Omurano é uma língua isolada já extinta do Peru, falada pelos nativos Maina, sendo também conhecida como Humurana, Roamaina, Numurana, Umurano, e Mayna.

Tovar (1961) relacionou o Omurano à língua taushiro e mais tarde o taushiro com a língua candoshi. Terrence Kaufman (1994) achou razoáveis essas ligações e chegou a propor uma família linguística Kandoshi–Omurano–Taushiro. Em 2007, classificou Omurano e Taushiro (não candoshi) como línguas Peba–Yaguan (Yawan) nas Macro-Andinas.

Vocabulário Alguns nomes de plantas e animais na língua omurano (Tessmann 1930, citado em O'Hagan 2011):Tessmann, Günter. 1930. Die Indianer Nordost-Perus: grundlegende Forschungen für eine systematische Kulturkunde. Hamburg: Friederichsen, de Gruyter.

Omurano Português Alemã (glosa original) Inglês Espanhol máta galinha Huhn hen gallina maldží cachorro Hund dog perro árĕ onça Jaguar jaguar tigre lautṓma anta Tapir tapir sachavaca apan jacaré Kaiman caiman caimán mā́ma peixe Fisch fish pez/pescado - macaco Affe allg. monkey mono báwani ðnán macaco-prego (claro) Heller Kapuzineraffe light capuchin monkey báwani mien macaco-prego-preto Dunkler Kapuzineraffe dark capuchin monkey wimā́li macaco-de-cheiro Saimiri (frailecito) fraile fraile imáṛiawue bugio Brüllaffe howler monkey coto ðṓnŭ̠ macaco-barrigudo Wollaffe (choro) wooly monkey choro bā́bani coatá Spinnenaffe spider monkey maquizapa náamii macaco-da-noite Nachtaffe (musmuqui) musmuqui musmuqui tsḗ̠idzŏ̠ morcego Fledermaus bat murciélago aṛeṛawi̇̄n onça-parda Puma puma puma árĕ̠ ðolowĕ maracajá, jaguatirica Tigerkatze (tigrillo) tigrillo tigrillo napapai malatši cachorro-do-mato Buschhund ābádn quati Nasenbär (achuni) coati mundi achuni aárenı̇̆ lontra Otter táwi boto Delphin (bufeo) river dolphin bufeo báala peixe-boi Seekuh manatee vaca marina aa ðamáli veado Reh deer venado a͜án queixada Weißbartpekari white-lipped peccary huangana kjı̇̄́an caititu Halsbandpekari collared peccary sajino aáṛatĕ capivara Wasserschwein (ronzoco) capybara ronzoco pṓ̠lē̠mă cutia Aguti agouti añuje yapṓ paca Paka (majás) spotted paca majás nā́paya tamanduá-bandeira Gr. Ameisenbär giant anteater oso hormiguero ðŏḗ̠wḗ̠ bicho-preguiça Faultier sloth pelejo apá̠tsĕ tatu Kl. Gürteltier (carachupa) armadillo carachupa máta galo Hahn rooster gallo matárawĕ galinha Huhn hen gallina áwŏ araracanga Ara macao bē̠ṓli arara-vermelha Ara chloroptera paiða arara-canindé Ararauna tı̇̄ʼwě́ papagaio Papagei tatn̄́la mutum Hokko wattled currasow paujil napı̇̄́tšo jacutinga Penelope jacutinga pava paitsḗ pirarucu Arapaima (paiche L.) arapaima paiche toṛomā́ma jaú Riesenwels (súngaro) giant catfish zúngaro bā́umi jabuti Landschildkröte tortoise motelo tšaṛápa tracajá Floßschildkröte charapa charapa ṛóma cobra Schlange snake víbora bá̠a̯u sucuri Eunectes (boa) boa boa ı̇̄ntsĕ vespa Wespe wasp avispa iðū́nǎ́ bicho-de-pé Milbe (isangüe) isango isango sanjǎ́ mosquito Mücke mosquito zancudo lai̯džidžima tocandira Dinoponerameise (isula) isula isula ðō̠obḗbi sauim Löwenäffchen (pichico) black-mantled tamarin pichico pó͜on jia Leptodactylusfrosch waā́la vaca Kuh cow vaca áawuei aranha Spinne, bissig spider araña n̄njúna mandioca Maniok manioc yuca aítšia milho Mais maize maíz oā́n tabaco Tabak tobacco tabaco á͜a árvore Baum tree palo

Comparações lexicais Alguns paralelos lexicais entre o Omurano e o Urarina (Jolkesky 2016):Jolkesky, Marcelo Pinho de Valhery. 2016. Estudo arqueo-ecolinguístico das terras tropicais sul-americanas. Doutorado em Linguística. Universidade de Brasília. Português Omurano Urarina fogo/madeira injo ‘fogo’ enɨa ‘madeira’ porco ʧaːne ɽaana sangue/vermelho lana ‘sangue’ lanaha ‘vermelho’ veado alaːmare ɽemae ‘canídeo’ onça arerawin ɨɽeɽej

Alguns paralelos lexicais entre o Omurano e o Leco (Jolkesky 2016): Português Omurano Leco água towa dowa aranha aawuei henwai árvore/madeira ameta ‘madeira’ bat ‘árvore’ barriga θawuapa wahpoa/waqpoa casa ana won chácara ðiʤe iʧ homem/rapaz rawana ‘rapaz’ lawha/lawqa ‘homem’ joelho -in-hapuna hapun muito oreʧ alee- onça/canídeo are ‘onça’ lari ‘canídeo’ paca japu jap pedra tiokn taq sol hena hena velho murkˀu buro

Alguns paralelos lexicais entre o Omurano e o Záparo (Jolkesky 2016): Português Omurano Záparo chuva aðn aási gente tabitn táwɨ praia kia ŋaakia, ŋaakiowa onça are sare

Notas

Ligações externas Ethnologue - Omurano

Categoria:Línguas mortas Categoria:Línguas do Peru Categoria:Línguas ameríndias Categoria:Línguas da América do Sul