thumb|Sztandar regenta Pawła thumb|Regent Paweł i Adolf Hitler, 1939 Paweł Karadziordziewić (serb. Павле Карађорђевић, Pavle Karađorđević; ur. w Petersburgu, zm. 14 września 1976 w Paryżu) – książę z dynastii Karadziordziewiciów, regent Jugosławii w latach 1934–1941 na czas małoletniości króla Piotra II, po zabójstwie jego ojca Aleksandra I.
Życiorys Był synem księcia Arsena Karadziordziewića – brata króla Piotra I – oraz stryjecznym bratem Jerzego Karadziordziewicia i Aleksandra I Karadziordziewicia. Po kądzieli był synem rosyjskiej księżniczki Awrory z domu Demidowów.
Kształcił się w Genewie i Belgradzie, a w 1910 roku przeniósł się do Wielkiej Brytanii, gdzie studiował na Uniwersytecie Oksfordzkim. Jego studia zostały jednak przerwane przez służbę wojskową w czasie wojen bałkańskich i I wojny światowej, a dyplom uczelni wyższej uzyskał dopiero w 1921 roku. Do 1924 roku mieszkał w Londynie i tylko czasami odwiedzał Jugosławię.
Jego elegancja, umiłowanie sztuki, rozległa wiedza i interesujący wygląd podbiły serce księżniczki Olgi, córki greckiego księcia Mikołaja i wielkiej księżnej rosyjskiej Heleny. Ślub pary odbył się 22 października 1923 roku. Doczekali się trójki dzieci: Aleksandra Karadziordziewicia (1924–2016), Mikołaja Karadziordziewicia (1928–1954) i Elżbiety Karadziordziewić.
Istnieją przesłanki pozwalające sądzić, że kuzyn Pawła, król Aleksander, miał zamiar powierzyć mu urząd wicekróla w Zagrzebiu, aby w jego imieniu sprawował władzę nad Chorwatami. Aleksander lubił towarzystwo Pawła, uważając go za dowcipnego rozmówcę o „szerokim spojrzeniu” i „chłodnym umyśle”. Król uznał jednak, że Paweł zbyt życzliwie odnosił się do dążeń niepodległościowych Chorwatów i ostatecznie nie przyznał mu tego urzędu, ku wielkiemu rozczarowaniu Pawła.
9 października 1934 roku, po zamordowaniu króla Aleksandra przez chorwackich nacjonalistów, ze względu na małoletniość następcy tronu, Piotra, książę Paweł został ogłoszony regentem Jugosławii. W obliczu ciągle rosnącego zagrożenia ze strony III Rzeszy próbował prowadzić politykę neutralności, związać się z Francją, by uniemożliwić ekspansję Niemiec na Bałkanach, a jednocześnie popierał próby porozumienia z III Rzeszą i ugodę rządu w Belgradzie z Chorwatami. 25 marca 1941 w Berlinie podpisał w imieniu Królestwa Jugosławii przystąpienie państwa do Paktu Trzech.
Po zamachu stanu, zorganizowanym z poparciem Wielkiej Brytanii 27 marca 1941 roku przez gen. Dušana Simovicia udał się na emigrację. Władzę objął 17-letni wówczas król Piotr II. 6 kwietnia 1941 roku III Rzesza wraz z sojusznikami dokonała agresji na Jugosławię.
Od wyjazdu z Jugosławii, razem z żoną i trojgiem dzieci Paweł przebywał na wygnaniu w brytyjskiej kolonii Kenii, gdzie rodzina żyła w areszcie domowym jako domniemani zwolennicy nazistowskich Niemiec aż do 1944 roku, kiedy to otrzymali zgodę na wyjazd i azyl polityczny w Johannesburgu w ZPA. W 1949 roku postanowili przenieść się do Paryża. Z posiadanego przed wojną majątku Pawłowi udało się ocalić część swojej kolekcji dzieł sztuki. Zachowane obrazy i rzeźby stały się ozdobą jego nowej paryskiej rezydencji.
W 1954 roku w wypadku samochodowym w Wielkiej Brytanii zginął drugi syn Pawła, Mikołaj. Najstarszy syn ożenił się z księżniczką Marią-Pią Sabaudzką, córką króla Włoch Humberta II. Jego wnuczką (córką Elżbiety) jest amerykańska aktorka Catherine Oxenberg.
Książę Paweł Karadziordziewić zmarł w Paryżu 14 września 1976 roku i został pochowany na cmentarzu Bois-de-Vaux w Lozannie w Szwajcarii. Został zrehabilitowany przez serbski sąd w 2011 roku, a 6 października 2012 roku jego szczątki wraz z żoną Olgą i synem Mikołajem zostały przeniesione do w Mauzoleum Karadziordziewiciów w Topoli.
Ordery i odznaczenia Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Jerzego Czarnego Krzyż Wielki serbskiego Orderu Orła Białego (1903) Krzyż Wielki Orderu Korony Jugosłowiańskiej Krzyż Wielki Orderu Świętego Sawy Medal na Pamiątkę Koronacji Króla Piotra I Medal Pamiątkowy Kampanii Albańskiej 1920 Medal Serbskiego Czerwonego Krzyża Wielki Łańcuch Orderu Karola I Order Podwiązki Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego Order Świętego Jana Jerozolimskiego Order Słonia Krzyż Wielki Legii Honorowej Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela Order Świętych Jerzego i Konstantyna Krzyż Wielki Orderu Jerzego I Krzyż Wielki Orderu Annuncjaty Order Świętych Maurycego i Łazarza Krzyż Wielki Order Korony Włoch Łańcuch Orderu Lwa Białego polski Order Orła Białego (1936) Krzyż Wielki ze Świętą Koroną na Łańcuchu Orderu Zasługi (1940) Krzyż Wielki z Diamentami Orderu Świętego Aleksandra
Przypisy
Bibliografia
Paweł Kategoria:Władcy Serbii i Jugosławii Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Królestwo Serbii) Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Orła Białego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Jerzego Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Jugosłowiańskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola I Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki Kategoria:Odznaczeni Królewskim Orderem Wiktoriańskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jana Jerozolimskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Jerzego i Konstantyna Kategoria:Odznaczeni Orderem Jerzego I Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Europejscy regenci