Henri de Lubac właściwie Henri-Marie de Lubac (ur. 20 lutego 1896 w Cambrai, zm. 4 września 1991 w Paryżu) – francuski jezuita, kardynał. Należał do najbardziej poważanych teologów XX w. Jego prace i badania doktrynalne odegrały niebagatelną rolę w kształtowaniu postanowień Soboru watykańskiego II.
Dzieciństwo i młodość Urodzony w 1896 w Cambrai we Francji. W 1913 wstąpił do Towarzystwa Jezusowego, gdzie spotkał się z Teilhardem de Chardin. Jako żołnierz armii francuskiej uczestniczył w walkach na froncie w pierwszej wojnie światowej, podczas których został ranny, czego skutki – jak podaje jego późniejszy sekretarz J. Paramell – były powodem cierpienia przez całe życie. Po wojnie studiował literaturę i filozofię w Anglii oraz teologię w Lyonie, w dzielnicy Fourvière (wzniesienie górujące nad całym miastem, gdzie w XIX wieku zbudowano potężną bazylikę) w jezuickim domu studiów zwanym scholastykatem (później zamienionym w konserwatorium muzyczne). Tam spotkał się z nim przybyły na studia teologiczne Hans Urs von Balthasar. W latach 1920–1923 studiował filozofię w Maison Saint-Louis w Jersey, a następnie pracował w Gimnazjum Notre-Dame de Mongré à Villefranche, gdzie wcześniej uczęszczał Teilhard jako młody chłopak. Następnie do 1926 roku studiował teologię w Hastings w seminarium Orense w Ore Place.
Działalność 22 sierpnia 1927 roku otrzymał święcenia kapłańskie. We wrześniu 1929 roku zastąpił ojca Alberta Valensina na stanowisku wykładowcy teologii fundamentalnej na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Katolickiego w Lyonie. Tam też rozpoczął wraz z J. Daniélou wydawanie serii Sources chrétiennes, która w 2006 świętowała wydanie pięćsetnego tomu. W czasie II wojny światowej działał w ruchu oporu, między innymi zakładając wraz z innymi jezuitami (P. Chaillet oraz G. Fessard) podziemne pismo „Témoignage chrétien”. W tym okresie „wypracował w sobie odważne nastawienie intelektualnego oraz duchowego przeciwstawiania się temu, co niezgodne z jego wiarą”. Napisał wtedy Le Drame de l’humanisme athéeWyd. pol.: Dramat humanizmu ateistycznego, Wyd. WAM, Kraków 2004. , a zaraz po wojnie jedną z najbardziej znanych swoich książek Surnaturel. Zaliczano go do przedstawicieli tzw. "nowej teologii" (podejrzewanej o związki z modernizmem). On sam uznał to za krzywdzącepor. Entretien..., s. 12.. Po opublikowaniu przez Piusa XII encykliki Humani generis był zmuszony zaprzestać nauczania. Wtedy poświęcił się analizie buddyzmu, napisał też m.in. Medytacje o Kościele, Na drogach Bożych i inne.
W 1960 Jan XXIII wezwał go do Rzymu jako członka teologicznej komisji przygotowującej Sobór watykański II, w którym aktywnie uczestniczył. W 1966 roku, podczas sympozjum zorganizowanego w Rzymie z okazji 70. rocznicy urodzin teologa, kard. Jean-Marie Lustiger powiedział, że bez wspólnego wkładu Henri de Lubaca oraz abpa Karola Wojtyły nie ukazałaby się konstytucja Gaudium et spes. W 1983 Jan Paweł II wyniósł go do godności kardynalskiej z tytułem diakona Santa Maria in Domnica. Maciej Biskup OP uważa, że można zauważyć renesans jego myśli, związany z następującą powoli reinterpretacją postanowień i rozstrzygnięć Soboru Watykańskiego II.
Wybrane publikacje Wydanie francuskie: Catholicisme: Les aspects sociaux du dogme, Paryż 1938. Corpus Mysticum: Essai sur L'Eucharistie et l’Église au moyen âge, Paryż 1944. Wydanie francuskie: Drame de l'humanisme athée, Paryż 1944. Surnaturel: Études historiques, Paryż 1946. Wydanie franc.: Aspects du bouddhisme, Paryż 1951. Exégèse médiévale: Les quatres sens de l'écriture (2 cz. w 4 tomach), Paryż: Aubier, 1959. Le Mystere du surnaturel, 1965. Augustinisme et théologie moderne, Paryż, Aubier, 1965. Wydanie francuskie.: Athéisme et sense de l'homme. Une double requête de "Gaudium et Spes", Paryż 1968. Wydanie francuskie: Églises particulières dans l'Église universelle, 1972. Wydanie franc. Écriture dans la tradition. O naturze i łasce, przeł. Janina Fenrychowa, Znak, Kraków 1986, ss. 208, . Wyd. fanc.: Petite cathéchèse sur nature et grâce, Librairie Arthème Fayard, Paryż 1980. Entretien autour de Vatican II, France Catholique - Cerf, Paryż 1985. La foi chrétienne: Essai sur la structure du Symbole des apôtres, Paryż: Cerf, 2008. Mémoire sur l'occasion de mes écrits, Culture et vérité, Namur 1989.
Wydanie franc.: Autres paradoxes, Paryż : Culture et Vérité, 1994.
Przypisy
Bibliografia Marek Wójtowicz, Henri de Lubac, Wyd. WAM, Kraków 2004.
Kategoria:Francuscy kardynałowie XX wieku Kategoria:Francuscy teolodzy katoliccy Kategoria:Francuscy jezuici Kategoria:Uczestnicy soboru watykańskiego II Kategoria:Ludzie urodzeni w Cambrai Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1991 Kategoria:Kardynałowie z nominacji Jana Pawła II Kategoria:Francuscy patrolodzy