Radoje Mitrović Barajevac (Barajevo, 1936 — 6. februar 1989) bio je srpski i jugoslovenski harmonikaš, kompozitor, autor narodne muzike i vođa ansambla. U retrospektivnim tekstovima o narodnoj muzici opisivan je kao jedan od najplodnijih stvaralaca narodne muzike u šumadijskom ruhu i jedan od rodonačelnika, odnosno najistaknutijih predstavnika, lipovičkog stila na harmonici.

Njegov muzički izraz vezuje se za šumadijsku melodiku, harmoniku, violinu, kolo, dvojku i lirsku narodnu pesmu. Kao kompozitor i vođa ansambla sarađivao je sa velikim brojem pevača, uključujući tada anonimne ili manje poznate izvođače, kojima je davao pesme, aranžmane i diskografski prostor.

Biografija Radoje Mitrović rođen je 1936. godine u Barajevu. Svom imenu i prezimenu dodao je zavičajno umetničko ime Barajevac. Barajevo i okolina u tekstovima o njegovom radu pominju se kao sredina poznata po narodnim muzikantima, naročito harmonikašima i violinistima, što je imalo uticaja na formiranje njegovog muzičkog izraza.

Svirku je učio i usavršavao kod harmonikaša Mije Krnjevca, a početkom šezdesetih godina 20. veka bio je druga harmonika u ansamblu Buce Jovanovića. Prve snimke na pločama ostvario je sredinom šezdesetih godina, a krajem iste decenije formirao je sopstveni ansambl.

Sa ansamblom je nastupao na narodnim veseljima, svadbama, radiju i gramofonskim pločama. U tekstovima o njegovom radu navodi se da je uživo svirao u emisijama Drugog programa Radio Beograda, kao i da je njegov ansambl pratio neke od slušanih narodnih pesama tog vremena.

Preminuo je 6. februara 1989. godine.

Muzički stil Barajevac se najčešće povezuje sa lipovičkim stilom na harmonici. Taj stil u retrospektivnim tekstovima opisuje se kao spoj šumadijske melodike, harmonike, violine, razigranih kola i lirskih narodnih pesama.

U njegovim foršpilima, melodijama i kolima posebno su dominirali harmonika i violina. Tekstovi koje su za njega pisali autori kao što su Miodrag Ž. Ilić, Ruždija Krupa, Mirjana Bukovčić Trišić, Safet Kafedžić, Branislav Cvetinović Laki, Rade Vučković, Rade Gajić i Ljuba Nedeljković činili su važan deo prepoznatljivog izraza koji se vezuje za Barajevčev rad.

Pored dvojki i šumadijskih kola, komponovao je i orijentale, balade, begine, rumbe i druge forme narodne i zabavne narodne muzike. U tekstovima posvećenim njegovom radu navodi se da je bio „izraziti dvojkaš”, ali i autor širokog žanrovskog raspona u okviru narodne muzike.

Njegov stil karakterisali su jasan foršpil, izražena melodijska linija, oslanjanje na harmoniku kao vodeći instrument, prisustvo violine i relativno sveden orkestarski zvuk. U retrospektivnim sećanjima navodi se da je snimao i sa većim sastavima, ali i sa manjim ansamblima od nekoliko muzičara, uključujući harmoniku, violinu, frulu i gitaru.

Kompozitorski rad Barajevac je bio autor velikog broja pesama i kola. U pojedinim retrospektivnim tekstovima navodi se da je komponovao nekoliko stotina, odnosno oko hiljadu pesama, pri čemu je poseban značaj imao njegov rad na pesmama koje su ušle u širi narodni muzički opticaj.

Među pesmama koje se u pregledima njegovog rada posebno navode nalaze se: „Dođi pod moj prozor”, „Oženjen sam kao momak živim”, „Obriši mi vetre suze”, „Dve smo sestre, dve sudbine”, „Staro mesto”, „Ne zaboravi ovaj grad”, „Kulu gradim, vihor je obara”, „Šta je bilo, nek' je bilo”, „Proleće sam mrzeo zbog tebe”, „Nema više harema”, „Reših da se ženim”, „Život si mi promenila”, „Sama sa sinom”, „Tugo, saputnice”, „Vrati mi srećne dane”, „Prošli su snegovi”, „Ti odvedi mene na ostrvo snova” i druge.

Barajevac je kao kompozitor posebnu pažnju poklanjao tekstovima. U retrospektivnim tekstovima navodi se da je skoro svaki drugi tekst u njegovim pesmama napisao Miodrag Ž. Ilić, dok su za njega pisali i Ruždija Krupa, Mirjana Bukovčić Trišić, Safet Kafedžić, Branislav Cvetinović Laki, Rade Vučković, Rade Gajić, Ljuba Nedeljković i drugi autori.

Instrumentalna kola Pored pesama, Barajevac je ostavio značajan opus instrumentalnih kola. Njegova izdanja obuhvataju kola kao što su „Svadbarsko kolo”, „Borino kolo”, „Vodeničko kolo”, „Čemeričko kolo”, „Komšijsko kolo”, „Čergarsko kolo”, „Lipovačko kolo”, „Užičko kolo”, „Požarevačko kolo”, „Barajevka kolo”, „Čukaričko kolo”, „Žikino kolo”, „Trnjanka”, „Planinsko kolo”, „Moravac”, „Parsona” i druga.

Album Narodna kola (Instrumental) objavljen je 1978. godine za Diskos i sadrži 12 instrumentalnih kompozicija u trajanju od oko 38 minuta. Među ranijim instrumentalnim izdanjima nalaze se singl Kola iz 1971. godine i EP Kola Radoja Mitrovića Barajevca iz 1973. godine.

Saradnja sa Miodragom Ž. Ilićem Jedan od najvažnijih Barajevčevih saradnika bio je tekstopisac i diskografski radnik Miodrag Ž. Ilić. Njihova saradnja trajala je oko petnaest godina i obuhvatala je veliki broj pesama za pevače narodne muzike.

Prema sećanjima Miodraga Ž. Ilića, njih dvojica su obilazili kafane, šatre, vašare i takmičenja pevača amatera u potrazi za novim glasovima. U tim sećanjima navodi se da su „Kod Teče” u Jarku otkrili Mitra Mirića i Branku Ručnov, u „Kićulinoj čardi” kod Šapca Ljubu Aličića, a u Lozničkoj mahali Sinana Sakića.

Ovaj tandem bio je važan i za razvoj diskografske produkcije narodne muzike. U retrospektivnim tekstovima navodi se da su Barajevac i Miodrag Ž. Ilić svojim pesmama bitno podigli produkciju Diskosa i doprineli njegovom pozicioniranju kao jedne od vodećih izdavačkih kuća za narodnu muziku.

Rad sa pevačima Barajevac je bio poznat po radu sa pevačima koji u trenutku saradnje nisu nužno bili afirmisani. U izvorima se navodi da je oko stotinu pevača snimalo pesme i ploče sa njim. Njegov značaj često se vezuje upravo za sposobnost da prepozna glas, odabere tekst i melodiju i od anonimnog ili poluanonimnog izvođača napravi diskografski prepoznatljivo ime.

Među pevačima i izvođačima koji se pominju u vezi sa njegovim autorskim i ansamblskim radom nalaze se Mitar Mirić, Ljuba Aličić, Sinan Sakić, Šemsa Suljaković, Era Ojdanić, Branka Stanarčić, Branka Ručnov, Milena Petrović, Mlađa Kosmajac, Duet Stevanović, Milija Stanković Brole, Mileta Marković, Marica Lačnjevac, Života Jovanović Zoki, Mira Pejić, Angel Dimov i drugi.

U tekstovima o njegovom radu posebno se ističe da nije delovao samo kao kompozitor, već i kao svojevrsni muzički mentor i organizator snimanja. Pevačima je davao kompozicije, određivao ansamblski okvir i uvodio ih u diskografski sistem narodne muzike sedamdesetih i osamdesetih godina 20. veka.

Branka Stanarčić Posebno mesto u Barajevčevom radu zauzima saradnja sa pevačicom Brankom Stanarčić, njegovom suprugom. U retrospektivnim tekstovima njihova saradnja opisana je kao jedan od značajnih interpretatorsko-kompozitorskih tandema narodne muzike.

Za Branku Stanarčić Barajevac je komponovao ili aranžirao više pesama, među kojima se navode „Dođi pod moj prozor”, „Ne idi u proleće”, „Kulu gradim, vihor je obara”, „Sama sa sinom”, „Tugo, saputnice”, „Tri stotine devedeset dana”, „Vrati mi srećne dane”, „Čobanska sećanja”, „Dve smo sestre, dve sudbine”, „Ti odvedi mene na ostrvo snova”, „Staro mesto”, „Jedna žena”, „Proleće bez tebe” i „Prošli su snegovi”.

Album Uzalud drugu ljubiš, koji je Branka Stanarčić snimila uz Orkestar Radoja Mitrovića Barajevca, objavljen je 1987. godine za Jugodisk.

Odabrane pesme U pregledima Barajevčevog rada posebno se navode sledeće pesme:

„Dođi pod moj prozor” „Oženjen sam kao momak živim” „Obriši mi vetre suze” „Dve smo sestre, dve sudbine” „Staro mesto” „Ne zaboravi ovaj grad” „Kulu gradim, vihor je obara” „Šta je bilo, nek' je bilo” „Proleće sam mrzeo zbog tebe” „Nema više harema” „Reših da se ženim” „Život si mi promenila” „Sama sa sinom” „Tugo, saputnice” „Vrati mi srećne dane” „Prošli su snegovi” „Ti odvedi mene na ostrvo snova” „Tri stotine devedeset dana” „Smejem se kad mi je najteže” „Večeras se rastajemo” „Rastaše se zaljubljeni”

Diskografija

Samostalna i instrumentalna izdanja

Nova kola Radoja Mitrovića „Barajevca” — EP, PGP RTB, 1969. Kola — singl, Diskos, 1971. Kola Barajevac — EP/singl, Diskos, 1973. Kola Radoja Mitrovića Barajevca — EP, Diskos, 1973. Narodna kola / Narodna kola (Instrumental) — LP/album, Diskos, 1978. Pižonov dribling (Instrumental) — singl, Diskos, 1980. Hit 5 — Zlatni autorski uspesi — kompilacija, 1987.

Sa Brankom Stanarčić

Uzalud drugu ljubiš — Branka Stanarčić i Orkestar Radoja Mitrovića Barajevca, Jugodisk, 1987.

Značaj i nasleđe Radoje Mitrović Barajevac zauzima posebno mesto u istoriji srpske i jugoslovenske narodne muzike kao harmonikaš, kompozitor i vođa ansambla koji je oblikovao prepoznatljiv šumadijski, odnosno lipovički stil. Njegov značaj ne zasniva se prvenstveno na pevačkoj popularnosti, već na autorskom, instrumentalnom, orkestarskom i mentorskom radu.

Njegov doprinos ogleda se u razvoju instrumentalnih kola, dvojki i lirskih narodnih pesama, kao i u radu sa pevačima koje je uvodio u diskografsku produkciju. U tom smislu, Barajevac pripada grupi autora i harmonikaša koji su u drugoj polovini 20. veka povezivali kafansku, svadbenu i lokalnu muzičku praksu sa gramofonskom i radijskom produkcijom narodne muzike.

Posebno se ističe njegov odnos prema tekstu i melodiji. U njegovom radu pesma je često građena na spoju jednostavne i pamtljive melodije, prepoznatljivog harmonikaškog uvoda, violinske pratnje i lirskog teksta. Zbog toga se u retrospektivama njegov opus opisuje kao deo „onarodnjene” narodne muzike, odnosno repertoara koji je prešao granicu između autorske kompozicije i šireg narodnog pamćenja.

Reference

Spoljašnje veze

Radoje Mitrović na Discogs-u Radoje Mitrović Barajevac na Apple Music-u Radoje Mitrović Barajevac na Deezer-u Radoje Mitrović Barajevac na Spotify-u

Категорија:Рођени 1936. Категорија:Умрли 1989.