Regiment dragonii koronnej Stefana Czarnieckiego – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej połowy XVII wieku (okresu powstania Chmielnickiego, wojny moskiewskiej i II wojny północnej).
Formowania i zmiany organizacyjne W pierwszej połowie XVII w. wojska zaciężne dzielono na dwa rodzaje: autoramentu polskiego i autoramentu cudzoziemskiego różniące się między sobą sposobem zaciągu i organizacją. Dragonia zaliczana była do autoramentu cudzoziemskiego, a jako rodzaj wojsk zaciężnych zaliczanych do „ludu ognistego” była w zasadzie piechotą; konie bowiem służyły jej wyłącznie do przemarszów, a walczyła głównie pieszo. Podstawową jednostką organizacyjną dragonii był regiment. Król wydawał na jego utworzenie patent wybranemu przez siebie człowiekowi (szefowi regimentu) i zawierał z nim umowę kapitulacyjną. Faktycznym dowódcą regimentu był pułkownik (oberster), który dobierał sobie sztab i dowódców kompanii. Ci ostatni rekrutowali szeregowych tzw. systemem wolnego bębna.
W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.
W pierwszej połowie 1655 Rzeczpospolita przygotowywała się do odparcia szwedzkiej agresji. Sejmiki wojewódzkie, a także sejm nadzwyczajny uchwaliły podatki i nakazały zwiększenie liczebności sił zbrojnych. W drugim kwartale roku, w składzie komputu znajdowało się 10 jednostek dragonii – w sumie 3661 porcji. Jedną z nich był regiment dragonii koronnej oboźnego koronnego (później wojewody ruskiego) Stefana Czarnieckiego liczący w drugim kwartale 1655 roku 471 porcji.
Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji. Przygotowania czynione w 1660 do kampanii przeciw Rosji cechowało tworzenie wielu nowych jednostek. W kompucie wojsk koronnych z 1660 występował liczący 929 porcji regiment dragonii wojewody ruskiego (potem kijowskiego) Stefana Czarnieckiego.
Z dniem 1 marca 1665 regiment rozdzielony został na: skwadron, a następnie regiment pisarza polnego Jakuba Potockiego pod dowództwem Jana Tedtwina skwadron starosty kaniowskiego Stefana Czarnieckiego
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Regimenty dragonii I Rzeczypospolitej Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Oddziały wojsk zaciężnych Kategoria:Dragonia koronna w dobie powstania Chmielnickiego Kategoria:Dragonia koronna w dobie potopu szwedzkiego Kategoria:Dragonia koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667)