Inte ła fìzega de łe partezełe, el quark (AFI: o ; sìnboło q) el ze na partezeła ełementare costituente fondamentałe de ła matèria.
Par via de un fenòmqno conosesto cofà confinamento, i quark no i ze mai oservàbiłi individualmente in nadura a base enerzie e i eziste solché cofà costituenti de partezełe conponeste dite adroni, de łe cuałe łe forme pì stàbiłi, i protoni e i neutroni, i ze i conponenti dei nùclei atòmeghi; par tanto cheło che ła umanità conpse so i quark el ze deduzesto da esperiminti che i coinvolze sto tipo de partezełe.
I quark i ga vàrie propietà intrìnseghe, intrà ste cuà ła masa, carga ełètrega, carga de cołore e spin. Łe ze łe ùgnołe partezełe ełementari del modeło stàndar a far parte de tute łe cuatro łe interasion fondamentałi, o sia Ełetromagnètega, gravitasionałe, forte, débołe), e łe ze łe ùnzołe a ver ła carga ełètrega che no ła ze un mùlteplo intiero de ła carga ełementare de l'ełetron; i quark i ga de fato na carga ełètrega + o −.
Ghe ze sie tipi de Quark, cadaun co un difarente saor: up, down, strange, charm, bottom e top. I quark up e down, i pì comuni inte l'universo, i ga na masa menor rispeto a chełi altri e i ze zenneralmente i pì stàbiłi; par sta motivasion i quark strange, charm, bottom e top i decade rapidamente in quark up e down e i połe èsar produzesti escluzivamente in reasion e cołizion de alta enerzia, cofà chełe inte i asełeratori de partezełe o che i coinvolze i raji còsmeghi. Par ogni tipo de quark ghe ze un corispondente tipo de antipartezeła, ciamada antiquark, che ła se difarensia dal quark solché par racuante propietà (cofà ła carga ełètrega) che łe ga el isteso mòduło ma segno oponesto.
Notasion
Altri projeti
Linganbi foresti
Categoria:Fìxega