thumb|upright|Ludwig Uhland (ok. 1862) Johann Ludwig Uhland (ur. 26 kwietnia 1787 w Tybindze, zm. 13 listopada 1862 tamże) – niemiecki poeta, literaturoznawca, prawnik i polityk.
Rodzina thumb|upright|Dom, w którym urodził się L. Uhland (Neckarhalde 24) thumb|upright|Drzwi wejściowe do domu urodzenia z tablicą pamiątkową thumb|upright|Pomnik Uhlanda w Stuttgarcie (projekt Ernst Rau, odlew Wilhelm Pelargus) Johann Ludwig Uhland urodził się 26 kwietnia 1787 w Tybindze, w Księstwie Wirtembergia w rodzinie renomowanych uczonych, której drzewo genealogiczne znane jest od XIV wieku, od 1720 mieszkającej w Tybindze. Dziadek Ludwiga Ludwig Joseph Uhland (1722-1803) działał jako ewangelicki diakon (to znaczy osoba odpowiedzialna za pewne liturgiczne, duszpasterskie, ale głównie charytatywne zadania parafii) w Marbach i Tybindze; od 1761 był profesorem na Uniwersytecie w Tybindze, najpierw historii, od 1776 teologii. Ojciec Johann Friedrich był sekretarzem uniwersyteckim. Matka Elisabeth z domu Hofer, pochodząca z Augsburga, uważana była za kobietę opiekuńczą i dobroduszną. Ludwig Uhland miał troje rodzeństwa, najstarszy brat zmarł wkrótce po urodzeniu, drugi w kolejności, Friedrich, zmarł w wieku dziesięciu lat na szkarlatynę. Młodsza siostra Luise (1795–1836) urodziła się dopiero po śmierci Friedricha.
Dom, w którym się urodził jest okazałym budynkiem fachwerkowym przy Neckarhalde 24. W kilka miesięcy później rodzina przeniosła się do domu dziadka ze strony ojca przy Hafengasse. Od 25. roku życia, w latach 1812–1830, Ludwig Uhland mieszkał w Stuttgarcie. Następnie powrócił do Tybingi, gdzie od 1836 mieszkał w okazałym klasycystycznym budynku przy Gartenstraße 1, leżącym naprzeciwko mostu na Neckarze u podnóża góry Österberg. Budynek ten został zniszczony 15 marca 1944 przez bombę lotniczą„Kiedy piloci angielskich bombowców 15 marca 1944 na krótko przed godz. 23 zostali zagrożeni przez niemieckie myśliwce, musieli pozbyć się balastu i otworzyli luki bomb ponad górą Österberg”. (Helmut Hornbogen: In des Volkes Seele eingegangen: Wo Ludwig Uhland zu Hause war, w: „Schwäbisches Tagblatt”, 25.4.1987, dodatek specjalny Ludwig Uhland, s. 2)..
W roku 1820, w okresie, kiedy był adwokatem w Stuttgarcie, Uhland ożenił się z Emilie Auguste Vischer (ur. 15 maja 1799 w Calw, zm. 5 czerwca 1881 w Stuttgarcie), córkę zamożnego kupca z Calw, Johanna Martina Vischera, i jego żony Friederike Auguste Emilie Vischer, z domu Feuerlein. Ona umożliwiła Uhlandowi późniejszą finansowo niezależną pracę pisarską i polityczną, uczestniczyła w niej, a po śmierci męża napisała jego pierwszą biografięEmilie Uhland: Ludwig Uhlands Leben. Aus dessen Nachlaß und aus eigener Erinnerung Stuttgart 1874.. Emilie Uhland przeżyła męża o 19 lat. Ich małżeństwo było bezdzietne.
Studia i podróż W latach 1793–1801 Ludwig Uhland uczęszczał do szkoły Schola Anatolica – ówczesnej szkoły łacińskiej w Tybindze. Wykazywał uzdolnienia językowe i stale otrzymywał dobre stopnie, tylko z matematyką miał przez całe życie trudności. Był często odwiedzany przez kolegów, bo jego matka nie chciała, żeby stał się samotnikiem.
W 1801 Uhland otrzymał stypendium na studia w Tübinger Stift, gdzie poświęcił się głównie tematom filologicznym. W roku 1805 rozpoczął studia prawnicze na tybińskim uniwersytecie. Nałożone na niego obowiązki wypełniał z nieustannym zapałem, wyróżniał się opanowaniem i zamiłowaniem do porządku. Pozostawał przy tym milczący i zachowywał rezerwę. Zmieniło się to dopiero, kiedy w roku 1804 do Tybingi przybył jako student medycyny Justinus Kerner. Obaj się zaprzyjaźnili. Wspólnie z innymi kolegami często wybierali się na dłuższe wędrówki. W tym czasie Uhland napisał kilka wierszy, jak np. „Die Kapelle” (Kaplica, 1805). Podobne usposobienie i jednakowy kierunek pisarski połączyły Uhlanda z dalszymi przyjaciółmi Gustavem Schwabem i . Liczne listy są dowodem, jak ciepłe i bliskie więzy łączyły szwabskich poetów. Wszyscy oni pozostali ze sobą w kontakcie przez całe życie.
1809 monarchia habsburska poprzez wojnę chciała zakończyć francuskie zwierzchnictwo nad Niemcami. W tym kontekście doszło do wybuchu powstania na Tyrolu, który Napoleon niewiele wcześniej przekazał Bawarii. Powstanie to, pod przewodnictwem Andreasa Hofera, zostało z trudem zdławione. Przez pewien czas zanosiło się na to, że także wojsko wirtemberskie zostanie wciągnięte w walkę po stronie Bawarii. W tym kontekście Uhland napisał wiersz Der gute Kamerad (Dobry przyjaciel), do którego później (1825) Friedrich Silcher skomponował melodię. Jako pieśń był on często śpiewany – aż po czasy narodowego socjalizmu – a jego wymowa przeinaczana w sensie zrywu patriotycznego i wychwalania wojny. Tekst Uhlanda daleki jest temu, opowiada – trzeźwo i porywająco – o przyjacielskiej wierności w czasie wojny. Wydarzenie, które Uhlandowi dało impuls do napisania wiersza, nie nadawało się zresztą do ojczyźnianego zachwytu, bo Niemcy walczyli w nim przeciwko Niemcom.
3 kwietnia 1810 r. Uhland obronił pracę doktorską z prawa. W miesiąc później wybrał się w podróż do Paryża. Podczas niej interesował się głównie francuskimi i staroniemieckimi tekstami. Zajmował się nimi w paryskiej Bibliotece Narodowej. Z punktu widzenia ojca głównym celem podróży miało być natomiast poznanie sytuacji prawnej we Francji. Tu po raz pierwszy ujawnia się rozdźwięk pomiędzy Uhlandem a ojcem i prawem, które nie było dla niego najważniejsze. 26 stycznia 1811 r. syn wrócił do Tybingi i otworzył wkrótce kancelarię adwokacką. Jednocześnie opracowywał wyniki podróży, w czym pomocny był mu Gustav Schwab ze swymi umiejętnościami.
W tym też czasie (21 marca 1812) powstał chyba najbardziej znany wiersz Uhlanda „Frühlingsglaube”. Romantycznym charakterem jego wersów i doborem lirycznych tematów (przyroda, średniowiecze) nie powinniśmy dać się zwieść, że ich autor tylko w ograniczonym sensie może być uważany za romantyka. Małomówność i trzeźwość Uhlanda przejawia się w jego wierszach, skłaniających się w mniejszym stopniu do zachwytów i wylewów uczuć niż do zwartego, plastycznego, precyzyjnego opisu faktów. Jego ton jest prosty i niepatetyczny, często przypominający pieśni ludowe, którymi zajmował się także naukowo. Dzięki temu Uhland stanie się poetą ludowym, którego tomiki poetyckie będą ciągle wznawiane i w Niemczech XIX w. stanowić będą podstawę wyposażenia biblioteczki domowej.
Stuttgart – rzecznik reprezentacji stanów thumb|upright|Kolumna Jupitera w parku pałacowym w Hohenheim, dla Uhlanda bodziec do napisania ballady Des Sängers Fluch thumb|upright|Tablica pamiątkowa na kolumnie Jupitera Pod koniec roku 1812 Uhland zlikwidował kancelarię w Tybindze i przeniósł się do Stuttgartu. Uzyskał zatrudnienie jako drugi sekretarz ministra sprawiedliwości Wirtembergii, ale za to stanowisko nie było wynagrodzenia i w najlepszym razie mogło być ono traktowane jako odskocznia do późniejszej kariery.
We wrześniu 1813 r. Uhland otrzymał od dawna upragnione zaproszenie do stowarzyszenia studentów „Schattengesellschaft”. Odtąd regularnie brał udział w spotkaniach i dyskusjach. 15 grudnia 1814 wymienia po raz pierwszy w dzienniku Emilie Vischer z Calw, swoją późniejszą żonę. Tego samego roku powstała jego najsłynniejsza ballada: „Schwäbische Kunde” (Szwabska wieść). Ma ona tło historyczne: trzecia wyprawa krzyżowa, w której brał udział (i podczas której utonął) cesarz Fryderyk I Barbarossa. Uhlandowi chodzi jednak nie tyle o opis wydarzeń historycznych co o humorystyczne przedstawienie stosunków średniowiecznych. W późniejszym okresie czerpie jednak coraz częściej tematy swoich ballad z historii, głównie wczesnej historii Wirtembergii.
W okresie wojen napoleońskich księstwo Wirtembergia znacznie się powiększyło poprzez przyłączenie sąsiednich obszarów, głównie na południu – pomiędzy Dunajem a granicą szwajcarską; powierzchnia i liczba ludności podwoiły się. Powołując się na to, książę w 1806 r. zawiesił dotychczasową konstytucję Wirtembergii, opierającą się na współdziałaniu mieszczaństwa i kościoła w polityce kraju. Posunięcie to nie łamało prawa, ponieważ rozległe nowe obszary leżały poza zasięgiem dotychczasowej konstytucji. W celu możliwie efektywnego ich wcielenia do starej Wirtembergii należało wypracować nowe regulacje.
W roku 1815 Fryderyk I Wirtemberski, który pod zwierzchnią władzą Napoleona przyjął tytuł króla, zwołał powszechne zgromadzenie stanów, aby przedstawić projekt nowej konstytucji wirtemberskiej. Rozpoczęło to kilkuletnią walkę o ustalenia konstytucji, bo posłowie twardo upierali się przy starych regulacjach. Podczas tego zagorzałego sporu Ludwig Uhland 26 lipca 1815 stał się czołowym rzecznikiem stanów. Do walki o „stare prawo” włączył także swoje zdolności poetyckie i napisał cały szereg wierszy, w których przedstawił zasady konstytucji odpowiadającej stanom. Jego wersy deklamowane były na licznych zebraniach i w ten jego popularność jako poety ludu dalej rosła.
Dopiero za panowania nowego króla Wilhelma I obrady nad konstytucją zakończyły się w roku 1819 kompromisem. Także i Uhland w końcu musiał przyznać, że ma ona wiele zalet: zatwierdzanie podatków poprzez Landtag i jego współdziałanie w ustawodawstwie, utworzenie trybunału konstytucyjnego, całkowita wolność prasy. Uhland nie mógł pogodzić się z podziałem Landtagu na dwie izby: stworzenie izby szlacheckiej obok zwykłej izby ludowej. Uroczyste ogłoszenie konstytucji 29 października 1819 w Stuttgarcie rozpoczęło się wystawieniem dramatu Uhlanda Ernst, Herzog von Schwaben (Ernest, książę Szwabii).
Już w maju 1817 r. Uhland rozwiązał swój stosunek służbowy: Powodami było to, że po pierwsze w dalszym ciągu odmawiano mu zapłaty, a po drugie nie czuł się dobrze na swoim stanowisku. Otworzył wtedy kancelarię adwokacką w Stuttgarcie. Ale i w ten sposób nie zarabiał wiele, bo przy nieśmiałym, małomównym usposobieniu nie był w stanie z powodzeniem reprezentować swoich klientów przed sądem. Nie jest więc przypadkiem, że większość swoich spraw prowadził jako obrońca ubogich i obrońca z urzędu. Dlatego też w tym czasie cierpiał na notoryczny brak pieniędzy.
Poseł stuttgarcki thumb|Ludwig i Emilie Uhlandowie sfotografowani w r. 1846 we Frankfurcie n. M. (według talbotypii Fritza i Julie Vogel) W końcu 1819 r. Uhland bez szczególnych starań z własnej strony został ponownie wybrany do Landtagu. W dzień po jego ukonstytuowaniu, 16 stycznia 1820 r. zaręczył się z Emilie Vischer, a 29 maja tego samego roku poślubił ją w stuttgarckim kościele Hospitalkirche. W podróż poślubną młoda para wybrała się do Szwajcarii, gdzie Uhland pogłębił swoją wiedzę z zakresu średniowiecznych rękopisów w bibliotece w Zurychu. Przy innej okazji młodzi małżonkowie odbyli dłuższą podróż po Schwarzwaldzie. Ruiny klasztoru Hirsau były dla poety inspiracją do wiersza (spisanego dopiero w roku 1829) „Ulmenbaum” (Wiąz).
Uhland był posłem do Landtagu Wirtembergii do roku 1826. Był w tym zakresie, tak jak i w innych, niezwykle odpowiedzialny i w ciągu tego całego okresu był tylko raz nieobecny; w Landtagu pojawił się nawet w dniu swojego ślubu. Wkrótce jednak stwierdził, że większość posłów zbyt łatwo aprobowała zamierzenia rządu i że zainteresowanie sprawami politycznymi w społeczeństwie wyraźnie się zmniejszyło. On zaś skłaniał się raczej ku opozycji i dążył – bez powodzenia – do zwiększenia skuteczności kontroli pracy rządu. Tak więc z końcem kadencji wycofał się z pracy w Landtagu, by ponownie poświęcić się całkowicie pracy naukowej.
Tybinga – profesor i poseł do Landtagu thumb|Ludwig Uhland sfotografowany we Frankfurcie n. M. w r. 1846 (talbotypia Fritza i Julie Vogel)