thumb|250px|Paexaio dei Paexi Baschi

I Paexi Baschi o Euskadi i'è na comunidà autonome spagnoła, situà inte ła parte setentrionałe de ła penixoła iberega. I cofina a nord co el golfo de Bizkaia e ła Francia (in te ło specifego co i Paexi Baschi francexi), a sud co La Rioja e ła Castiglia e Leon, a ovest co ła Cantabria e a est co ła Navara.

I Paexi Baschi i'è costituii da tre provinçe (denominè teritori storeghi inte l'ordinamento autonomo) e 253 comuni: Araba (Àlava) co 51 comuni e caitałe Gasteiz (Vitoria), par un total de 299 957 abitanti Bizkaia (Vizcaya) co 114 comuni e caitałe Bilbo (Bilbao), par un total de 1 136 181 abitanti Gipuzkoa (Guipúzcoa) co 88 comuni e caitałe Donostia (San Sebastián) par un total de 688 708 abitanti

left|thumb|Ła Comunità Autonoma Basca (in lila) a l'interno de ła nasion basca (Euskal Herria). In giało el Paexe Basco francexe e in verde ła Navara. In tel pasà, łe provinçe che conpone i atuałi Paexi Baschi i era conosue in spagnoło anca come Provincias Vascas, Provincias Exentas (fin al 1841), Provincias Vascongadas, o senplicemente, Vascongadas. Al dì d'ancó, ła denominasion Comunità Autonoma Basca (CAV) l'è uxà co frequensa, specialmente inte ła stesa comunità autonoma e in Navara, visto che łe denominasion Euskadi e Paexi Baschi i'è stè uxe, anca storegamentehttp://tutti-c611.uibk.ac.at/hispanoteca/Landeskunde-Spanien/Autonom%C3%ADas/AUTONOM%C3%8DAS/EUSKADI.htmhttp://www.euskalnet.net/kondaira/esp/Historia.html (da ła so creasion co ła grafia Euzkadi inte l'Otosento ła prima, e prima del 1897 ła seconda) El polítego conservador sevilano Antonio Fabie y Escudero publica in Madrid in 1897 su libro El país basco, Euskal-Erria 1897.<ref>[http://www.euskomedia.org/aunamendi/2360 En 1897 le fue otorgado (a Telesforo Aranzadi) el premio de la Real Academia de Ciencias por su meteguloso trabajo Setas y hongos in el País Vasco']</ref>, par intendar un conseto difarente da quel de ła comunità autonoma, o sia quel de Vasconia o Euskal Herria.

Anca ła Navara la ga dirito a integrarse in tei Paexi Baschi, in tel caxo che la decida la so incorporasion in acordo co quanto stabilio da ła quarta dispoxision tranxitoria de ła Costitusion spagnoła e in seguito regołamentà da ła leje del meioramento del regime foral de ła Navara, anca se no el ga mai exercità sto dirito. Łe rełasion tra łe do comunità i'è stè tanto varie da ła Tranxision spagnoła.

Ła Comunità autonoma basca la ga n'estension totałe de 7 234 km² e na popołasion de 2.133.684 abitanti (Instituto Nacional de Estadística de España 2006), co na densità de popołasion de 295,0 ab/km². La so caitałe l'è Vitoria - Gasteiz in Alava (in basco Araba), ndoe ghè el Parlamento e ła sede del Goerno basco.

I Paexi Baschi i ga anca un so ino oficiałe, l' Eusko Abendaren Ereserkia (in basco ino de ła Patria basca) e un dì de festa oficiałe, l' Aberri Eguna, dì de ła Patria Basca, sełebrà ła domínica de Pasqua.

Denominasion I termini Euskadi e País Vasco (in te ła version basca del Statuto de autonomia, Euskadi e Euskal Herria) i'è ła denominasion oficiałe de ła Comunità Autonoma dei Paexi Baschi.

El tema de ła nomenclatura l'è stà tanto dibatuo, in quanto i nomi Euskadi e Euskal Herria i se ga utiłixà tradisionalmente par dexignar na rejon più estexa de queła de łe tre provinçe. El 18 de luio del 2003, l' Euskaltzaindia, ła Reałe Academiade de ła Łéngua Basca, el ga aprovà un documento ndoe la espone ła so poxision sora el coreto uxo de ła paroła Euskal Herria, "teritorio co carateristeghe culturałi ben definie, che va al de là de łe frontiere połitego-aministrative e de łe difarense storeghe".

Geografía Ła so orografía l'è prinsipalmente montagnoxa, modeła dai Monti Baschi e da ła inponente Sierra Cantabria a sud, co el Toloño come altitudine masima. El punto piasè alto dei Paexi Baschi l'è el monte Gorbea.

In tei Paexi Baschi se pol distinguar a grandi łinee quatro xone climateghe: el versante atlantego a nord, na xona de clima subatlantego (Vałi osidentałi e pianura de Araba), na xona de clima submediteraneo e, l'estremo sud, ndo se pasa a un clima co istà ciaramente seche e calde de tipo continentałe. thumb|Donostia

Sta rejon el ga partecipà al Programa Mondiałe de Vałutasion de łe Risorse Idreghe (WWAP) de l' UNESCO, che el ga previsto l'atresamento de più de 30 sentri de informasion che i'è servii par ełaborar un raporto sora ła situasion atuałe de ła rejon.

Storia I storeghi romani i aferma che el teritorio basco l'era abità xa dai tenpi preromani da diverse tribù de cui no i capea ła łéngua. Ła distribusion rejonałe de ste tribù la varia da storego a storego. In ogni caxo se aceta ła teoria secondo ła qual i baschi i'è quel che resta dei abitanti del Pałeołitego de l'Europa osidentałe, in partegołar dei abitanti de ła rejon francocantabrega. Ghè próve in bixogno par afermar che i parlava na forma primitiva de l'atuałe basco, el protobasco.

Durante l'Alto medioevo i teritori tra l'Ebro e ła Garona i era conosui come Vasconia e i vien unifeghè par un periodo soto i duchi de Vasconia. Dopo l'invaxion dei Musulmani de ła penixoła iberega e l'espansion francexa soto Carlo Magno, el teritorio el se framenta. In tel IX secoło el regno de Panplona el diventa el major Stato del teritorio. L'è soto Sancho el Grando che el regno de Panplona el ragiunge ła so masima estension; dopo ła so morte in tel 1035, parò, i so fioi, no respetando el testamento che el lasava el regno inte łe mane del primogenito, e dopo tante łote, i divide el teritorio, łasando el posto in tel XII secoło a na nova strutura połitega formà dai regni de Navara, Aragona e Castiglia. Durante l'Alto medioevo, ła Bizkaia la se unise vołontariamente al Regno de Castiglia.

In tel 1200, el regno de Navara el perde i atuałi teritori de Alava, Gipuzkoa e del Durangexato, che i vien anesi dal monarca castiglian. Dunque, ła Navara, privà dei altri teritori peninsułari dei Paexi Baschi, la orienta ła so połitega d'espanision verso nord e est, verso i teritori de confin co l'Aragona e ła Francia. Ła Navara la vien pò in seguito anesa parsialmente al regno de Castiglia durante i secołi XI e XII e quaxi totalmente in tel 1512 e 1521. El resto dei teritori del nord i vien anesi da ła Francia. Łe tre provinçe de l' atuałe Paexe Basco le s'era xa unie vołontariamente al regno de Castiglia e le dona el so suporto durante l'integrasion de ła Navara al regno de Castiglia.

thumb|250px|left Ła Navara, ła Gipuzkoa e ła Bizkaia le conserva i so fueri fin al XIX secoło, quando i vien parsialmente sopresi da Antonio Canova del Castiglio, a seguito de ła sconfita carlina. Durante el franchixmo soło ła Navara e l'Alava i conserva parte dei so antighi fueri, mentre i vien abolii inte łe altre do provinçe co el decreto del 23 zugno 1937, in quanto considerè «traditori» par no aver suportà ła rivolta; insieme co i fueri vien sopreso anca el primo Statuto de Autonomia basco. Sto decreto el vien parsialmente modifegà el 6 zugno 1968, soprimendo i paragrafi ofensivi par ła Gipuzkoa e ła Bizkaia, ma conservando i altri articołi. El vien finalmente abrogà el 30 otobre 1976.

Atualmente, dopo l'aprovasion del Statuto de Autonomia dei Paexi Baschi, in tel 1979 Euskadi la se ga costituio come comunità autonoma e el ga asorbio i diriti forałi dei tri teritori storeghi che le forma. L'altra provinça spagnoła parlante basco, ła Navara, no l'è stà unia a łe altre, ma la forma na comunità forałe indipendente.

Demografia Comuni più popołè (2006)Fonte: INE, (Instituto Nacional de Estadística de España). (01-01-2005). Real Decreto 1358/2005, de 18 de noviembrePoxisionComunePopołasion1ªBilbo 354.1452ªGasteiz 227.5683ªDonostia 183.3084ªBarakaldo 95.6405ªGetxo 82.3276ªIrun 60.2617ªPortugalete 49.1188ªSanturtzi 47.3209ªBasauri 45.08510ªErrenteria 37.853 El fato de esar uno dei posti da ndoe ze partia ła rivołusion industriałe in Spagna, l'è stà cauxa de na ełevata cresita de ła popołasion da ła metà de l'Otosento fin a l'inisio dei ani '70, esendo meta de numaroxi imigranti che rivava da łe altre rejoni de ła Spagna. Tutavia, ła fin del protessionxmo, ła crixi industriałe, l'instabiłità połitega e ła diminusion de ła natałità i a fato si che i Paexi Baschi i retrocedese demografegamente e i diventase na rejon co cresita negativa a partir da ła Tranxision. Cosita, mentre in tel periodo 1981.2006 ła popołasion spagnoła la cresea de un 18,46%, i Paexi Baschi i prexentava na recesion demografega del 0,05%. Ła provinçia de Araba, queła che ze cresù manco in termini demografeghi durante ła rivołusion industriałe, l'è l'unica che no 'à mia perso popołasion dai ani '70, mentre queła che 'à perso piasè l'è ła Bizkaia, che l'è anca stà queła che era cresù piasè a l'epoca.

Secondo el censimento de l'INE del 2006, i Paexi Baschi i anovera un 4,01% de foresti, che el raprexenta una de łe parsentuałi più base de ła Spagna e l' costituise manco de ła metà de ła mèdia nasionałe (9,27%) Fonte: Explotación estadística del censo según el Instituto Nacional de Estadística de España. Revision del Padrón municipal 2006. Datos a nivel nacional, comunidad autónoma y provincia. . Tra sti qua, predomina i sudamericani, i marochini, i rumeni e i portoghexi.

Evołusion demográfega dei Paexi Baschi e parsentuałe rispeto al totałe nasionałe Fonte: Popołasion de fato secondo l'INE. Dati disponìbiłi su INE. Censimento del 1857, Serie de popołasion de facto in Spagna dal 1900 al 1991, e Serie de popołasion de ła Spagna dal 1996. 1857 1900 1910 1920 1930 1940 1950 Popołasion 413.470 603.596673.788 766.775 891.710955.7641.061.240 Parsentuałe 2,67%3,24%3,37% 3,58% 3,77%3,67% 3,77% 1960 1970 1981 1991 1996 2001 2006 Popołasion 1.371.654 1.878.636 2.134.7632.109.009 2.098.055 2.101.478 2.133.684 Parsentuałe 4,49% 5,53% 5,66% 5,35%5,29% 5,11%4,77%

Economia thumb|250px|Muxeo Guggenheim de Bilbao. Nonostante ła so estension rełativamente łimità, i Paexi Baschi i concentra un gran vołume de industrie e i'è una de łe rejoni piasè riche de ła Spagna, co el so 117,1% de PIL pro caite rispeto a ła mèdia europea (dati Eustat, ano 2002). A metà dei ani Otanta, in piena crixi economega, se produxe ła reconversion industriałe e ła reindustriałixasion, che la porta a na signifegativa recesion e, ormai recuperà da sta situasion da ani, l'è al dì d'ancó una de łe rejoni piasè xviłupè de ła Spagna e secondo un studio de l'Istitudo Basco de Statistega, co un Indaxe de Xviłupo Umano inte el 2004 tra i più alti al mondo seguendo i criteri de l'ONU.

L'industria basca la gode de na tradision sentenaria che la g'à parmeso de esar conpetitiva e de partecipar ai mercati foresti. Nonstante ciò l'è el setor tersiario queło che al dì d'ancó l'asorbe ła majoransa de ła popołasion ativa (el 64%).

A ła tradisionałe forsa del setor finansiario basco (ła Borsa de Bilbao l'è un ciaro exenpio), se xonta ła modernixasion del comerçio, intrà i cuałi ła se rixalta ła organixasion de ła Fiera internesionałe de Bilbao, el rapido xviłupo dei servisi avansè a łe inprexe e l' auge del turixmo.L'economia basca Ła distribusion del PIL basco l'è: 1,01% al setor primario, 29,27% a l'industria, 8,91% a łe costrusion e 60,80% ai servisi. El PIL basco el raprexenta el 6,2% del PIL spagnoło, mentre ła popołasion basca la raprexenta el 4,9% del totałe del Stato; łe esportasion basche le raprexenta el 9,2% del totałe e łe inportasion el 6,3%.

thumb|Sentro Finansiario de BilbaoEl taso de dixocupasion al 2006 el toca el 4,1% co na tentensa disendente dal 1999, e el se cata drento el parametro mèdio de l'Union Europea. Ła cresita anuałe del PIL in tel 2006 l'è stà superior del 4,2% a ła mèdia del Stato del 3,5%.

A difarensa de łe altre comunità del Stato spagnoło, i Paexi Baschi i ga na propia finansa atraverso ła qual i riscuote łe inposte al posto del Stato. De quel che i riscuote, i Paexi Baschi i paga al Stato un inporto par i servisi che el Stato el reałixa in tel teritorio basco.Euskadi in cifras Goerno Basco

Łéngue