Lasiorhynchites sericeus – gatunek chrząszcza z rodziny tutkarzowatych. Zamieszkuje zachodnią część krainy palearktycznej. Pasożyt lęgowy. Przechodzi rozwój w tutkach zwijanych przez podryja dębowca.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1797 roku przez Johanna F.W. Herbsta pod nazwą Rhynchites sericeus. Stanowi gatunek typowy podrodzaju Coccygorrhynchites, w którym to umieścił go w 1926 roku Heinrich B. Prell.
Morfologia Owad dorosły Chrząszcz o ciele długości od 5,2 do 6,4 mm, ubarwiony w całości niebiesko, fioletowo lub zielononiebiesko, zawsze z metalicznym połyskiem. Owłosienie ciała jest długie, według Gongeta ciemnobrązowe i sterczące, według Cmolucha jasnobrunatne i półwzniesione.
Ryjek jest 1,9 raza dłuższy niż między czułkami szeroki, u obu płci krótszy od przedplecza i u samca krótszy niż u samicy, lekko, ale wyraźnie zakrzywiony, w nasadowej części strony grzbietowej zaopatrzony w podłużną, szeroką, owalną, płaską bruzdę odgraniczoną żeberkami bocznymi i wyposażoną w żeberko środkowe. Masywne czułki mają ostatni człon przed środkiem przewężony i umieszczone są u samicy pośrodku długości ryjka, a u samca trochę za środkiem. Głowa jest szersza niż dłuższa, o łukowato wklęśniętym czole, równoległych bokach skroni i lekkim przewężeniu u podstawy. Oczy u obu płci są duże, zaokrąglone i wydatne, u samca większe i słabiej wypukłe niż u samicy.
Tułów ma przedplecze szersze niż dłuższe, u samicy szersze niż u samca, za przednią krawędzią wyraźne przewężone i dalej o zaokrąglonych bokach. Powierzchnia przedplecza jest mocno i gęsto punktowana, jednak wzdłuż środka jego grzbietu biegnie wąska płaszczyzna pozbawiona punktów. Pokrywy są wyraźnie wypukłe, 1,7 raza szersze od przedplecza i mają równoległe boki. Rzędy pokryw są na całej długości pokryte niemal równych rozmiarów punktami, a dziewiąty rząd nie łączy się z dziesiątym, lecz biegnie do niego prawie równolegle przez całą długość pokrywy. Międzyrzędy są znacznie szersze od rzędów, płaskie, mocno punktowane. Przednie odnóża mają u samca po jednej, a u samicy po dwie ostrogi na szczytach goleni.
Odwłok ma odsłonięte, nienakryte pokrywami pygidium.
Jajo Jajo osiąga od 0,6 do 0,7 mm długości i około 0,3 mm szerokości. Kształt ma owalny. Ubarwienie jest białawe. Powierzchnia chorionu jest gładka.
Biologia i ekologia thumb|Imago na liściu Owad ten zasiedla lasy i zadrzewienia na stanowiskach suchych i ciepłych. Owady dorosłe są foliofagami żerującymi na liściach dębów; czasem spotykane są też na głogach, gruszach i leszczynach. Aktywne są od maja do lipca. Larwy są monofagicznymi foliofagami dębów. Stwierdzano je na dębach: bezszypułkowym, ostrolistnym i szypułkowym.
Samce walczą o samice drapiąc się wszystkimi odnóżami. Składanie jaj ma miejsce od późnej wiosny do środka lata. U gatunku tego występuje fakultatywne pasożytnictwo lęgowe względem podryja dębowca. Podrzucenie jaja do tutki podryja może zostać zrealizowane dwojako. W pierwszym przypadku samica L. sericeus przylatuje do liścia zwijanego przez samicę podryja. Gdy ta przerywa zwijanie liścia celem wycięcia jamki do złożenia jaja, samica L. sericeus wciska tylną część ciała w szczelinę między częścią zwiniętą i niezwiniętą, składa jajo i szybko odlatuje. Samica podryja kończy potem zwijanie liścia. W drugim przypadku samica L. sericeus wybiera gotową tutkę podryja, wygryza w niej otwór, składa jajo, odwraca się, wciska jajo głębiej ryjkiem, zamyka dziurkę wydzieliną i odlatuje. Podczas gdy jaj podryja w jednej tutce może być do siedmiu, jajo L. sericeus jest zawsze jedno na tutkę. Rozwijająca się wraz z larwami podryja larwa L. sericeus żeruje na wilgotnych tkankach liścia. Po jego odpadnięciu schodzi do gleby i tam zimuje. Wczesną wiosną następuje jej przepoczwarczenie.
Rozprzestrzenienie i zagrożenie Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Danii, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji oraz południa europejskich części Rosji i Turcji. W Afryce Północnej zasiedla Algierię. W Azji znany jest z anatolijskiej części Turcji, Syrii, Gruzji, Armenii i Azerbejdżanu.
W całym zasięgu jest owadem rzadko spotykanym. W Danii znany jest tylko z Jutlandii. W Wielkiej Brytanii dawniej występował w Anglii, jednak współcześnie jest w tym kraju gatunkiem wymarłym. W Polsce jest owadem spotykanym rzadko i sporadycznie, znanym z nielicznych stanowisk, z których niemal wszystkie leżą w południowej części kraju. Na „Czerwonej liście chrząszczy województwa śląskiego” umieszczony jest jako gatunek zagrożony najmniejszej troski (LC).
Przypisy
Kategoria:Tutkarzowate Kategoria:Chrząszcze Algierii Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Syrii Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1797 roku