thumb|Paracadute special Un paracadute a l'é un dispositiv dovrà për frené la dissèisa 'd na përson-a o d'un oget travers l'atmosfera, an creand resistensa contra l'aria . A l'é fàit ëd na vela 'd tèila lingera e resistenta (soens nilon) ch'as deurb për aumenté la surfassa esponùa a l'aria, an riduvend la velocità ëd chi ch'a dròca.
Stòria Ij prim disegn ëd n'oget ch'a smijava a 'n paracadute a son ëd Leonard da Vinci (fin dël 1485), ma a l'é mai stàit provà. Dël 1783, Louis-Sébastien Lenormand a l'ha fàit la prima dimostrassion pùblica an Fransa an sautand da na tor con doi parapieuva modificà . Dël 1797, André-Jacques Garnerin a l'ha fait ël prim sàut con un paracadute sensa asta rèida, an caland da 'n balon volant .
Con l'aviassion dël sécol XX, ël paracadute a l'é dventà n'equipagiament ëd sicurëssa për ij pilòta. Durant la Prima guèra mondial, a l'é stàit dovrà për salvesse da j'avion an dificoltà. D'apress, a l'é dventà 'dcò në spòrt (paracadutism).
Com a fonsion-a Un paracadute a deurb la vela an pressa për creé resistensa contra l'aria. La fòrsa ch'a nass a contrasta la fòrsa ëd gravità, an fasend calé la velocità a 'n valor sigur (anviron 5-7 m/s për le përson-e). Ij paracadute modern a son soens dotà 'd sistema për controlé la diression, com dij tirant ch'a përmëtto ëd deurbe 'd cite aperture ant la vela.
Sòrt ëd paracadute A-i son vàire sòrt ëd paracadute, second l'usage:
Paracadute riond: la forma clàssica, dovrà për ij prim sàut e për ij lansi militar. Paracadute a ala (o parapendì): a l'ha na forma retangolar, ch'a përmëtt ëd plané e controlé mej la diression. A l'é dovrà ant lë spòrt e për ij lansi ëd precision. Paracadute frenant: cit paracadute dovrà për frené j'avion durant l'ateragi (dzortut an sla pòrta-avion). Paracadute për sonda spassial: dovrà për frené la dissèisa dle càpsule o dij rover an sle surfasse planetarie (com për la Sojuz o ij rover su Marte).
Paracadutism Ël paracadutism a l'é në spòrt andova le përson-e a sàuto da n'avion o da 'n pont fiss e a deurbo 'l paracadute për calé. A l'é 'dcò n'atività militar për fé calé ij soldà an zòne ëd combatiment. An Piemont, a-i son vàire scòle e club ch'a organiso cors e sàut për prinsipiant e espert.
Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Spassi Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI