Sègle XI

../.. | Sègle IX | Sègle X | Sègle XI | Sègle XII | Sègle XIII | ../..

Istòria

1000-1001 : après la presa de Jerusalèm per lei crosats en 1099, la situacion dei Francs en Palestina èra precària. Pauc nombrós, èran pas en mesura de defendre la region còntra un retorn ofensiu dei Turcs. A la demanda dau papa Pascau II, tres expedicions foguèron organizadas per menar de renfòrç dins la region. Pasmens, lei circonstàncias favorablas aguent permés lo passatge de la Premiera Crosada èran plus reünidas. Lei premiera e tresena expedicions foguèron ansin quasi anientadas per lei Turcs en Anatolia. L'eissida de la segonda expedicion es mens segura. Segon la tradicion, foguèt destrucha dins lei monts Taurus. Pasmens, leis escrichs ulteriors atèstan la subrevida de mai d'un chivalier d'aquela crosada dins leis estats francs durant leis ans 1000. Pasmens, d'un biais generau, lei crosadas de secors s'acabèron per una revirada que limitèt lo nombre de renforç recebuts per lei Francs ja establits en Orient (→ 1004)Jean Richard, Histoire des croisades, Fayard, 1996..

1001 : expedicion de Mahmud de Ghazni còntra Índia. Amb una pichona armada de cavaliers, ataquèt e pilhèt lo territòri de Jaipal, raja de Lahore e de Kabol. Esquichat e umiliat, lo raja se suicidiguèt mai son fiu, Anandapala, lo remplacèt e comencèt l'organizacion d'una importanta coalicion per s'aparar còntra una incursion novèla (→ 1004).

1001 : començament dau rèine dau prince Estève I que marquèt l'intrada d'Ongria au sen dei reiaumes crestians.

1001 : annexion de l'Eslovaquia actuala per lo duc Boleslau I de Polonha.

1002 : en França, la mòrt dau duc Enric I de Borgonha, fraire dau rèi Uc Capet, entraïnèt una guèrra entre lei senhors borgonhés desirós de se partejar l'eiretatge dau duc e lo rèi Robèrt II que voliá lo mantenir dins lo reiaume capecian (→ 1015).

1003-1004 : importants combats entre Bizantins e Bulgars. S'acabèron per una trèva de 10 ans qu'èra globalament a l'avantatge de Constantinòble (→ 1014).

1004-1013 : après l'annexion de Boèmia per lo duc Boleslau de Polonha en 1003, començament d'una guèrra entre lo Sant Empèri Roman Germanic de l'emperaire Enric III e lei Polonés. S'acabèt per una victòria polonesa : en cambi d'un jurament de fidelitat, Polonha gardèt la màger part de sei conquistas (→ 1015).

1004 : incursion novèla de Mahmud de Ghazni dins la Peninsula Indiana onte pilhèt la region de Bhatia.

1004 : en Orient Mejan, batalha de Harran (7 de mai). Premiera desfacha importanta dei crosats despuei la presa de Jerusalèm, permetèt ai Turcs d'arrestar l'expansion deis estats francs vèrs l'èst. Lei venceires assetjèron Edessa, mai foguèron esquichats per l'arribada de renfòrç. La situacion territòriala de la region, fòrça trebolada despuei l'invasion franca de 1096, comencèt alora de s'estabilizar.

1005 : data tradicionalament retenguda per la fondacion de la Republica de Gènoa.

20px 1008 : revòuta d'una partida de la noblesa provençala còntra lo còmte Guilhèm II.

1009 : en aplicacion de sa politica ostila ai populacions non musulmanas, lo califa fatimida Al-Hakim ordonèt la destruccion de la Glèisa dau Sant Sepulcre de Jerusalèm. Aquò entraïnèt de protestacions importantas en Euròpa e foguèt una causa de l'organizacion dei crosadas a partir de la fin dau sègle (→ 1030).

1014-1018 : conquista e annexion dau Khanat Bulgar per lei Bizantins. Aquò permetèt a Constantinòble d'eliminar una menaça importanta e de tornar posicionar sa frontiera lòng de Danubi.

1015 : aliança entre Gènoa e Pisa per assaiar d'empachar la conquista de Sardenha per l'emir de Denia.

1015 : en França, reglament de la question dau Ducat de Borgonha amb una victòria dau rèi Robèrt II que capitèt de mantenir lo fèu dins son esfèra d'influéncia.

thumb|right|Representacion bizantina de la batalha de Kleidion, succès decisiu de la reconquista de Bulgaria. thumb|right|Empèri Bizantin vèrs 1025 après la reconquista de Bulgaria. 1015-1018 : guèrra novèla entre Polonha e lo Sant Empèri Roman Germanic. Coma lo conflicte precedent, s'acabèt per una victòria polonesa. L'Empèri deguèt abandonar una partida de Lusàcia e de Moràvia a seis adversaris. En revènge, gardèt lo contraròtle de Boèmia.

20px 1018 : mòrt dau còmte Guilhèm II de Provença durant una temptativa de reprimir una revòuta de Ponç de Fòs. Aquò entraïnèt de sei domenis entre sei fèus e afebliguèt l'autoritat dei còmtes.

1021 : disparicion dau califa fatimida Al-Hakim bi-Amr Allah que foguèt probablament assassinat a l'estigança de sa sòrre Sitt al-Mulk. Son cadabre foguèt jamai descubèrt e sei partisans, gropats a l'entorn dau visir Muhammad al-Darazi, ne'n faguèron un personatge sant ocultat. Aquò foguèt a l'origina de la religion drusa. Regardant leis afaires dau Califat, son fiu Ali az-Zahir li succediguèt sota la tutèla de Sitt al-Mulk (tanben dicha Sitt an-Nasr). Pasmens, la regéncia mau capitèt d'impausar son autoritat e lo rèine novèu comencèt amb quatre annadas de trèbols intèrnes.

20px 1022 : segon lo monge cronicaire Asemar de Chabannes, d'eretics foguèron cremats dins lo corrent de l'annada a Tolosa après una condamnacion per « maniqueïsme »(fr) Michel Roquebert, L'épopée cathare - I. L'Invasion 1198-1212, Editions Perrin (2006), p. 49.. Aqueu tèrme designava benlèu d'eretics dualistas precursors dau catarisme mai es pas segur.

1023 : presa de la succession dau còmte de Champanha per lo còmte Audoin II de Bles. Aquò li permetèt de venir lo senhor d'un domeni poderòs format de Champanha, de Bles, de Chartres, de Tròias e de Meus que foguèt una menaça per lo domeni reiau francés fins au començament dau sègle XIII.

1023-1025 : epidemia de pèsta e famina grèva en Egipte. Amb lo decès de Sitt al-Mulk, agravèron lei trèbols intèrnes dau Califat Fatimida en entraïnant de revòutas en Palestina (→ 1028-1029).

1024 : per de rasons desconegudas, un parent dau prince de Kiev ataquèt una flòta bizantina en Mar Egèa. Foguèt batut au larg de l'illa de Lemnos per una segonda flòta.

1025 : per de rasons desconegudas — benlèu de rivalitats comercialas liadas a la politica d'expansion dei Chola vèrs leis estrechs d'Asia dau Sud-Èst — Srivijaya foguèt atacada e pilhada per una importanta flòta chola dirigida per lo rèi Rajendra Choladeva. Après aquela desfacha, Srivijaya comencèt son declin, perdiguèt sa posicion dominanta en Sumatra e i laissèt lo poder a Jambi (→ 1079).

1027 : expedicion dau rèi Cnut lo Grand còntra Escòcia. Au contrari dei sobeirans de Wessex qu'avián obtengut la reconeissença de son primat dins l'illa, i obtenguèt solament una promessa de patz e d'amistat, çò qu'indica una reduccion de l'influéncia anglesa dins la region.

thumb|Division territòriala d'Occitània vèrs 1030. 20px 1028 : en fàcia de la multiplicacion dei cas d'eresia dualista — benlèu de precursors dau catarisme — dins sei fèus, lo duc d'Aquitània Guilhèm V reüniguèt un concili per estudiar lei mejans permetent de luchar còntra lo desvolopament d'aqueleis eresias(fr) Michel Roquebert, L'épopée cathare - I. L'Invasion 1198-1212, Editions Perrin (2006), p. 49..

1028-1029 : nominacion d'Ali bin Ahmad Jarjarai coma visir dau Califat Fatimida. Favorizèt la restauracion de l'economia egipciana afeblida per lei trèbols entraïnats per la mòrt dau califa Al-Hakim bi-Amr Allah en 1021. Un an pus pus tard, capitèt de reprimir totei lei revòutas en Palestina.

v. 1030 : vèrs aqueu periòdeLa data vertadiera es estimada entre 1030 e 1048., lo califa Ali az-Zahir autorizèt l'Empèri Bizantin d'organizar la restauracion de la Glèisa dau Sant Sepulcre destrucha en 1009 a l'iniciativa de son paire. L'objectiu èra de melhorar sei relacions ambé lei populacions crestianas dau Califat.

1030 : en Norvègia, batalha de Stiklarstadir que s'acabèt amb la desfacha e la mòrt dau rèi norvegian crestian Olaf II. Foguèt batut per una coalicion dei territòris autonòms dau nòrd pagan sostenguts per lei Danés. Aquò empediguèt tornarmai l'unificacion dau país.

1031 : data tradicionalament retenguda per la fragmentacion definitiva dau Califat de Còrdoa. Foguèt remplaçat per un ensemble de principats.

1031-1034 : en França, mòrt dau rèi Robèrt II que foguèt remplaçat per Enric I. Pasmens, aquela succession entraïnèt una guèrra civila entre lo rèi novèu e lei partisans de son fraire cadet. Lo conflicte s'acabèt per una victòria d'Enric I gràcias a l'ajuda dau duc de Normàndia.

1032 : maugrat d'atacas organizadas per leis emirs fatimidas locaus, de grops de Druzes capitèron de s'installar lòng dau litorau sirian. Aquò marquèt lo començament de la formacion dau poblament fòrça complèx dau Liban modèrne.

thumb|right|Territòris de Cnut lo Grand (1016-1035) a sa mòrt. 1035 : mòrt dau rèi Cnut lo Grand. Son domeni foguèt partejat entre Cnut III que venguèt rèi de Danemarc, Magnus I que venguèt rèi de Norvègia e Harold I que venguèt rèi d'Anglatèrra.

1035 : mòrt dau rèi Sanche III Garcés. Sei domenis foguèron partejats entre sei fius entraïnant la fondacion de plusors reiaumes dins la Peninsula Iberica coma Aragon e Castelha. De conflictes opausèron tanben lei maucontents.

1036 : en Egipte, mòrt dau califa Ali az-Zahir que foguèt tuat per una epidemia de pèsta. Aquò afebliguèt grèvament lo califa car son eiretier èra un enfant de 7 ans. La cort dau Califat venguèt ansin lo teatre de combats entre diferentei faccions per s'assegurar dau contraròtle de la regéncia.

1036 : importanta victòria de la Rus' de Kiev, menada per lo grand prince Iaroslav lo Savi, còntra lei Pechenegs.

1038-1040 : revirada d'una expedicion bizantina de reconquista de Sicília. Pasmens, afebliguèt fòrça lei senhors musulmans locaus que foguèron unicament sauvats per lei divisions intèrnas dau camp grèc (complòt còntra lo cap de l'expedicion).

1038 : mòrt dau rèi Estève d'Ongria que foguèt remplaçat per son nebòt venecian Pèire d'Ongria.

1039 : en França, grèva guèrra entre lo rèi Enric I e Audoïn II de Bles. Lei tropas dau rèi capitèron de conquistar Torena e Sens.

1040 : annada probabla de la fondacion dau movement deis Almoravides per lo teologian conservador Abdallah ibn Yasin. Indignat per l'islam superficiau dei tribüs berbèras de certaneis oasís de Marròc, son objectiu èra de restaurar la puretat de la religion. Obtenguèt un succès important e sei fòrças venguèron rapidament un actor militar important de Magrèb (→ 1053).

1042 : importanta famina dins la màger part dau reiaume de França.

1050-1058 : important periòde de prosperitat en Egipte durant lo periòde dau visir Abu Muhammad Hasan bin Abdur Rehman Yazuri.

1053-1055 : guèrra entre lo rèi de França e lo duc de Normàndia. S'acabèt per un succès normand que permetèt au Ducat de venir de facto independent (→ 1058).

1053-1056 : començament dei conquistas militaras almoravidas amb la presa de Sijilmasa e d'Audaghost. Vilas marchandas importantas dei regions occidentalas de Sahara, assegurèron la prosperitat dau movement.

thumb|right|Extension de la Rus' de Kiev vèrs 1054-1132. 1054 : mòrt dau grand prince Iaroslav lo Savi. Aquò marca lo començament dau declin de la Rus' de Kiev.

thumb|Extension dei territòris ocupats per lei Seldjokidas. 1055 : presa de Bagdad per lei Turcs Seldjokids. Aquò marquèt la fin de l'Emirat Buyide e lo començament d'un periòde de dominacion dei Seldjokids en Orient Mejan.

20px 1056 : somission dei senhors de Fòs au còmte de Provença. Dins la region de Tolosa, reünion novèla d'un concili dins la capitala dau Comtat per estudiar lei mejans de lucha còntra una eresia dualista locala.

1057 : en Escòcia, restabliment de l'unitat dau reiaume amb la fin de la guèrra civila entre Macbeth e Malcolm III.

1057-1059 : començament de la conquista de Marròc per leis Almoravides. De combats fòrça violents li permetèron d'ocupar lo sud mai lo cap dau movement, Abdallah ibn Yasin foguèt tuat durant una campanha còntra lei regions centralas e septentrionalas. Foguèt remplaçat per Abu Bakr ibn Umar.