thumb|200px|Fragment wału obronnego
Radusz (serb. Raduš, ) – rekonstrukcja słowiańskiego grodu łużyckiego sprzed 1000 latInformacje ze stron internetowych grodu Radusz.
Położenie Gród leży na Łużycach Dolnych w pobliżu wioski Raddusch (dolnołuż. Raduš), w okolicach miasta Vetschau (dolnołuż. Wětošow/Błota) w Brandenburgii, w Niemczech wschodnich.
Historia Gród zbudowali około 880 roku członkowie słowiańskiego plemienia Łużyczan należących do plemion serbskich z grupy Słowian zachodnich zamieszkujących Dolne ŁużyceMichael Ullrich, "Slawenburg Raddusch", Brandenburgisches Landesamt f. Denkmalpflege 2003, . Była to jedna z 40 osad grodowych przypisywanych Serbołużyczanom przez tzw. Geografa Bawarskiego. Wał o szerokości 10 m zbudowano techniką rusztową. Długie dębowe belki układano naprzemiennie wzdłuż i w poprzek, a przestrzenie między nimi wypełniano ziemią i kamieniami. Przed wałem znajdowała się fosa o szerokości 5,5 m. Obecność dwóch wejść jest dość nietypowa w przypadku stosunkowo niewielkiego grodu. Od północnego zachodu, w kierunku podgrodzia, oraz od wschodu przez wał prowadziły tunele bramne. Od zewnątrz do grodu prowadziły prawdopodobnie mosty przerzucone nad fosą. Oba wejścia połączone były wewnątrz grodu drogą o szerokości 2,3 m. Niemal kolista powierzchnia wewnętrzna, o średnicy 35-36 m, była zabudowana domami. Niektóre z nich miały gliniane podłogi, w innych znaleziono piece kopułowe.
Około 930 roku gród został gruntownie przebudowany, a wał poszerzono i podwyższono. Konstrukcja rusztowa zapewniała wprawdzie dość stabilną budowę wału, jednak z powodu nietrwałości drewna istniało ryzyko jego osuwania się, dlatego co 40–50 lat trzeba było go odnawiać. Dodatkowym czynnikiem było narastające zagrożenie ze strony państwa wschodniofrankijskiego. Jeszcze przed 950 rokiem umocnienia trzeba było ponownie naprawić. Wał miał wówczas 20 m szerokości. Do obu tuneli bramnych prowadziły rampy. Średnica obszaru zajmowanego przez gród wynosiła już tylko 28 m. Wewnątrz grodu odkryto cztery studnie zbudowane w konstrukcji skrzyniowej. Najstarszą, na podstawie badań dendrochronologicznych jej drewnianych elementów, datuje się na około 880 rok. Najmłodsza studnia, pochodząca z ostatniej fazy funkcjonowania grodu, składała się z sześciu coraz węższych, ustawionych jeden pod drugim skrzyń i osiągała głębokość około 12 m, jest to konstrukcja wyjątkowa na obszarze Zachodniej Słowiańszczyzny.
W studniach znaleziono bogaty materiał zabytkowy: fragmenty ceramiki, noże, groty włóczni, osełki, kościane łyżwy, drewniane młotki i łopaty oraz rzadką i cenną misę z mosiądzu, datowaną na okres po 950 roku. W najmłodszej studni znajdował się również najbardziej spektakularny zabytek - „bożek z Radusza”: dębowa deska rozszczepiona wzdłuż włókien, zakończona elementem opracowanym na kształt głowy i z otworem w okolicy klatki piersiowej. Pierwotne miejsce ustawienia posągu w grodzie nie jest znane. Na podstawie dendrochronologii datowano go na 926 rok. Został ustawiony podczas budowy drugiej fazy grodu, a później, już zniszczony - nosił ślady uderzeń siekierą i działania ognia, trafił do wykopu pod najmłodszą studnię.
W 963 roku saski margrabia Gero podbił Łużyczan. Tym samym nadszedł również kres grodu w Raduszu. Nie stwierdzono jednak śladów jego zniszczenia, został opuszczony i z czasem popadł w ruinę.
Miejsce to jest znane archeologom od dawna. W 1880 roku antropolog Rudolf Virchow wspomniał o znajdującym się tutaj słowiańskim grodzie. W XX wieku można było go jeszcze rozpoznać jako porośnięte drzewami, pierścieniowe wzniesienie. Do 1984 roku teren grodziska był użytkowany rolniczo, przez co wały zostały znacznie zniwelowane. Ostatecznie zachowało się jedynie wzniesienie o wysokości 3 m i średnicy 85 m. Pierwsze wykopaliska archeologiczne przeprowadzono w latach 1984 oraz 1989/1990. Rekonstrukcja grodu została ukończona w 1990 roku i stanowi obecnie jedną z atrakcji regionu.
Przypisy
Bibliografia BÖNISCH, Harriet, "Raddusch: Slawenburg. Imposante Wehranlage", Archäologie erleben. Ausflüge zu Eiszeitjägern, Römerlagern und Slawenburgen, Theiss Verlag, Stuttgart 2004, , Michael Ullrich, "Slawenburg Raddusch", Brandenburgisches Landesamt f. Denkmalpflege 2003, Joachim Herrmann, "Die Slawen in Deutschland. Geschichte und Kultur der Slawischen Stämme westlich von Oder und Neiße vom 6. bis 12. Jahrhundert", Berlin, Akademie-Verlag, 1985.
Linki zewnętrzne
(niem.)
Kategoria:Osady dawnych Słowian Kategoria:Grodziska w Niemczech Kategoria:Fortyfikacje w średniowieczu