Nona JudlinEn provençau se pronóncia ['nunɔ dʒyd'liⁿ]. o originàriament Germana Clergue (en grafia mistralenca Nouno Judlin, Germano Clergue; en francés Noune Judlin, Germaine Clergue) (Carròs 1891, Niça 1987) es una escrivana occitana de Provença qu'escriguèt sustot en occitan e de còps en francés.
Visquèt mai que mai a Carròs, en Provença Orientala, e en Camarga, en Provença Rodanenca.
Son òbra literària marca una produccion qualitosa e importanta dau sègle 20. Leis especialistas de la literatura occitana l'estúdian de mai en mai au sègle 21.
Sa vida E mai s'es pron aisat d'accedir a l'òbra de Nona Judlin, dieumercé l'antologia de Michèu Courty, Poèmas chausits [Pouèmo chausi] (L'Astrada), pasmens aquela escriveira es victima dau temps que s'escor, de la desconsideracion de la literatura provençala e de son estatut de femna, en tot cas uei lo jorn. Car, dau temps de Frederic Mistral, lei causas se passavan pas ansin, d'abòrd que Mistral, eu, si que teniá a publicar aquelei femnas que lei reconeissiá coma de felibressas, e Nona Judlin si que ne foguèt una.
Se coneis ben la vida de Nona Judlin, mai que mai gràcias au libre de sa filha, Faneta Judlin Hills, Une enfance partagée, e ai testimoniatges d'aquelei que la coneguèron lòng dau sègle 20.
Sa vida foguèt un partiment, e mai un escartament, entre lei tèrras autas de la montanha (nasquèt a Carròs) e lei tèrras bassas de Camarga (que ne foguèt afogada coma Folco de Baroncelli, Josèp d'Arbaud e Farfantèla). Mai tanben Nona Judlin visquèt l'escartament entre l'abséncia d'estudis convencionaus —que passèt pas lo certificat d'estudis— e son escritura magistrala; entre sa vida au castèu de Gorg e son paure maset de Camarga. Foguèt una vida de passion, de rescòntres, de creacion e d'escritura.
Son òbra Basta de considerar seis òbras:
Come finiguèt Mèstre Francés Villon [Coume finiguè Mèstre Francés Villon] (1931, Marselha: leis Edicions dau Fèrre [lis Edicioun dóu Ferre]), ont imagina la fin de François Villon puei sa reencarnacion en Verlaine. Sénher Blai e Guilhaumeta [Segne Blai e Guilhaumeta] (s.d., s.l.), pèça de teatre, adaptada en niçard e mesa en scèna per son amic Francis Gag, lo creator dau teatre niçard. Les lys dans la tempête, çò es, Lei liris dins la tempèsta (1960, París: Fayard), roman de pròsa escrich en francés. Sara o Sainte Sara la Brune, çò es, Santa Sara la Bruna (1948, Lion: IAC), tanben en francés, libre dedicat a Santa Sara dei Santei Marias de la Mar; es una òbra tan pròcha e tant alonhada dau libre Ratis de son amiga gemellara Farfantèla.
A tot aquò i cau apondre de recuelhs de poesia:
Èr de flaütet [Èr de flahutet] (1937, Avinhon: lo Caburle [lou Caburle]) Lei cabras negras [Li cabro negro] (1937, Sant Romieg de Provença: Imprimerie Lacroix), que ne dison fòrça sus son malèsser lancejant. Poèmas chausits [Pouèmo chausi] (1997, Bèrra: l'Astrada [l'Astrado]), recuelh preparat per Michèu Courty.
L'ensemble s'esmauta de desenats de poèmas publicats dins lei jornaus e revistas dau temps, sens comptar sei letras nombrosas, qu'entre elei se destacan aquelei que mandèt a Josèp d'Arbaud.
De personas congudas li faguèron lei prefacis, coma Mistral e Ripèrt; e tanben Maurràs que prenguèt sa defensa, e mai la defensa de la lenga occitana, en fàcia deis atacas de Kempf. Tant vau dire que s'engatgèt per la causa coma fòrça gents o fasián d'aqueu temps.
Nona Judlin èra enigmatica coma o evòca son subrenon. Èra una femna d'escomesa, aventurosa, intrepida, e pasmens aviá una malanconiá qu'es pas de dire e que «lei cabras negras sus la nèu» la laissan devinar.
Pereu èra una femna d'amistat e de fidelitat coma ne testimònian sei poèmas a Baroncelli, a d'Arbaud e au Mèstre Mistral. Aviá una esperitalitat contemplativa coma sei personatges Sara l'Elegida o Villon que deven Frair Geli.
Dins son òbra se sent l'amor intens de Camarga, dei chivaus e dei buòus, dei fèstas e dei temps fòrts de la vida dei gardians, dau silenci e de la solesa dei vidas dificilas e aspras.
E mai se migra en pensant a la vida simpla dau temps passat, laissa sa darriera paraula a la lutz quand dedica son Èr de flaütet [Èr de flahutet]:
A vos
bèu somge
sempre viu
dins mon còr.[À vous
bèu sounge
sèmpre viéu
dins moun cor.]
Bibliografia
Anastàsia CHOPPLET, 2026, conferéncia sus Nona Judlin. Joan Ives CASANOVA = Jean-Yves CASANOVA, 2022, «Intériorité et extériorité de la littérature d’oc en Provence : l’œuvre de Nouno Judlin», Voix plurielles, vol. 19, nº2 Faneta JUDLIN HILLS = Fanette JUDLIN-HILLS, 2016, Une enfance partagée, de Carros aux Saintes-Maries-de-la-Mer, Sant Romieg de Provença: Équinoxe
Nòtas e referéncias