La gramàtica primieròta la parla dele regole e dele iregolarità che ghe n'é tel diałeto primieròt. El diałeto primieròt l'é na lengua flesiva. Ghe n'é do generi (maschil e femminil) e due numeri (singolare, plurale). No la ga i casi.
I verbi i é declinađi par temp, mođo e persona (co relativo numero).
Tra i carateristeghe pì importanti ghe n'é: La pronunẑia de /θ/ (de paròle che te'n altre varianse se dis co /s/) co la létera ẑ (ingles: Think), compagn al belumat e al feltrin; La pronunẑia de /ð/ co la létera đ (de paròle onde che ghen sarìe /d/ intervocàlica).
Te'l primieròt se pòl notar caraterìstiche tìpiche del vèneto setentrional, tipo che no ghe n'é la létera ł (ł) de le altre varianse. Te le paròle onde che ndarìe la ł va sèmpro la l.
Fonologìa Consonanti
Bilabiali Labiođentali Đentali Alveolari Postalveolari Palatali Velari Labiovelari Naxali Ocluxive Africađe Fricative Aprosimanti Vibranti Laterali
Vocali Anterior Ẑentral Posterior Alte Mèdio-alte Mèdio-base Base
I vèrbi Presènte Verbo èser Verbo aér Verbo portàr Verbo créđer Verbo dromìr Mi son Mi è/ò Mi porte Mi créđe Mi dròme Ti ti se Ti ti ga Ti ti porti Ti ti cređi Ti ti dròmi El/ela el/la é El el ga El el porta El el crét El el dròm Noi son Noi ón Noi portón Noi cređón Noi dromión Voi sé Voi é Voi porté Voi cređé Voi dromì Lori i é Lori i ga Lori i porta Lori i cret Lori i dròm Pasà Verbo èser Verbo aér Verbo portàr Verbo créđer Verbo dromìr Mi ère Mi aé Mi portée Mi cređée Mi dromìe Ti ti èri Ti ti aéi Ti ti portéi Ti ti créđi Ti ti dromìi El/ela el/la èra El el aéa El el portéa El el cređéa El el dromìa Noi arène Noi aène Noi portène Noi cređène Noi dromiène Voi arèđe Voi aèđe Voi portèđe Voi cređèđe Voi dromièđe Lori i èra Lori i aéa Lori i portéa Lori i creðéa Lori i dromìa
Forma interogatìva Par le frasi interogatìve va dontađa dopo el verbo na partiẑèla che la canbia a seconda dela persona, ma che la é uguale par tute le forme verbali. Ten sta tabela i esempi dei verbi èser e aér:
Verbo èser Verbo aér Son-e ... ? Ò-(p)e ... ? Se-tu ... ? a-tu ... ? E-lo ... ? a-lo ... ? Son-e ... ? On-e ... ? Se-u ... ? E-u ... ? E-li ... ? A-li ... ?
Partiẑipio pasà El partiẑipio pasà de solito el se fà đontàndoghe ala radìs del verbo -ést, ntela seconda cogniugasion e -ìst,ntela terẑa. Ntel parlà, a òlte, i partiẑipi i vèn scurtađi: tipo verdést vènt vèrt e rompìst vèn rot.
Diversamente del taglian inveẑe, el partiẑìpio dei verbi ausiliari el é diverso. Verbo èser Verbo aér Stàt BuVedi el talgian: Avuto
Notasion
Altri projeti
Categoria:Gramàteghe de lengue Categoria:Sensa fonti - lenguistega