thumb|Grób Karola Szaniawskiego na cmentarzu powązkowskim w Warszawie Karol Szaniawski (ur. w 1891 w Rotmistrzówce, zm. w 1961 w Warszawie), polski inżynier technolog, wykładowca, współtwórca polskiego przemysłu zbrojeniowego, wicedyrektor i dyrektor zakładów w Warszawie, Radomiu, Skarżysku i Stalowej WoliWiesław Olszański, Słownik biograficzny wychowanków Politechniki Kijowskiej (biogram Karola Szaniawskiego), Wrocław 2007 s. 25-26; Leszek S. Zakrzewski, Od Giedymina do Karola Szymanowskiego. Trzy eseje o rodzie Szymanowskich, jego krewnych i powinowatych, Warszawa 2010, s. 61-66..
Pochodzenie Karol Szaniawski urodził się 6 listopada 1891 roku na Ukrainie, w Rotmistrzówce powiatu czerkaskiego na Kijowszczyźnie, w posiadłości należącej do rodziny jego matki – Zaleskich. Rodzice Karola, Stefan Szaniawski i Maria Zaleska, pochodzili z rodzin ziemiańskichLeszek S. Zakrzewski, Od Giedymina do Karola Szymanowskiego. Trzy eseje o rodzie Szymanowskich, jego krewnych i powinowatych, Warszawa 2010, s. 61 i nast.. Dziadek – Dominik Junosza-Szaniawski, właściciel Lipianki – stracił majątek ziemski w wyniku udziału w powstaniu styczniowym; został zesłany na SyberięTamże, s. 63-64; Eugeniusz Czerniecki, Powstanie Styczniowe w życiu Dominika Szaniawskiego, "Verbum Nobile. Pismo środowiska szlacheckiego", Nr 19/2015, s. 179-185.. Ojciec był lekarzem medycyny w Andruszówce a następnie w Krzywym RoguZakrzewski, op.cit., s. 64..
Wykształcenie Karol Szaniawski ukończył w 1909 roku Gimnazjum Klasyczne w Elizawetgradzie. Następnie studiował na Wydziale Mechanicznym Politechniki Kijowskiej. W 1917 roku uzyskał dyplom inżyniera technologa. Rozpoczął pracę jako wykładowca i asystent w Katedrze Technologii Metali Politechniki KijowskiejWiesław Olszański, Słownik biograficzny wychowanków Politechniki Kijowskiej (biogram Karola Szaniawskiego), Wrocław 2007 s. 25-26..
Praca w Polsce Odrodzonej W wyniku zakończenia I wojny światowej i odzyskania przez Polskę niepodległości Karol i jego rodzina powrócili do ojczyzny. W latach 1919-1923 był dyrektorem technicznym Fabryki Maszyn do Wyrobów Betonowych Rzewuski i Ska w WarszawieZakrzewski, op.cit., s. 64-65.. Następnie związał się z polskim przemysłem zbrojeniowym. Pełnił odpowiedzialne funkcje w Państwowych Wytwórniach Uzbrojenia (PWU). Zaczynał jako kierownik Wydziału Obróbki Mechanicznej PWU Fabryki Karabinów w Warszawie (1923-1924), następnie był szefem produkcji Fabryki w Radomiu (1924-1929). W kolejnych latach był zatrudniony na stanowiskach: wicedyrektora Fabryki Karabinów w Warszawie (1929-1932), I wicedyrektora Fabryki Amunicji w Skarżysku (1932-1936), wreszcie dyrektora Zakładów Południowych w Stalowej Woli (1937-1939)Olszański, op.cit., s. 25-26; Zakrzewski, op.cit., s. 65.. Przyczynił się do powstania Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP)Stefan Wróblewski, Powstanie Stalowej Woli, [w:] Inżynierowie polscy w XIX i XX wieku, tom X, pod red. Zdzisława Mrugalskiego, Warszawa 2007, s. 99-168.. W czasie pracy w Stalowej Woli rozwijał szkolnictwo zawodowe.
W okresie międzywojennym należał m.in. do Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Hutniczego w Polsce.
Za zasługi dla przemysłu wojennego otrzymał Złoty Krzyż Zasługi oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia PolskiMaria Podlasiecka, Leszek S. Zakrzewski, Kazimierz Wasiłowski "Korwin" żołnierz Batalionu AK "Zośka". Rozmowa o czasach i środowisku, Warszawa 2017, s. 448..
II wojna światowa Po wybuchu II wojny światowej, nie chcąc współpracować z okupantem, zrezygnował z pracy. Na początku 1940 roku powrócił do WarszawyPodlasiecka, Zakrzewski, op.cit., s. 443.. Utrzymywał jednak ścisły kontakt ze Stalową Wolą. Należał do podziemnej stalowowolskiej grupy Obwodu „C-VI” organizacji Polska Niepodległa, która w 1942 roku scaliła się z Armią Krajową. Od 1943 roku zmuszony był do ukrywania się. Pracował w Warszawie w Fabryce Parowozów na stanowisku technika maszynowegoZakrzewski, op.cit., s. 65..
Okres po II wojnie światowej Po zakończeniu II wojny światowej zatrudniony został jako wicedyrektor i Główny Inżynier Zakładu Mechanicznego Huty Stalowa Wola. W okresie stalinowskim stał się obiektem donosów i ataku jako „typ starego dyrektora sanacyjno-kapitalistycznego” i jako przeciwnik „obecnego ustroju”Podlasiecka, Zakrzewski, op.cit., s. 448-449.. Przekreśliło to jego dalszą karierę w nowej rzeczywistości społecznej. W związku z tym, w 1950 roku, przeniósł się do Warszawskiego Biura Budowy Pras i Młotów, gdzie został głównym inżynierem. Od 1952 roku pracował przy projektowaniu i budowie zakładów przemysłowych PROZAMET w Warszawie, gdzie był głównym projektantem. Na emeryturę przeszedł w 1958.
Karol Szaniawski zmarł w Warszawie 5 września 1961 roku; został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w WarszawiePodlasiecka, Zakrzewski, op.cit., s. 448..
Rodzina Karol Szaniawski ożenił się w 1916 roku z Reginą Morawską (1892-1965), córką Kazimierza. Dzieci nie mieliPodlasiecka, Zakrzewski, op.cit., s. 133-134..
Karol Szaniawski miał młodszą siostrę – Joannę (1896-1986), żonę Stanisława Wasiłowskiego. Jego siostrzeńcami byli: Kazimierz Wasiłowski (1921-1944) ps. Korwin, żołnierz batalionu harcerskiego „Zośka”, poległy w Powstaniu Warszawskim, oraz Maria z Wasiłowskich Podlasiecka (ur. 1934) nauczycielka, varsavianistka, żona grafika Kazimierza Podlasieckiego (1923-1974)Zakrzewski, op.cit., s. 65-66..
Bibliografia Eugeniusz Czerniecki, Powstanie Styczniowe w życiu Dominika Szaniawskiego, „Verbum Nobile. Pismo środowiska szlacheckiego”, nr 19/2015;
Wiesław Olszański, Słownik biograficzny wychowanków Politechniki Kijowskiej (biogram Karola Szaniawskiego), Wrocław 2007, s. 25-26;
Maria Podlasiecka, Leszek S. Zakrzewski, Kazimierz Wasiłowski "Korwin" żołnierz Batalionu AK "Zośka" : rozmowa o czasach i środowisku, Warszawa 2017;
Stefan Wróblewski, Powstanie Stalowej Woli, [w:] Inżynierowie polscy w XIX i XX wieku, tom X, pod red. Zdzisława Mrugalskiego, Polskie Towarzystwo Historii Techniki, Warszawa 2007, s. 99-168;
Leszek S. Zakrzewski, Od Giedymina do Karola Szymanowskiego. Trzy eseje o rodzie Szymanowskich, jego krewnych i powinowatych, Warszawa 2010;
Famous Polish graduates KPI: Carol Shanyavsky | Igor Sikorsky Kyiv Polytechnic Institute
Koło Miejskie SIMP (Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Mechaników Polskich) w Stalowej Woli, zob.: Koło Miejskie SIMP (Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Mechaników Polskich) w Stalowej Woli - CAS Stalowa Wola
Oni wybudowali Stalową Wolę, zob.: MBP Stalowa Wola - Oni wybudowali Stalową Wolę
Organizacja Polska Niepodległa W kwietniu 1942 r. organizacja Polski Niepodległej została scalona z AK - stalowka24.pl - Niezależny portal miasta Stalowa Wola
Przypisy
Kategoria:Polscy inżynierowie technolodzy Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zmarli w 1961 Kategoria:Szaniawscy herbu Junosza Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Ludzie związani ze Stalową Wolą Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Ludzie związani z Radomiem Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski