mały|300px|Płaskorzeźba na monolicie Stone Mountain Monolit – geologiczny lub technologiczny twór (np. góra lub obelisk) składający się z pojedynczego bloku skalnego. Formacje takie zazwyczaj ujawniane są na skutek erozji. Najczęściej stworzone są z twardej skały metamorficznej.
Nazwa pochodzi od (monolithos) pochodzącego od słów μόνος („jeden” lub „samotny”) oraz λίθος („głaz, kamień”).
Terminem określa się także ludzi, rzeczy oraz zjawiska jednorodne, spójne, tworzące niezróżnicowaną całośćSłownik języka polskiego PWN.
Monolity geologiczne
Trzy największe znane monolity na Ziemi to: Mount Augustus w Australii Zachodniej La Peña de Bernal, w Meksyku Stone Mountain, w Stone Mountain Park, Stone Mountain, na przedmieściach Atlanty, Georgia, USA
Warto zaznaczyć, że przez wiele lat za największy monolit świata uznawany był monolit Uluru (zwany również Ayers Rock). Nie jest to jednak prawdą, gdyż monolit Mount Augustus jest ponad dwukrotnie większy. Ponadto wedle nowszych badań Uluru nie jest monolitem, lecz częścią większej formacji skalnej, do której należą również Kata Tjuta i Mount Connor.
Inne przykłady monolitów:
Ameryka Północna Stone Mountain, Stone Mountain, Georgia Bottleneck Peak and Moon, Sids Mountain, Utah Devils Tower National Monument, Wyoming El Capitan, Park Narodowy Yosemite, Kalifornia Haystack Rock, Cannon Beach, Oregon Stawamus Chief, Squamish, Kolumbia Brytyjska, Kanada Enchanted Rock, Llano County, Teksas Haystack Rock, Clatsop County, Oregon Rocher-Percé, Quebec, Kanada
Europa Frau Holle Stone, w pobliżu Fulda, Niemcy Humber Stone, Humberstone, w pobliżu Leicester, Anglia. King Arthur's Stone (Kornwalia) Logan Stone (Trereen, Kornwalia) Odin Stone (Stenhouse, Orkady; zniszczony 1814 r.) Skała Gibraltarska
Afryka Sibebe, Eswatini Lalibela, Etiopia Ben Amera, Mauretania Brandberg, Namibia Aso Rock, Nigeria Zuma Rock, Nigeria
Azja Savandurga
Australia Mount Coolum, Queensland Mount Wudinna, w pobliżu Wudinna, Australia Południowa Mount Augustus, Australia Zachodnia
Ameryka Południowa Torres del Paine, Chile
Antarktyka Scullin monolith
Sztuczne monolity Szczytowy głaz Mauzoleum Teodoryka w Rawennie Kamień Słońca związany z kalendarzem azteckim kamienie runiczne stele obeliski Ogham Stone, Dingle Peninsula, Irlandia (wyspa) Adam and Eve Stones, Avebury, Wiltshire, Anglia Merlin Stone, kamienny krąg w Avebury, Wiltshire, Anglia Manzanar National Historic Landmark, USA wykute w litej skale kościoły w Lalibeli (Etiopia)
Kultura popularna Najbardziej znanym przykładem wykorzystania monolitu w kulturze popularnej jest monolit pojawiający się w serii książek i filmów science-fiction Odyseja kosmiczna. W serii tej tajemnicze Monolity (prostopadłościany o charakterystycznych wymiarach pozostających w stosunku 1:4:9) uczestniczą w rozwoju ludzkości. Jak się później okazuje tworzą one potężną, kosmiczną sieć stworzoną miliony lat temu przez obcą cywilizację, mającą na celu obserwację eksperymentu polegającego na tworzeniu cywilizacji na różnych planetach.
Zobacz też megalit
Przypisy
Linki zewnętrzne Mount Augustus National Park
Kategoria:Monolity