Lo president dels Estats Units d’America (en anglés: president of the United States; sigla: POTUS)es lo cap d’Estat e cap de govèrn dels the Estats Units d’America. Lo president dirigís la branca de l’exucutiu del govèrn federal e es lo comandant en cap de las fòrças armadas dels EUA.
Lo poder de la presidéncia aumentèt plan dempuèi sa creacion, tot coma lo govèrn federal, subretot dempuèi la presidéncia de Franklin D. Roosevelt. a l’ora d’ara, lo president dels EUA es vist coma una de la figuras politica mai poderosa del mond. Qu’es lo líder de la nacion economicament mai rica, lo president desl EUA pòt utilizar a l’interior e a l’internacional un poder fòrt e un soft power.
L’Article II of the Constitucion establís la branca executiva del govèrn federal e balha lo poder executive al president. Lo poder inclusís l’execucion e mesa en vogor de la lei federala e la responsabilitat de nomenar los oficièrs de l’executiu federal, diplomatic, reglamentàri, e judiciàri officers. Basat sus las dispositions constitucionalas dona lo poder al president de nomenar e recebre los ambassaidors e de conclure los tractats amb de poténcias estrangièras, e segon las leis passadas pel Congrès, la presidéncia ten la responsabiltat primièra de la politica estrangièra menada pels EUA. Lo ròtle compren la responsabilitat de dirigir l’armada dels EUA.
O president ten tanben lo ròtle de líder dins l’ellaboracion de la legislacion federala e domestica. Dins l’encastre del sistèma de peses e contrapeses, l’Article I, Seccion 7 de la Constitucion dona al president lo poder de signar la legislacion federala e de pausar son veto. Donat que los presidents modèrnes agisson coma líder de lor partit politic, l’ellaboracion de la politica depend fòrça del resultat de las eleccions presidencialas. Dins las darrièras decenniá, los presidents sempre mai utilmizèron los decrets executius, las agéncia de regulacions, la nominacion del jutges faiçona la politica locala.
Lo president es elegit de biais indirècte pel Collègi electoral per un mandat de quatre ans, ensems amb lo vice president. Lo 22n Amendament (1951) establís que aquel que foguèt elegit per dos mandats poirà pas l’èsser per un tresen.
Istòria e desvelopament
Originas En julhet de 1776, pendent la Guèrra d’independéncia dels EUA, las Tretze Colonias, dins una accion comuna a l’escasença del Segond Congrès Continental, s’autodeclarèron tretze Estats sobeirans independents, pas pus sota las règlas britanicas. Reconéisser la necessitat de coordonar primament lors efòrts contra los britanicas, lo Congrès Continental alara comencèt lo procediment de redaccion d’una constitucion per ligar los Estats ensems. I aguèt de long debats sus diferents subjèctes, coma la representacion e lo vòte, e lo tipe de poder exacte desl poders a donar al govèrn central. Lo Congrès acabèt son trabalh dins los Articles de la Confederacion per establir una union perpetuala entre los Estats en novembre de 1777 e l’envièt al Estats per ratificacion.
Amb d’articles, que dintrèron envigor lo 1r de març de 1781, lo Congrès de la Confederacion èra l’autoritat politica centrala sens autoritat legislativa. Podava prene las sieunas resolucions, decisions, e reglamencions, mas pas de lei, e podavan pas impausar de taxas o aplicar de reglamentacions comercialas localas als ciutadans. Lo modèl institucional rebat cossí los americans pensavan lo sistèma britanic rebutat de la Corona e del Parlament e cossí foncionava al respècte d’un dominion reial: un organ de susvelhança pels afars tocant a l’empèri. Los Estats relevant pas pus d’una monaquia ateibuiguèron las ancianas prorogatives reialas (per ex. far la guèrra, recebre los ambaisadors, etc.) al Congrès; las autras prerogativas demoran dins los govèrns dels Estats repectius. Los membres del Congrès elegiguèron un president dels Estats units en Congrès Assemblat per presidir sas deliberacion al biais d’un moderator (foncion ceremoniala sens pas gaire d’influéncia).
En 1783, lo Tractat de París assegura l’independéncia de cada ancian colonia. La patz a portada de la man, cada Estat se revira cap a sos afar interiors. En 1786, Los americans vesián lors frontièras assetjadas e flacas e lor economia en crisi que los Estats vesin revalizavan entre eles. Vesián lor moneda fòrta abondar suls mercats estrangièr per pagar las importacions, lo comèrci mediterranèu piratejat en Nordafrican, e lor deute de Guèrra d’independéncia impagadas amb intereses en cors. La guèrra civila e politica se preparava.
Seguent l’exemple astrat de la resolucion de disputas sul comèrci e la pèsca entre la Virgínia e lo Maryland a la Conferéncia del Mont Vernon en 1785, la Virgínia cridèt una conferéncia comerciala entre totes los Estas, foguèt prevista en setembre de 1786 a Annapòlis, Maryland, amb per objectiu de resòlvre d’antogonismes comercials e autres problèmas. Alara que capitèt pas la convencion per manca de participant a causa de las suspicions entre Estates, Alexander Hamilton menèt los delegats Annapolis a demandar una autra convencion per la prima a Filadèlfia. Las perspectivan s’anonciavan mal quand James Madison e Edmund Randolph convenquèron George Washington d’anar a Filadèlfia coma delegat de Virgínia.
Per la Convencion Constitucionala de Mai de 1787, las 12 delegacions d’Estat presentas (Rhode Island envièt pas de delgats) portèron lors experiéncias comoladas de lors diferents aranjaments constitucionals e de lors brancas executiva dels govèrns dels Estats. Fòrça Estats avián un executiu flac sens drech de veto o poder de nominacion, elegits cada an per un sol mandat, partejant lor poder amb un conselh executiu, e contrat per una legislatura fòrta. Nòva York fasiá granda excepcion, avent solament un governor fòrt amb drech de veto per un mandat de 3 ans e sens condicion de nombre de mandat Es per de negociacions pòrta tancanda a Filadèlfia que la forma de la presidéncia emergiguèt de la Constitucion.
Espelida vinheta|George Washington, lo primièr president des EUA Coma primièr president de la nation, George Washington establiguèt fòrça nòrmas que contribuiguèron a definir l’ofici. Sa decision de se retirar après dos mandats contribuiguèt a far passar la crenta que la nacion venga una monarquia, e establiguèt un precedent que foguèt trencat sonque en 1940 e venguèt permanent amb lo 22N amandament. A lafin de sa presidéncia, s’èran desvolopats los partits politics, la victòria de John Adams sus Thomas Jefferson en 1796, foguèt lo resultat de la primièra eleccion eleccion disputida. Après la desfacha de Jefferson, Adams en 1800, e amb los seguidors virginians James Madison e James Monroe (2 mandats cadun) comença lo periòde politic dich <i>Era of Good Feelings</i> (Èra dels bons sentiments) fins a l’eleccion de John Quincy Adams (filhs d’Adams) en 1824 après lo partiment del partit democrata republican.
L’eleccion d’Andrew Jackson en 1828 es una estapa importanta, que Jackson èra pas de l’eleit de Virgínia e Massachusetts elite d’ont èra eissit los presidents pendent 40 ans. Cercava a enforçar la presidéncia al depens del Congrès, alara que s’espandissiá la nacion cap a l’oèst. Pasmens son successor, Martin Van Buren, venguèt impopular après la Panica de 1837, e la mòrt de William Henry Harrison e la mala relacions entre John Tyler e lo Congrès acabèron per aflaquir la foncion. Entre 1837 e 1861, sièis mandats presidencial foguèron ocupat per uèit òmes diferents, sens que pas un tornèt èsser elegit. Lo Senat tenguèt un ròtle important pendent lo periòde, dinch del Great Triumvirate de Henry Clay, Daniel Webster, e John C. Calhoun.
Lo lideratge d’Abraham Lincoln pendent la Guèrra Civila fa pensar als istorians qu’es un dels mai grands presidents dels EUA. Las escasenças de la guèrra e la dominacion republicana al congrès faguèt que venguèt poderós, e pel primièr còp d’empuèis Jackson (1832), Lincoln tornèt èsser elegit en 1864. Après l’assacinat de Lincoln, son successor Andrew Johnson perdèt lo sosten politica e gaireben remandat del pòste, lo Congrès demorèt poderós pendent los dos mandats del general Ulysses S. Grant. Après la Reconstruction, Grover Cleveland venguèt lo primièr president elegit democraticament dempuèi la guèrra se presentan tres còps (1884, 1888, 1892) e ne ganhant dos. En 1900, William McKinley venguèt lo primièr titulari a ganhar una novèla eleccion dempuèi Grant en 1872.
Après l’assacinat de McKinley, Theodore Roosevelt venguèt una figura dominanta de la politica dels EUA. Los istorians pensan que Roosevelt cambièt de biais permanent lo sistèma politic enforçant la presidéncia, amb unes actes claus coma lo trencadís dels trusts, lo conservacionisme, las reformas del trech del trabalh, lo pujada del carctèr personal del poder, e la causida de son successor, William Howard Taft. La decenniá seguenta, Woodrow Wilson menèt la nacion a la victòra a l’eissida de la Primièra Guèrra Mondiala, quitament se la proposicion de Wilson per la SDN foguèt rebutada pel Senat. Warren Harding, popular pendent son mandat, vegèt son eritatge legacy blasit per d’escandals, e Herbert Hoover venguèt lèu impopular après aver mancat lo combar contra la Grande Depression.
La Imperial Presidency Lo pes de Franklin D. Roosevelt dins l’eleccion de 1932 menèt los istorians a decriure lo periòde de l’Imperial Presidency (presidéncia imperiala). Sostengut per un fòrça granda majoritat al Congrès e lo sosten public per un cambiament màger, la politica del New Deal aumentèt fòrça l’influéncia del govèrn federal, aumentant tanben lo nombre de la agéncias federalas. La tradicionala pichona equipa presidencial grandiguèt fòrça, que se creèt lo Burèl executiu del President dels EUA en 1939, que demanda pas l’aprobacion del Senat. La reeleccion de Roosevelt per un tresen e quatren mandat, la victòria dels EUA a l’escasença de la segonda guèrra mondiala, e la creissença economiva del país faguèron que la foncion venguèt a nivèl d’un lideratge mondializat.Sos successors, Harry Truman e Dwight D. Eisenhower, cadun tornèron èsser elegits pendent Guèrra freja que la presidéncia se vesiá coma lo "líder del mond liure," alara que John F. Kennedy wenguèt lo mai jove e popular líder que profitèt del vam de la televion dins las annadas 1960.
Après la pèrda de popularitat de Lyndon B. Johnson pendent la Guèrra de Vietnam e l’aclapament de la presidéncia de Richard Nixon après l’escadal del Watergate, lo Congrès inicièt una seriá de refòrmas per se restablir. En 1976, Gerald Ford conciderèt que "lo pendul istoric" èra passat del costat del Congrès, podent doanr l’escasença d’ua possible erosion de sa capacitat a governar . Ford e son successor, Jimmy Carter, tornèron pas èsser elegits. Ronald Reagan, actor abans sa carrièra politica, utilizèt son talent de comunucator per tornar formar la politica dels EUA luènh de la politica del New Deal e cap a una ideologia concervatritz. Son vice president, George H. W. Bush, venguèt lo primièr vice president dempuèi 1836 a èsser dirèctament elegit president.
Amb la fin de la Guèrra freja e lo lideratge incontestat dels EUA, Bill Clinton, George W. Bush, e Barack Obama realizèron cadun dos mandats. Mentretant, lo Congrès e lo país vengavan sempre mai polarizat, subretot dempuèi las eleccions de mi mandat que la cambra venguèt jol contraròtle republican pel primièr còp dempuèi 40 ans, butant la practica de l’obstruccion parlamentària al Senat. Los presidents recents untilizan sempre mai los executive orders (decrets presidencials), agéncias regulacions, e nominacions de jutges per enforçar sa politica, al prejudici del poder legislatiu. La eleccion presidencialas dels sègle XIX començant rebaton la polarizacion politica del país: levat Obama que ganhèt los autres — George W. Bush e Donald Trump — ganhèron lo Collègi Electoral mas perdèron lo vòte popular. Clinton e Trump foguèron meses en acusacion per la Cambra contrarotlada per l’oposicion, mas los impeachments damatgèron pas lors efièchs politics.