Rafał Marszałek (ur. 30 listopada 1940 w Warszawie) – polski krytyk filmowy, historyk filmu, nowelista, scenarzysta filmów dokumentalnych, szachista.
Życiorys Absolwent VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1957). Doktor nauk humanistycznych (1972), kierownik Pracowni Historii Filmu w Instytucie Sztuki PAN (1973–1990). Redaktor naukowy V i VI tomu Historii filmu polskiego, wykładowca Akademii Filmowej, Collegium Civitas i Akademii Polskiego Filmu. Członek ZAiKS-u od 1969.
23 sierpnia 1980 dołączył do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikamiApel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s.])..
Dyrektor Instytutu Polskiego w Moskwie 1990–1995, wicedyrektor Departamentu Promocji i Informacji MSZ 1995–1998, pełnomocnik ministra spraw zagranicznych ds. obchodów roku 2000, I radca ambasady RP w Lublanie 2001–2005.
Uzyskał poziom szachowego mistrza FIDE w 1979 r., reprezentował Polskę i został mistrzem Warszawy w 1973. Jest ośmiokrotnym złotym medalistą drużynowych mistrzostw Polski (1960, 1961, 1964, 1967, 1969, 1972, 1980, 1984) w barwach klubu WKSz Legion Warszawa. W latach 1965–1979 ośmiokrotnie startował w finałach indywidualnych mistrzostw Polski (najlepsze wyniki: trzykrotnie X miejsca, w latach 1973, 1977 i 1979). Najwyższy ranking w karierze osiągnął 1 stycznia 1976 r., z wynikiem 2395 punktów zajmował wówczas 9. miejsce wśród polskich szachistów.
Książki Nowy film angielski (1968) Powtórka z życia (1970) Pamflet na kino codzienne (1974) Polska wojna w obcym filmie (1976) Kamień w wodę (1980) Filmowa pop-historia (1984) Historia filmu polskiego t. V (1985) i VI (1994) (współautor i redaktor naukowy) Kino rzeczy znalezionych (2005) ZAIKS u progu nowego wieku (1998); wyd. II poszerzone: Tworzymy i chronimy. 95 lat ZAIKS-u (2013) Niedoczas (2019) Poradnik dla znerwicowanych szachistów (2024)
Nagrody i wyróżnienia Nagroda im. Karola Irzykowskiego (1967, 1972, 1975, 1980) Złote Grono (wraz z Krzysztofem Mętrakiem i Andrzejem Wernerem) na XIII LLF w Łagowie (1981) Nagroda im. Bolesława Michałka za Kino rzeczy znalezionych jako najlepszej książki filmowej roku 2006 Nagrody Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w kategorii krytyka filmowa (ex aequo z Michałem Oleszczykiem) (2012) Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2013) Nagroda ZAiKS-u im. Krzysztofa Teodora Toeplitza (2017) Nagroda 100-lecia ZAiKS-u (2018) Nagroda Stowarzyszenia Filmowców Polskich za wybitne osiągnięcia artystyczne i wkład w rozwój polskiej kinematografii (2021)
Przypisy
Bibliografia Kto jest kim w Polsce, edycja IV, Warszawa 2001. Encyklopedia kina (pod red. Tadeusza Lubelskiego), Kraków 2003. Kino: obiekt uczuć czy przedmiot badań? W dialogu z myślą filmową i twórczością Rafała Marszałka (pod red. Marioli Dopartowej i Michała Oleszczyka; Dop Art, Kraków 2012, ).
Linki zewnętrzne
Ciekawe sylwetki szachowe: Rafał Marszałek Rafał Marszałek – Szachy w Polsce Wywiad z Rafałem Marszałkiem w serwisie Culture.pl, 2022
Kategoria:Absolwenci VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Dyrektorzy Instytutów Polskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Moskwą Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polscy filmowcy Kategoria:Polscy krytycy filmowi Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XXI wieku Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Polscy scenarzyści XXI wieku Kategoria:Polscy szachiści Kategoria:Pracownicy Instytutu Sztuki PAN Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni III Rzeczypospolitej w Federacji Rosyjskiej Kategoria:Szachiści Legionu Warszawa Kategoria:Urodzeni w 1940 Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych (III Rzeczpospolita) Kategoria:Wspierający Apel 64