Płomykówka szarolicaSystematyka i nazwy polskie za: (Tyto glaucops) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny płomykówkowatych (Tytonidae). Występuje na karaibskich wyspach Haiti i Dominice oraz na niektórych wyspach Małych Antyli. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Płomykówka szarolica zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego po raz pierwszy została opisana przez niemieckiego przyrodnika Johanna Jakoba Kaupa w 1852 roku, pod nazwą Strix glaucops. Epitet gatunkowy pochodzi od starogreckiego słowa γλαῦκος glaukos oznaczającego „niebieskoszary, siny”. Obecnie gatunek należy do rodzaju Tyto, zdefiniowanego przez szwedzkiego zoologa Gustafa Johana Billberga w 1828 roku.
W przeszłości płomykówka szarolica uznawana była za podgatunek kosmopolitycznej płomykówki zwyczajnej. Po wyodrębnieniu jej jako gatunku, Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) długo uznawał płomykówkę szarolicą za gatunek monotypowy oraz endemiczny na wyspie Haiti. Dopiero w 2023 roku wyróżniono dwa podgatunki, wcześniej uważane za podgatunki płomykówki amerykańskiej (Tyto furcata).
Podgatunki IOC oraz autorzy AviList wyróżniają trzy podgatunki Tyto glaucops: T. g. glaucops (Kaup, 1852) – wyspa Haiti (Dominikana, Haiti) i pobliskie wyspy T. g. nigrescens (Lawrence, 1878) – Dominika T. g. insularis (Pelzeln, 1872) – płomykówka antylska – Małe Antyle (od Saint Vincent po Grenadę) Niektórzy autorzy nadal uznają płomykówkę szarolicą za gatunek monotypowy. Na liście ptaków świata opracowywanej przy współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World wyróżniany jest także czwarty podgatunek: T. g. cavatica z Portoryko, wymarły prawdopodobnie na początku XX wieku.
Charakterystyka Obie płcie ubarwione jednakowo, ale samice są nieco większe od samców. Wierzch ciemnobrązowy z domieszką szarości z nielicznymi przejaśnieniami. Spód skrzydeł płowy z ciemniejszym prążkowaniem. Brzuch płowy i delikatnie nakrapiany. Typowa dla płomykówek sercowata, dobrze odznaczona szlara u T. g. glaucops ma charakterystyczne srebrnoszare lub sine zabarwienie, natomiast u T. g. insularis i T. g. nigrescens bordowe. Tęczówka jest ciemnobrązowa, dziób jasny, nogi długie i opierzone. Osobniki młodociane ubarwione podobnie do dorosłych, ale ze szlarą o jeszcze ciemniejszym odcieniu szarości.
Wymiary średnie długość ciała: 27–33 cm długość skrzydła: samiec 240–250 mm, samica 260–280 mm
Masa ciała samiec 260–346 g, samica 465–535 g
Głos Nawoływanie to syczący, przeraźliwy krzyk trwający 2–3 sekundy, poprzedzony serią rytmicznych kliknięć.
Zachowanie Gatunek osiadły. Aktywna o świcie, zmierzchu i w nocy. Od swoich siedlisk wymaga równowagi między otwartymi przestrzeniami do polowania oraz obecnością wystarczającej ilości drzew do gniazdowania. Terytorialna, prowadzi samotny tryb życia.
Występowanie Podgatunek T. g. glaucops występuje na wyspie Haiti dzielonej przez Republikę Haiti i Dominikanę oraz na wyspie Tortuga u północnego wybrzeża Haiti. Podgatunek T. g. insularis zamieszkuje wyspy Małych Antyli: Saint Vincent, Bequia, Union, Carriacou i Grenadę, a T. g. nigrescens występuje na Dominice.
Środowisko Na Haiti płomykówka szarolica przystosowana jest do życia zarówno w lasach (nie wymaga tak luźnego zadrzewienia jak płomykówka) lub terenach krzewiastych, jak i na terenach przekształconych przez człowieka takich jak pola uprawne, plantacje, wsie i małe miasta. Preferuje niziny, ale obserwowana jest również na wysokościach sięgających 2000 m n.p.m.
Pożywienie mały|Rycina z XIX wieku przedstawiająca płomykówkę podgatunku T. alba detorta (po lewej) i płomykówkę szarolicą (po prawej) Dieta płomykówki szarolicej składa się głównie z drobnych ssaków i ptaków, ale poluje też na gady, płazy i bezkręgowce. Badanie przeprowadzone na Dominice wykazało, że 52% ofiar stanowią ssaki, głównie myszy, szczury i nietoperze. 29% zdobyczy stanowiły małe ptaki śpiewające (m.in. wikłaczowate, wireonkowate, łuszczakowate) i większe ptaki m.in. z rodziny gołębiowatych, papugowatych i kukułkowatych. Ponadto wśród ofiar znalazły się jaszczurki (np. Anolis baleatus), węże (np. Uromacer oxyrhynchus), żaby z rodziny rzekotkowatych, owady oraz pająki.
Populacja płomykówki amerykańskiej, która pojawiła się na Haiti około lat 50. XX wieku spowodowała konkurencję o pożywienie między gatunkami z powodu zajmowanie prawie identycznej niszy ekologicznej. Analiza wypluwek obu gatunków wykazała niewielkie różnice w diecie, głównie w proporcjach ssaków względem innych gromad zwierząt. Mimo to nie ma dowodów, które potwierdzałaby, że pojawienie się płomykówki amerykańskiej na wyspie wywarło krzywdzący efekt dla populacji płomykówki szarolicej.
Okres lęgowy U podgatunku nominatywnego płomykówki szarolicej okres wyprowadzania lęgów przypada między styczniem a czerwcem z pisklętami wykluwającymi się na przełomie maja i czerwca. Gniazda zakłada w dziuplach drzew, na półkach skalnych oraz w otworach ścian skarp, klifów i lejów krasowych. Ponadto, podobnie jak płomykówka zwyczajna, do gniazdowania wykorzystuje obiekty zbudowane przez człowieka, np. stodoły, strychy w opuszczonych budynkach. Obserwowano składanie jaj w istniejącym już gnieździe palmowca, budującego rozbudowane konstrukcje zawierające wiele przylegających do siebie gniazd z kilkoma wejściami. Takie zachowanie jest nietypowe dla przedstawicieli płomykówkowatych i wskazuje na oportunistyczny charakter płomykówki szarolicej, co ułatwia jej przetrwanie na niewielkiej wyspie z ograniczonymi zasobami.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje płomykówkę szarolicą za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Wielkość globalnej populacji jest nieznana, ale jej trend oceniany jest przez BirdLife International jako prawdopodobnie spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku. Zarówno podgatunek nominatywny jak i T. g. nigrescens uważany jest za dość rozpowszechniony na swojej odpowiedniej wyspie.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Płomykówkowate Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1852 roku Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Jakoba Kaupa