Zostera drobna (Zostera noltii) – gatunek rośliny z rodziny zosterowatych (Zosteraceae) zasiedlającej strefę międzypływową. Występuje wzdłuż atlantyckich wybrzeży Europy (od południowej Norwegii po Mauretanię) i w Zachodniej Afryce, a także w Morzu Śródziemnym, Morzu Czarnym oraz (jako jedyna trawa morska) w Morzu Kaspijskim i Jeziorze Aralskim. Na polskim wybrzeżu gatunek miał historyczne stanowiska w Zatoce Gdańskiej.
Morfologia Kłącze Płożące się, o grubości od 0,5 do 2 mm. Z każdego węzła wyrasta od 1 do 4 korzeni. Liście Trawiastozielone, wąskie i wstęgowate. Osiągają od 6 do 22 cm długości i 0,5–1,5 mm szerokości oraz posiadają trzy nieregularnie rozmieszczone nerwy. Szczyt liścia jest tępy i wcięty (często asymetrycznie) w starszych liściach. Wyrastają w grupach po 2-5 sztuk z krótkiej (0,5–4 cm), otwartej pochwy liściowej. Kwiaty Obupłciowe, przedsłupne, zebrane w kolbę o długości od 2 do 25 cm (najczęściej ok. 10 cm). W jednym kwiatostanie objętym pochwą kwiatostanową znajduje się po 4-6 kwiatów męskich i 4-6 żeńskich kwiatów. Owoce Gładkie, w kolorze białym, o długości od 1,5 do 2 mm. Nasiona posiadają ujemną pływalność (toną).
Biologia i ekologia Bylina, czasem rośnie jako roślina jednoroczna. Występuje najczęściej w strefie pływów (międzypływowej) na podłożu błotnistym lub w drobnym piasku bogatym w detrytus, często tworząc gęste łąki.
Jest gatunkiem euryhalinowym, który potrafi tolerować szeroki zakres zasolenia (od 10 do 39 ppt). Ze względu na występowanie wyżej w strefie pływów, znosi silniejsze nasłonecznienie oraz wysychanie w czasie odpływów znacznie lepiej niż pokrewna zostera morska (Z. marina). Posiada systemy komór powietrznych (lakun), które ułatwiają utrzymywanie się liści w pozycji pionowej w toni wodnej oraz transport tlenu do korzeni. Kwitnie i owocuje w miesiącach letnich.
Gatunek ten pełni istotną rolę w lokalnych sieciach troficznych, będąc preferowanym pokarmem m.in. dla bernikli obrożnej (Branta bernicla) oraz świstuna (Anas penelope), a także miejscem występowania dla licznych epifitów, widłonogów i nicieni. Gatunek ten był mniej wrażliwy na tzw. "chorobę wyniszczającą" (ang. wasting disease), wywołaną przez grzyba Labyrinthula macrocystis, która w latach 20. i 30. XX wieku doprowadziła do masowego wymierania łąk innych gatunków traw morskich.
Ewolucja i struktura populacji Rozmnaża się na dwa sposoby – wegetatywnie poprzez wzrost kłączy oraz płciowo przez nasiona. Poszczególne płaty łąk tej rośliny są stosunkowo małe w strefach pływów i mogą zanikać na skutek gwałtownych zjawisk fizycznych. Przetrwanie kompleksów łąk jest możliwe głównie dzięki trwałemu bankowi nasion, który pozwala na regularne coroczne rekrutowanie siewek. Nasiona mogą być rozsiewane na większe dystanse (nawet 100-200 km) dzięki ptakom wodno-błotnym (w ich przewodach pokarmowych) lub jako unoszące się na wodzie fragmenty pędów z owocami.
Zagrożenia i ochrona W skali globalnej gatunek klasyfikowany jest na Czerwonej liście IUCN w kategorii LC (gatunek najmniejszej troski).
Największym zagrożeniem dla zostery drobnej są antropogeniczne przekształcenia siedlisk. Obejmuje to m.in.: zanieczyszczenia, pogłębianie dna, zaburzenia i rozdeptywanie osadów, a także niszczycielskie praktyki rybackie (np. używanie mechanicznych pogłębiarek ssących czy włoków dennych), które niszczą wrażliwe kłącza. Innym zagrożeniem jest eutrofizacja prowadząca do zacienienia przez namnażające się mikroglony oraz inwazje obcych gatunków, np. trawy , która podnosi poziom osadów i wkracza na siedliska zostery.
Przypisy
Kategoria:Gatunki najmniejszej troski Kategoria:Zosterowate