Friedrich Heinrich Ernst von Wrangel (ur. 13 kwietnia 1784 w Szczecinie, zm. 1 listopada 1877 w Berlinie) – pruski wojskowy, hrabia, Generalfeldmarschall.
Życiorys Był synem Friedricha Ernsta von Wrangla, oberstleutnanta piechoty w regimencie nr 7 twierdzy Szczecin, oraz Sophie von Below. Ukończył naukę w gimnazjum w Szczecinku. W 1796 roku rozpoczął służbę w regimencie dragonów „von Werther” w Prusach Wschodnich, dwa lata później otrzymał stopień porucznika. Uczestnik wojen napoleońskich, za męstwo w bitwie pod Lidzbarkiem Warmińskim w 1807 roku został odznaczony orderem Pour le Mérite. Po bitwie pod Lipskiem w 1813 roku otrzymał Krzyż Żelazny, zaś w 1815 roku został awansowany do stopnia pułkownika.
Od 1821 roku dowodził brygadą kawalerii. W 1823 roku został awansowany do stopnia generała majora. W 1834 roku jako dowódca 13 dywizji tłumił zamieszki w Kolonii, za co otrzymał awans do stopnia generała porucznika. W latach 1842–1848 był dowódcą II Korpusu Armijnego w Szczecinie. W 1846 roku otrzymał tytuł honorowego obywatela Szczecina.
W 1848 roku otrzymał dowództwo III Korpusu Armijnego. Uczestniczył w I wojnie o Szlezwik (1848–1851), otrzymując awans do stopnia generała kawalerii. Tłumił rozruchy rewolucyjne podczas Wiosny Ludów, w dniu 10 listopada 1848 roku wkroczył wraz z wojskiem do Berlina i ogłosił stan wojenny w mieście, usuwając z parlamentu członków stronnictwa liberalnego. W 1856 roku otrzymał stopień feldmarszałka. Podczas wojny duńskiej w 1864 roku dowodził połączonymi siłami prusko-austriackimi. Ustąpił z dowództwa po krwawo zakończonej bitwie pod Dybbøl. W ostatnich latach poprzedzających wybuch wojny francusko-pruskiej uczestniczył w pracach nad reformą pruskiej kawalerii.
Pod koniec życia sędziwy feldmarszałek cieszył się dużą popularnością wśród żołnierzy, którzy nazywali go pieszczotliwie „Papa Wrangel”. W 1866 roku, dla uczczenia 70. rocznicy jego służby wojskowej, 3 regiment kirasjerów otrzymał imię „Graf Wrangel”. Przed II wojną światową na domu rodzinnym Wrangla w Szczecinie znajdowała się tablica pamiątkowa, jego imieniem nazwana była także jedna z ulic w mieście (ob. ulica Bazarowa).
Odznaczenia i wyróżnienia Do roku 1876: Order Orła Czarnego z Łańcuchem i Brylantami (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego z Liśćmi Dębu i Mieczami na Pierścieniu (Prusy) Order Orła Czerwonego I Klasy z Mieczami, Liśćmi Dębu i Brylantami na wstędze wojennej (Prusy) Order Pour le Mérite z Koroną i Liśćmi Dębu (Prusy) Order Korony I Klasy z Mieczami (Prusy) Gwiazda Wielkiego Komandora Orderu Hohenzollernów z Mieczami i Brylantami (Prusy) Krzyż Żelazny I Klasy (Prusy) Krzyż Żelazny II klasy (Prusy) Odznaka za Służbę Wojskową (Prusy) Komandor Orderu św. Jana (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Alberta Niedźwiedzia (Anhalt) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej Karola Fryderyka (Badenia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Korony Bawarskiej Krzyż Wielki Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wielki Orderu Henryka Lwa (Brunszwik) Krzyż Wielki Orderu Danebroga (Dania) Krzyż Wielki Orderu Gwelfów (Hanower) Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej z Koroną w Złocie i Mieczami (Meklemburgia-Schwerin) Krzyż Zasługi Wojskowej I Klasy (Meklemburgia-Schwerin) Krzyż Wielki Orderu św. Stefana (Austro-Węgry) Komandor Orderu Marii Teresy (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Leopolda (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Oldenburg) Krzyż Wielki Orderu Zasługi św. Ludwika (Parma) Order św. Andrzeja z Brylantami (Rosja) Order Świętego Włodzimierza IV Klasy z Mieczami (Rosja) Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Ks. Saksonii) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Korony Wirtemberskiej (Wirtembergia)
Przypisy
Kategoria:Pruscy feldmarszałkowie Kategoria:Urodzeni w 1784 Kategoria:Zmarli w 1877 Kategoria:Ludzie urodzeni w Szczecinie Kategoria:Honorowi obywatele Szczecina Kategoria:Odznaczeni wojskowym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Żelaznym Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony (Prusy) Kategoria:Odznaczeni Orderem Hohenzollernów Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jana (Prusy) Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwelfów Kategoria:Odznaczeni Orderem Alberta Niedźwiedzia Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej Karola Fryderyka Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Korony Bawarskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Henryka Lwa Kategoria:Odznaczeni Orderem Danebroga Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wendyjskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej (Meklemburgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Marii Teresy Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Ernestyńskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów