O ávaro (; "língua das montanhas" ou ; "língua ávara"), também chamado abar ou ábar,Dicionário Houaiss: "abar" é uma língua da família das línguas caucasianas do nordeste, falada por aproximadamente 800 mil pessoas (em 2010), sobretudo no Daguestão (Federação Russa), Azerbaijão, Cazaquistão, Geórgia e Turquia.
Geografia O ávaro é falado nas áreas meridionais e ocidentais da República do Daguestão e no noroeste do Azerbaijão, nos raions de Balakan e Zaqatala.Ethnologue: Avar Há também ávaros do Cáucaso em outras regiões da Federação Russa, em pequenas comunidades, na Chechênia e na Calmúquia. Encontram-se também falantes do ávaro na Geórgia, no Cazaquistão, na Ucrânia, na Jordânia e em algumas áreas da Turquia (mar de Mármara). Assim, o número de falantes pode chegar a 1,4 milhões em todo o mundo.
Trata-se de uma das seis línguas literárias do Daguestão, onde não apenas é falada pelos ávaros étnicos mas também é usada como língua franca por diferentes grupos presentes na região.
Dialetos Há dois principais grupos de dialetos do ávaro: Ávaro do Norte, que inclui khunzakh, kazbek, gunib e gumbet, dentre outros Ávaro do Sul, que inclui andalal, gidatl', antsukh, charoda, tlyarata, tsumada, tsunta e outros
Morfologia O ávaro é uma língua aglutinante, sem gêneros e a ordem sintática é S-O-V (sujeito–objeto-verbo)
Fonologia Consoantes + Fonemas consoantes do ávaroConsonant Systems of the North-East Caucasian Languages on Titus DidacticaLabialDentalAlveolarPalatalVelarUvularEpi-glotalGlotalcentrallateral lenis fortis lenis fortis lenis fortis lenis fortis lenis fortis Nasal m n Plosiva Sonora b d ɡ Surda p t k kː ʔ ejetiva tʼ kʼ kːʼ Africada Surda t͡s t͡sː t͡ʃ t͡ʃː t͡ɬː q͡χː ejetiva t͡sʼ t͡sːʼ t͡ʃʼ t͡ʃːʼ (t͡ɬːʼ) q͡χːʼ Fricativa Surda s sː ʃ ʃː ɬ ɬː x xː χ χː ʜ Sonora v z ʒ ʁ ʢ ɦ Vibrante simples r Aproximante l j
Escrita
A língua ávara foi escrita até o século XV com o antigoalfabeto georgiano. Do em diante foi escrita com um alfabeto árabe modificado, chamado Ajam, o qual ainda é hoje conhecido. Como parte da política de reeducação da União Soviética, foi adotado o alfabeto latino e em 1938 foi adotado o alfabeto cirílico. São 47 letras, incluindo alguns conjuntos de duas consoantes.
Ortografia A língua ávara é escrita geralmente com uma forma própria do alfabeto cirílico. As letras são aqui apresentadas com sua pronúncia em AFIOmniglot on the Avar alphabet, language and pronunciation: А а Б б В в Г г Гъ гъ Гь гь ГI гI Д д /a/ /b/ /w/ /ɡ/ /ʁ/ /h/ /ʕ/ /d/ Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Къ къ /e/, /je/ /jo/ /ʒ/ /z/ /i/ /j/ /k’/ /qː’/ Кь кь КI кI КIкI кIкI Кк кк Л л М м Н н О о /t͡ɬː’/ /k’/ /t͡ɬː/ /ɬ/ /l/ /m/ /n/ /o/ П п Р р С с Т т ТI тI У у Ф ф Х х /p/ /r/ /s/ /t/ /t’/ /u/ /f/ /χ/ Хх хх Хъ хъ Хь хь ХI хI Ц ц Цц цц ЦI цI ЦIцI цIцI /qː/ /x/ /ħ/ /t͡s/ /t͡s’/ Ч ч ЧI чI ЧIчI чIчI Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь /t͡ʃ/ /t͡ʃ’/ /ʃ/ /ʃː/ /ʔ/ /ɨ/ Э э Ю ю Я я /e/ /ju/ /ja/ and asão escritas respectivamente ЛI лI, Лъ лъ
Amostra de texto Poesia de Расул ХIамзатов (Rasul Xamzatov), poeta ávaro da Rússia
Авар мацI (Расул ХIамзатов)
Нолъ макьилъ вихьана, кьалда лъукъ-лъукъун,
Кьурда квер чIван унев, бида вецIцIун дун;
Кьуруги батIалъун цеве унаго,
Цо лъарал рагIалда гIодов кколев дун.
Лъар чваххулеб буго чабхил кIкIалахъан,
Лъин кIанцIулеб буго ганчIазда тIасан;
ТIарамагъадисеб къвал балеб буго,
Къо лъикIилан дица согIаб ракьалда.
transliterção
Avar macl
Noļ maꝗiļ vixjana, ꝗalda ļuq-ļuqun,
Ꝗurda kver çvan unev, bida veⱬⱬun dun;
Ꝗurugi baţaļun ꞩeve unago,
Ꞩo ļaral raⱨalda ⱨodov kkolev dun.
Ļar cvaxxuleb bugo cabxil ⱪⱪalax’an,
Ļin ⱪanⱬuleb bugo gançazda ţasan;
Ţaramaƣadiseb qval baleb bugo,
Qo ļiⱪilan diꞩa soⱨab raꝗalda.
tradução
Ontem sonhei que fui ferido numa briga,
Estou a caminhar pela colina, coberto de sangue;
Daqui para a frente,
Estou sentado na margem de um rio.
O rio corre pelo vale,
Lin está a saltar nas pedras;
Estou a abraçar-te,
Digo adeus à terra triste.
Ligações externas
Ethnologue report for Avar Avar em Rosetta Project
RFE/RL North Caucasus Radio (também checheno e adigue) Avar na Indopédia Avar em Maarul Vnv Soft language BiodataBase – Avar Unilang.org – Avar Curso – filologia (russo) –Avar
Categoria:Línguas caucasianas nororientais Categoria:Línguas do Azerbaijão Categoria:Línguas do Cazaquistão Categoria:Línguas da Turquia Categoria:Línguas da Geórgia Categoria:Línguas do Daguestão