La pel a l'é ël tessù ch'a quata tut ël còrp dj'animal vertebrà, comprèis j'esse uman. A l'ha na fonsion vital për la protession, la regolassion dla temperadura e la comunicassion con l'ambient estern. La pel a l'é l'òrgan pì gròss dël còrp uman e a peul varié dë spëssor e caraterìstiche a seconda dle part dël còrp.
Strutura dla pel La pel a l'é componùa da tre strat prinsipaj: Epidèrmide: Lë strà superficial, fàit ëd célule ch'as renòvo continuament (cheratinòcit). A conten ëdcò ij melanòcit, ch'a produvo la melanin-a për protege dai raj UV. Derm: Sota l'epidèrmide, a l'é rich ëd tessù conetiv, vas sanguign, nerv, e giàndole (sudorìpar e sebacee). A dà resistensa e elasticità. Ipoderm (o tessù sota-cutani): Strat ëd grass ch'a ìsola ël còrp e a anmagasina energìa.
Fonsion dla pel Protession: Bariera contra germ, sostanse tòssiche, e raj ultraviolet. Sensibilità: Ricetor për dolor, pression, e temperadura. Regolassion tèrmica: Sudor e vas sanguign a giuto a manten-e l'equilibri dël calor. Sìntesi ëd vitamin-a D: Espon-se al sol a ativa la produssion dë sta vitamin-a essensial. Assorbiment limità: Përchè a peul passé chèiche sostanse (esempi: creme médiche).
Maladìe e problema comun Acne: Infiamassion dle giàndole sebacee, dzortut ant j'adolescent. Eczema: Rossor e prurit causà da alergìe o stress. Dermatite: Infiamassion ch'a peul rivé për contat con sostanse iritant. Melanoma: Tipo grev ëd càncher dla pel, colegà a l'esposission ecessiva al sol.
Cura dla pel Për manten-e la pel an salute: Netieje: Dòvra savon delicà për evité ëd seché la pel. Idraté: Crema o euli për mantnì l'idratassion. Protege dal sol: Crema con protession UV àuta. Dieta equilibrà: Vitamin-e (A, C, E) e evité ëd fumé a giuto la salute dla pel.
Curiosità La pel ëd n'adult a peul rivé a na surfassa ëd 2 m² e peisé fin a 10 kg.
Le bërniole (o "orije") a son causà da la contrassion dij mùscoj ant ël derm.
La pel a l'é në specc dla salute general: cambiament an color, sensibilità, o aspet a peulo esse signal ëd problema médich. Consulté un dermatòlogh a l'é sempe consijà për dubi o sintom persistent.
Referense "Anatomia umana" ëd Giovanni Rossi, 2020.
Categorìa:Biologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI