Kolumna Karola VI w Trieście (, także Monumento a Carlo VI) – osiemnastowieczna kolumna pomnikowa znajdująca się na Piazza Unità d’Italia w Trieście. Została wzniesiona w 1728 roku dla upamiętnienia wizyty cesarza Karola VI, który w 1719 roku nadał Triestowi status wolnego portu. Monument wieńczy kamienna statua władcy, wykonana przez weneckiego rzeźbiarza Lorenza Fanolego.
Kolumna stoi w południowo-wschodniej części placu, w pobliżu Palazzo Pitteri i Fontanny Czterech Kontynentów. Jest jednym z nielicznych zachowanych elementów osiemnastowiecznego wyposażenia dawnego Piazza San Pietro, później nazywanego Piazza Grande.
Historia Monument powstał w związku z wizytą Karola VI w Trieście we wrześniu 1728 roku. Cesarz przebywał w mieście od 10 do 13 września, odwiedzając port oraz prowadzone wówczas inwestycje. Władze miejskie postanowiły uczcić jego pobyt ustawieniem kolumny na głównym placu miasta.
Kolumnę ustawiono 10 września 1728 roku. Kamień przeznaczony do jej wykonania sprowadzono z okolic Corgnale, a transport ciężkich elementów wymagał użycia kilkudziesięciu wołów i udziału licznej grupy robotników.
Ze względu na krótki czas przygotowań kolumnę zwieńczono początkowo prowizoryczną, złoconą statuą drewnianą. Planowano zastąpić ją figurą z brązu, podobną do znajdującego się obecnie na Piazza della Borsa pomnika Leopolda I, jednak zamierzenia tego nie zrealizowano.
Obecną kamienną statuę cesarza wykonał wenecki rzeźbiarz Lorenzo Fanoli, którego nazwisko występuje w źródłach również w formach Fanali i Fanelli. Rzeźbę ustawiono na kolumnie w 1754 roku; w części opracowań jako datę jej ukończenia lub ustawienia podawany jest także 1756 rok.
Powstanie monumentu było związane ze znaczeniem Karola VI dla rozwoju gospodarczego Triestu. W 1717 roku cesarz ogłosił wolność żeglugi na Adriatyku, a 18 marca 1719 roku przyznał Triestowi i Rijece status wolnych portów. Decyzje te przyczyniły się do wzrostu handlu morskiego, napływu kupców oraz rozbudowy miasta w XVIII wieku.
W XIX i XX wieku Piazza Grande podlegał licznym przebudowom. Rozebrano dawny kościół św. Piotra, zmieniono układ pierzei, usunięto zabudowę od strony morza oraz wzniesiono reprezentacyjne pałace i ratusz. Kolumna Karola VI pozostała jednak w pierwotnym miejscu, w przeciwieństwie do Fontanny Czterech Kontynentów, która była demontowana i przenoszona.
W 1925 roku rozważano usunięcie z placu zarówno kolumny Karola VI, jak i Fontanny Czterech Kontynentów. Plany te spotkały się ze sprzeciwem części triesteńskich środowisk kulturalnych i nie zostały zrealizowane.
Opis Monument składa się ze stopniowanego cokołu, wysokiej kolumny oraz pełnoplastycznej figury Karola VI. Cesarz został przedstawiony w stroju dworskim, z peruką i płaszczem opadającym na ramiona. Jego twarz i spojrzenie zwrócone są w stronę historycznego centrum miasta i Piazza della Borsa, natomiast wyciągnięta ręka wskazuje morze.
Gest władcy jest interpretowany jako odniesienie do morskiego i handlowego rozwoju Triestu. Figura przedstawia cesarza nie jako dowódcę wojskowego, lecz jako władcę, którego decyzje gospodarcze otworzyły miasto na handel międzynarodowy.
Kolumna ma smukły trzon ustawiony na rozbudowanym cokole. Jej baza została wykonana z wapienia zawierającego skamieniałości rudystów. Kamień pochodzi prawdopodobnie z rzymskiego kamieniołomu w Aurisinie i powstał w późnej kredzie, około 86–72 milionów lat temu.
Kompozycja monumentu nawiązuje do wcześniejszej Kolumny Leopolda I, poświęconej ojcu Karola VI. Oba pomniki upamiętniają habsburskich władców związanych z historią Triestu i mają formę posągów ustawionych na wysokich kolumnach.
W kulturze Kolumna była jednym z rozpoznawalnych elementów dawnego Piazza Grande i pojawiała się na licznych rycinach, obrazach, fotografiach oraz kartach pocztowych przedstawiających centrum Triestu. W ikonografii miasta występowała zwykle razem z Fontanną Czterech Kontynentów, dawnym ratuszem i kościołem św. Piotra.
Monument został również utrwalony w triesteńskiej pieśni ludowej, w której żartobliwie opisywano statuę cesarza oraz siadające na niej gołębie.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pomniki we Włoszech Kategoria:Pomniki osób Kategoria:Kolumny Kategoria:Pomniki odsłonięte w XVIII wieku