Stig Gösta Henning Stigson Björkman (ur. 2 października 1938 w Sztokholmie) – szwedzki reżyser, scenarzysta, montażysta, dziennikarz, autor, tłumacz i krytyk filmowy.
Życiorys Stig Gösta Henning Stigson Björkman urodził się 2 października 1938 w Sztokholmie. Filmem zainteresował się w latach 50. XX wieku, pracując w miejscowym Studentfilmstudio.
W 1960 dołączył do szwedzkiego magazynu filmowego „Chaplin”, którego w latach 1964–1972 był redaktorem naczelnym. Jako reżyser zadebiutował w 1964 filmem krótkometrażowym Letitia, zaś cztery lata później ukazał się jego debiutancki film fabularny Ja kocham, ty kochasz, który został entuzjastycznie przyjęty przez krytyków. Od tego czasu, przez ponad 50 lat, na przemian pisał o filmie i zajmował się reżyserią. Dzięki temu tworzył produkcje krótkometrażowe, jak i pełnometrażowe, a także filmy fabularne i dokumentalne o bardzo zróżnicowanym charakterze.
W 1969 opublikował krótki dokumentalny pamflet Nej, dotyczący prawa do odmowy służby wojskowej. Jego znaczącym filmem krótkometrażowym był lekko satyryczny Med andra ord (1970). Udokumentował powstanie (1971, reż. Ingmar Bergman) w filmie Ingmar Bergmans värld (1972). Spośród sześciu wyreżyserowanych przezeń filmów fabularnych, największym uznaniem cieszył się dramat (1975) z Harriet Andersson, i dreszczowiec psychologiczny Za żaluzją (1984) z i Erlandem Josephsonem.
W 1989 zrealizował dokument Imorron och imorron och imorron, będący refleksją nad koniecznością przygotowania się na jutro. Z kolei film telewizyjny Alla våra morgondagar (1994) opowiada o kubańskiej codzienności. Portret Larsa von Triera przedstawił w dokumencie krótkometrażowym Tranceformer (1997, współreżyserowany z Fredrikiem von Krusenstjerną).
Największy sukces w karierze odniósł wyreżyserowanym przez siebie filmem dokumentalnym Ingrid Bergman: własnymi słowami (2015), który zrealizował na prośbę Isabelli Rossellini. Projekt o szwedzkiej aktorce premierę miał na 68. MFF w Cannes. Zdobył on m.in. specjalne wyróżnienie Złote Oko na MFF w Cannes oraz nagrody na Vancouver International Film Festival (VIFF) i Astoria International Film Festival.
W 2018 otrzymał Honorowy Złoty Medal za całokształt wkładu w dziedzinę filmu.
Jego teksty ukazywały się w szwedzkich dziennikach i zagranicznych magazynach, takich jak „Cahiers du cinéma” i „Sight & Sound”. Jest też autorem książek, m.in. Bergman om Bergman (1970, wspólnie z Torstenem Mannsem i Jonasem Simą), Woody według Allena (1993, wyd. rozszerzone w 2006) i Trier om von Trier (1999). Jako językoznawca pracował również w charakterze tłumacza – m.in. filmów Michelangelo Antonioniego i Woody’ego Allena, za co otrzymał nagrodę Film Publicisternas Guldpenna w 1962 i nagrodę tłumacza w 2010.
Wybrana filmografia thumb|Björkman (2015) Opracowano na podstawie materiału źródłowego:
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Artyści związani ze Sztokholmem Kategoria:Krytycy filmowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Sztokholmie Kategoria:Szwedzcy dziennikarze Kategoria:Szwedzcy montażyści filmowi Kategoria:Szwedzcy pisarze Kategoria:Szwedzcy reżyserzy filmowi Kategoria:Szwedzcy reżyserzy filmów dokumentalnych Kategoria:Szwedzcy scenarzyści Kategoria:Szwedzcy tłumacze Kategoria:Urodzeni w 1938