A Dinastia Lê Restaurada (; 茹黎中興; Hán-Việt: 黎中興朝, Lê trung hưng triều), também chamada de Restauração Lê Posterior na historiografia, oficialmente Đại Việt (Chữ Hán : 大越), foi uma dinastia vietnamita que existiu entre 1533 e 1789. A Dinastia Lê Inicial (1428–1527) e a Dinastia Lê Restaurada (1533–1789) formaram coletivamente a Dinastia Lê Posterior.

Este período marcou o fim da segunda ou posterior dinastia Lê, que floresceu por 100 anos, de 1428 a 1527, até que um mandarim de alto escalão, Mạc Đăng Dung, roubou o trono do imperador Lê Cung Hoàng em 1527 e estabeleceu a dinastia Mạc, governando todo o território de Đại Việt. Os monarquistas Lê escaparam para o Reino de Lan Xang (hoje Laos). O Comandante-Geral Direito dos Cinco Exércitos e Marquês de An Thanh (vietnamita: Hữu vệ Điện tiền tướng quân An Thanh hầu) Nguyễn Kim convocou o povo que ainda era leal ao imperador Lê e formou um novo exército para iniciar uma revolta contra Mạc Đăng Dung. Posteriormente, Nguyễn Kim retornou a Đại Việt e liderou os monarquistas Lê em uma guerra civil de seis anos antes que os Lê conseguissem capturar territórios em Thanh Hóa. Isso marcou o início da era das dinastias do Sul e do Norte. Os Lê e Mạc continuariam a longa guerra civil pelos próximos 40 anos.

Em 1592, incapaz de resistir às forças dos Lê, a dinastia Mạc recuou para o norte e estabeleceu uma nova capital na província de Cao Bằng, aliando-se à dinastia Ming da China como uma nação tributária contra a dinastia Lê. A dinastia Lê renascentista acabou reconquistando três quartos do seu antigo reino. Na medida em que a dinastia Mac governou a porção norte de Đại Việt enquanto a dinastia Lê governou o restante do país, esse período ficou conhecido como o período das dinastias do Norte e do Sul. Após capturar a capital Đông Kinh, Nguyễn Kim fez do filho do ex-imperador Lê Chiêu Tông, Lê Trang Tông imperador de Đại Việt. O título foi dado a Lê Trang Tông, no entanto, apenas como uma figura decorativa. Nguyễn Kim manteve o poder real para si e governou o reino. Em 1545, Nguyễn Kim foi envenenado por Dương Chấp Nhất), um general rendido da dinastia Mạc. O poder da corte real foi então passado para o genro de Nguyễn Kim, Trịnh Kiểm, que se tornou o fundador dos senhores Trịnh. Mais tarde, o primeiro filho de Nguyễn Kim, Nguyễn Uông, foi assassinado por Trịnh Kiểm. O segundo filho de Nguyễn Kim, o Marquês de Hạ khê (Hạ khê hầu) Nguyễn Hoàng mudou-se para o sul, tornou-se vice-rei da província de Thuận Hoá, fundou os senhores Nguyễn e iniciou uma revolta contra o reinado dos senhores Trịnh. Como tal, Đại Việt foi dividido por 232 anos enquanto os dois senhores lutavam entre si no que hoje é conhecido como Guerra Civil Trịnh–Nguyễn. Este conflito só terminou quando os irmãos Tây Sơn lideraram os camponeses na rebelião Tây Sơn, conquistando o reino inteiro em 1789. O último imperador da dinastia Lê, Lê Chiêu Thống, fugiu para o exílio na China e a dinastia entrou em colapso. Keat Gin Ooi Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to East ... Volume 1 2004 – Page 780

História

Em 1533, a aliança Nguyễn-Trịnh capturou Đông Kinh (Capital Oriental) do Vietnã e coroou Lê Trang Tông como o próximo imperador Lê. Na história oficial vietnamita, esta data marca o fim da dinastia Mạc, embora a realidade tenha sido bem diferente. Mạc Đăng Dung governou Hanói até sua morte em 1541 e seus descendentes governaram Hanói até 1592. O país foi dividido em duas partes, embora gradualmente a aliança Trịnh-Nguyễn tenha assumido cada vez mais o controle do país dos Mạc (para histórias mais completas dessa época: veja o artigo sobre os senhores Trịnh e o artigo sobre os senhores Nguyễn). miniaturadaimagem|370x370px|Mapa do Vietnã mostrando (aproximadamente) as áreas controladas pelos Trịnh, Nguyen, Mac e Panduranga por volta do ano de 1650. Em 1592, com a conquista de Đông Kinh, o imperador vietnamita Lê Thế Tông, foi instalado na antiga capital. Os imperadores Lê permaneceram como governantes testa de ferro em Đông Kinh até que a Revolta de Tây Sơn finalmente tirou os Trịnh e os Le do poder. A seguir está a lista oficial dos imperadores Lê de 1533 a 1789:

Lê Trang Tông (1533–1548) – Um filho do príncipe Ý chamado Ninh. Coroado Imperador no "Palácio de Inverno" em 1533. Oficialmente reconhecido como Rei por uma delegação Ming em 1536. Um ataque às forças Mac lideradas pelo general Le Nguyễn Kim resultou na partição do Vietnã em 1545, com a família Nguyễn tomando o controle da parte sul do país até o norte, onde hoje é a província de Thanh Hóa. O Nguyễn, que assumiu o título hereditário de chúa (senhor), continuou a professar lealdade à dinastia Lê Lê Trung Tông (1548–1556) – Durante seu reinado, a guerra com os Mạc continuou. Lê Anh Tông (1556–1573) – Em 1572, o exército real sob Trịnh Tùng capturou Hanói. Mas um ano depois, o exército Trịnh foi expulso de Hanói. O Imperador aproveitou o caos para fugir para a Província de Nghệ An para escapar do controle de Trịnh Tùng. No entanto, Trịnh Tùng simplesmente nomeou um novo Imperador e mandou assassinar Lê Anh Tông. Lê Thế Tông (1573–1599) – No final do século XVI, a família Trinh havia expulsado a família Mac e começado a governar a metade norte do país também em nome da dinastia Lê. Quando Hanói foi capturada pela segunda (e última) vez em 1592, a Corte voltou para a antiga capital. O Imperador deu a Trịnh Tùng o título de Príncipe Pacificador (Binh An Vương) em reconhecimento à sua grande vitória sobre os Mạc. Os Trinh, que, como os Nguyễn, assumiram o título de chúa, passaram a maior parte do século XVII tentando depor os Nguyễn. Lê Kính Tông (1600–1619) – No início de seu reinado, Nguyễn Hoàng, um dos Lordes Nguyễn, recusou-se a aceitar os éditos imperiais de Le Kinh Tong. Após 19 anos como figura de proa, Le Kinh Tong se envolveu em uma conspiração para matar Trịnh Tùng e tomar o poder. Ele foi executado e um novo Imperador foi nomeado. Lê Thần Tông (1619–1643) – No início de seu governo, Nguyễn Phúc Nguyên, líder dos Lordes Nguyễn, recusou-se a reconhecer o novo Imperador. Após sete anos de tensão crescente, a grande guerra entre os Trịnh e os Nguyễn começou (veja Guerra Trịnh–Nguyễn). Le Thần Tong viu a morte de Trịnh Tùng e o governo de Trịnh Tráng. Em 1643, ele abdicou do trono em favor de seu filho. Para repelir as forças invasoras de Trinh, os Nguyễn em 1631 concluíram a construção de duas grandes muralhas, de seis metros de altura e dezoito quilômetros de comprimento, em sua fronteira norte. Os Trinh, com 100.000 tropas, 500 elefantes e 500 grandes juncos, eram numericamente muito superiores ao seu inimigo do sul. Os Nguyễn, no entanto, estavam mais bem equipados, tendo nessa altura adquirido armas e pólvora portuguesas e, como força de defesa, tinham o apoio da população local. Lê Chân Tông (1643–1649) – Morreu depois de apenas seis anos, logo após o exército real (Trịnh) sofrer uma derrota desastrosa nas mãos dos Nguyễn. Seu pai assumiu o trono novamente. Lê Thần Tông (novamente: 1649–1662) – Recuperou o trono após a morte prematura de seu filho. Esta foi uma época de muitas derrotas para o exército real (ou seja, os Trịnh) em sua longa guerra contra os Nguyễn. Mas com a morte do velho imperador, Trịnh Tạc restaurou a situação e derrotou a ofensiva Nguyễn (veja Guerra Trịnh–Nguyễn para detalhes). Lê Huyền Tông (1663–1671) – Durante seu tempo, os Mạc foram expulsos de seu último pedaço de território no extremo norte do Vietnã. No sul, não houve atividade na guerra Trịnh-Nguyen. Lê Gia Tông (1672–1675) – Durante seu tempo, a última grande ofensiva ocorreu contra os muros de Nguyễn por Trịnh Tạc. A ofensiva falhou após sete meses de luta e um tratado de paz entre os Trịnh e os Nguyễn foi acordado. Isso começou a longa paz de 100 anos entre o norte e o sul do Vietnã. Durante esse tempo, os Nguyễn continuaram sua expansão para o sul em terras mantidas, ou anteriormente mantidas, pelos Cham e pelos Khmer. Os Trinh, enquanto isso, consolidaram sua autoridade no norte, instituindo reformas administrativas e apoiando a bolsa de estudos. A nobreza e os funcionários acadêmicos do norte e do sul, no entanto, continuaram a bloquear o desenvolvimento da manufatura e do comércio, preferindo manter uma sociedade feudal e camponesa, que eles poderiam controlar. Lê Hi Tông (1676–1704) – Este foi um reinado pacífico, embora em 1677 os últimos remanescentes do Mạc tenham atacado o Vietnã a partir da China. Eles foram derrotados. Este Imperador foi forçado a abdicar de seu trono em favor de seu filho pelo novo Senhor Trịnh, Trịnh Cương. Lê Dụ Tông (1705–1728) – Um tempo pacífico, embora alguns missionários cristãos tenham sido perseguidos. O Imperador e Trịnh Cương morreram com meses de diferença um do outro em 1728. Hôn-đức Duke (1729–1732) – O novo imperador foi colocado na prisão pelo novo senhor Trịnh Trịnh Giang e foi assassinado quatro anos depois.. Lê Thuần Tông (1732–1735) – Sem grandes acontecimentos durante seu curto reinado. Lê Ý Tông (1735–1740) – Trịnh Giang tolamente convenceu o governo chinês a dar-lhe o título de Rei Supremo de Annam (An Nam Thượng Vương). Isso foi amplamente visto como uma usurpação da posição do imperador Lê e a rebelião começou em todo o norte do Vietnã. Trịnh Giang desistiu de seu poder em 1738, o rei abdicou apenas um ano depois. Lê Hiển Tông (1740–1786) – Esta foi uma época de muitas revoltas, mas o novo Senhor Trịnh, Trịnh Sâm, conseguiu suprimir todas elas. A revolta Tây Sơn começou no sul em 1772 e a força imperial sob o senhor Trịnh aproveitou a oportunidade para acabar com a trégua de 100 anos e conquistou Huế. No entanto, dizimado por doenças, o exército Trịnh foi forçado a recuar para o Norte, deixando um vácuo de poder para o crescente Tây Sơn.

Convenções de nomenclatura de imperadores Nome de temploNome póstumoNome realPeríodoNome de eraTemploTrang TôngDụ hoàng đếLê Duy Ninh1533–1548Nguyên HòaCảnh LăngTrung TôngVũ hoàng đếLê Duy Huyên1548–1556Thuận BìnhDiên LăngAnh TôngTuấn hoàng đếLê Duy Bang1556–1573Thiên Hựu (1557) Chính trị (1558–1571) Hồng Phúc (1572–1573)Bố Vệ LăngThế TôngNghị hoàng đếLê Duy Đàm1573–1599Gia Thái (1573–1577) Quang Hưng (1578–1599)chưa biếtKính TôngHiển Nhân Dụ Khánh Tuy Phúc Huệ hoàng đếĐại Việt Sử ký Toàn Thư, Kỷ Nhà Lê, Thần Tông Uyên hoàng đế (Giản Huy đế)Đại Việt Sử Ký Toàn ThưLê Duy Tân1599–1619Thuận Đức (1600) Hoằng Định (1601–1619)Hoa Loan Lăng (Bố Vệ Lăng)Thần Tông (first)Uyên hoàng đếLê Duy Kỳ1619–1643Vĩnh Tộ (1620–1628) Đức Long (1629–1634) Dương Hoà (1634–1643)Quần Ngọc LăngChân TôngThuận hoàng đếLê Duy Hựu1643–1649Phúc TháiHoa Phố LăngThần Tông (segundo)Uyên hoàng đếLê Duy Kỳ1649–1662Khánh Đức (1649–1652) Thịnh Đức (1653–1657) Vĩnh Thọ (1658–1661) Vạn Khánh (1662)Quần Ngọc LăngHuyền TôngKhoát Đạt Duệ Thông Cương Nghị Trung Chính Ôn Nhu Hoà Lạc Khâm Minh Văn Tứ Doãn Cung Khắc Nhượng Mục hoàng đếĐại Việt Sử ký Toàn Thư, Kỷ Nhà Lê, Huyền Tông Mục hoàng đếLê Duy Vũ1663–1671Cảnh TrịQuả Thịnh LăngGia TôngKhoan Minh Mẫn Đạt Anh Quả Huy Nhu Khắc Nhân Đốc Nghĩa Mỹ hoàng đếĐại Việt Sử ký Toàn Thư, Kỷ Nhà Lê, Gia Tông Mỹ hoàng đếLê Duy Cối (Lê Duy Khoái)1672–1675Dương Đức (1672–1673) Đức Nguyên (1674–1675)Phúc An LăngHy TôngThông Mẫn Anh Quả Đôn Khoát Khoan Dụ Vĩ Độ Huy Cung Chương hoàng đếĐại Việt Sử ký Tục Biên, Kỷ Nhà Lê, Dụ Tông Hòa hoàng đếLê Duy Cáp (Lê Duy Hiệp)1675–1705Vĩnh Trị (1678–1680) Chính Hoà (1680–1705)Phú LăngDụ TôngThuần Chính Huy Nhu Ôn Giản Từ Tường Khoan Huệ Tôn Mẫu Hòa hoàng đếĐại Việt Sử ký Tục Biên, Kỷ Nhà Lê, Hôn Đức CôngLê Duy Đường1706–1729Vĩnh Thịnh (1706–1719) Bảo Thái (1720–1729)Cổ Đô Lăng, sau chuyển