200px|thumb|left|Chastèl de Piron, anciana maison daus ducs de Borbon Tièrn es v-una de las quatre sosprefecturas (embei Soire, Riòm e Embèrt dau departament dau Puèi de Doma de la region d'Auvèrnha-Ròse-Aups.
Tièrn es una granda viala de cotelariá, per la quantitat de cotèls produits mas maitot per le saubre-faire irremplaçable qu'òm tròba dins questa viala.
Le sobriquet daus tiernoès es "bitòrt/-da o bitòrç/-za" que podriá venir de "bestòrt/bestòrç" (dos còps tòrt) per causa de lhor trabalh dur de cotelariá. Lhors vesins dison d'ilhs : "Bitòrt! Cuol tòrt, chamba de pòrc ! Bòca mon cuol, serem d'acòrd !"[biˈtɔ tʃu tɔ ˈʃãbɔ də pwɔ ˈbɔkɔ mɔ̃ tʃu saˈrɛ̃ dɔˈkɔ]. Geografia Tièrn es bastida sobre diferents nivèls de colèiras que dominan la valada de Duròla. Aqueste denivelament bailava la fòrça idromotritz que permetiá d'esmòler los cotiaus. Comunas limitròfas
Idrografia La viala es traversada per Duròla que rejonh Dòra a l'oèst de la comuna.
Toponimia Las atestacions ancianas son castrum Tigernum, castellum Tigernense au sègle VI, Tihernum en 1373, Tiernium en 1392.
Son nom ven dau gallés tigerno- ("senhor"), es a dire "viala dominatritz, capitala""Dictionnaire de la langue gauloise", Xavier Delamarre, 2023 e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne (-500 / +500, 2012 https://books.google.fr/books?id=33AqEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=snippet&q=Thiers&f=false}} "Un des noms du « chef » en celtique", Joseph Vendryes, Revue des Études Anciennes, volum 42-1-4 https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1940_num_42_1_3156|pages=682-685}} <ref>.
Aqueste tèrme se retròba fins lo celtic dins l'etnonim Tigurini, tribú de la Soïssa actuela e sens dobte dins Thiernu (departament francés d'Aisne), d'un *Tigerno-ialon). Es atestat tanben en celtic insular : vièlh irlandés tigern, tigirn, senhor, cap o vièkh breton Tigern, Tiarn, senhor, cap.
La significacion del Castrum Tigernum seriá donc la de fòrt senhorial.
Se tròba maitot la fòrma arcaïsanta locala TigèrnForma emplegada per l'escrivan Tiène Codert. La forma Tigèrna emplegada per la gent de Tièrn apareis dins la revista tiernesa Parlem. Dins las autras regions d'Auvèrnhe s'emplega mai la forma Tièrn..
Localament, la comuna se ditz [tʃjɛ]Jules Gilliéron, Atlas Linguistique de la France, 1902-1910, carta "noms patois des localités"., [tʃe], [tʃɛr], [tʃar]Christian Hérilier, Les noms de commune de l'arrondissement de Thiers (P-de-D), Tièrn, 1989, p. 19. o [tjar]Jean Chataing, Vocabulaire Français-Patois de la vallée supérieure de l'Ance, Clarmont-Ferrand, 1934, p. 83..
Masatges e escarts:
[sichà?/sishà?]] (fr. Seyehal)
Istòria
Edat Mejana
Administracion
Demografia
Luòcs e monuments thumb|200px|right|Glèisa de Sent Genèst Glèisa de Sent Genès : granda glèisa romanica vodada a 'queste sent martir de la region.
Personalitats liadas a la comuna Le comedian Montdory (1594 - 1653) Clara Chasal (1956), presentatritz a la television francesa.
Veire tanben Ligams intèrnes Lista daus sobeirans de Tièrn Piaron Pinha, organizacion tiernesa.
Liams extèrnes Estudi dau parlar de Tièrn Teira de mots emploiats vès Tièrn
Nòtas e referéncias Nòtas Referéncias
Categoria:Comuna dau Puèi de Doma Categoria:Comuna de Liuradés