De contractes de trabalh apareisson jol la forma de « contrates de logatge »Philippe Ariès, L’Enfant et la vie familiale sous l’Ancien Régime, Seuil, coll. Points Histoire, 1975, 316 p. . o de plaçament coma aprendís dins la corporacions de las vilas e a partir de 12 o 13 ans. I a tanben d’enfants e adolescents suls grands obradors de construccion, beneficiant pasmens d’un salari inferior a aqueste d’un adult se ne recep unUn apprenti de 14 ans gagne en général le tiers du salaire d’un adulte. Voir Danièle Alexandre-Bidon et Didier Lett, Les Enfants au Moyen Âge, Hachette, 2004 .. Los enfants abandonats e los orfanèls ( par an en França vèrs 1830)Voir l’article Abandon d'enfant sous l'Ancien Régime, source Jean Sandrin, Enfants trouvés, enfants ouvriers, -, Éditions Aubier, 1982 son plaçats al trabalh per las institucions que las aculhisson, coma pour d’òbras de cordura (òbra venduda enseguida), mas tanben plaçats en aprentissatge. De minoras prostituidas (de fòrça) e d’enfants vivent de mendicitat coma es a vegada lo cas ara.

A la fin del sègle XVIII, l’escòla demora encara tan pauc espandida e los enfants son sovent plaçats comme vailet al camp (a partir de 9 o 10 ans) o coma servicials en vila. Se dich qu’èran mai de a Londres dins las annadas 1850Bénédicte Manier, op. cit., chap. I « Le travail des enfants dans l’histoire », pp. 5 - 16.. Lo trabalh informal se desvolopan dins las grandas vilas i a alara de ceraires de calçaduras, vendeires de jornals, portaires, escobilhaires; i a tanben d’enfants dins los teatres e los circs. En l’abséncia de proteccion sociala, lor salaris servís de suplement a aqueste dels parents e permet entre autres de satsifar los lor besonhs.

La revolucion industriala

Los enfants obrièrs vinheta|Enfants emplegats dins una mina de carbon a l’epòca victoriana vinheta|Dins una usina dels EUA a Newberry, Carolina del Sud, en 1908. La revolucion industrial espelís primièr al Reilame Unit e en França a la fin del sègle XVIII e al XIX. Alara que fòrça manufacturas, las minas o los obradors emplegan d’obrièrs en massa, aquestes, mai sovent amb fòrça enfants e fèble revengut, encoratjan lors enfants a dintrar amb eles a l’usina ont realizan de preztfachs dins la mèsmas malas condicions que los adults. I a los enfants dins los cotton mills del Nòrd de l’Anglatèrra, dins los descargadors e los talhièrs textils dels EUA o dins las filaturas en França.

Lo trabalh dels enfants, amb aquete de las femnas, a tres avantatges pels industriels. Permet de far pression per baissar los salaris dels obrièrs adults masculins; permet de liurar la familha entièra al trabalh obrièr, çò qu’accelèra la trencadura amb lo mond rural tradicional; enfin provesís una man d’òbra mai abondanta, permetent d’utilizar las maquinas amb un rendiment plenJean-Pierre Rioux, La Révolution industrielle, Nouvelle édition, Points Histoire, 1989 , pp. 174-175.

La soplesa e la talha pichona dels enfants lor donavan d’aptituds que los adults an pas. Son emplegats a d’òbras fòrça precisas, pòdon tirar serpentejant los vagonets pels corredors de las minas, netejar las partidas mens accessiblas de las maquina o alara nosar los fials trencats rèire los mestièrs de teísserJean-Pierre Rioux, La Révolution industrielle, Nouvelle édition, Points Histoire, 1989 , pp. 174-175. Lo trabalh es fòrça precós: los enfants de quatre ans son pro cercats per èsser « formats » sus las maquinas d’el moment que tenon l’aptitud fisica.