Eparchia wiacka – jedna z eparchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, w metropolii wiackiej. Jej obecnym ordynariuszem jest metropolita wiacki i słobodzki Marek (Tużykow), zaś funkcję katedry pełni sobór Zaśnięcia Matki Bożej w kompleksie zabudowań Monasteru Tryfonowskiego.
Zarys historyczny Prawosławie pojawiło się w regionie wiackim w ostatnich dziesięcioleciach XII stuleciaВятская и Слободская епархия. Samodzielna eparchia obejmująca ten obszar została erygowana w październiku 1657Вятская и Слободская епархия. Po jej powstaniu na terytorium eparchii powstały pierwsze murowane cerkwie. Na początku XX wieku podlegało jej 866 cerkwi parafialnych obsługiwanych przez 1853 kapłanów. Funkcjonowało również 13 monasterów zamieszkiwanych przez 200 mnichów i mniszek oraz 1300 posłuszników i posłusznic. Duchowieństwo eparchii wiackiej stało się w okresie stalinizmu celem represji; w grudniu 1937 został rozstrzelany zarządzający eparchią arcybiskup Cyprian (Komarowski). Do 1941 z 866 cerkwi czynnych pozostało dziewięć. Wiele świątyń zostało całkowicie zniszczonych. Cerkwie zaczęły być ponownie otwierane w czasie II wojny światowej – w okresie sprawowania urzędu biskupa kirowskiego przez arcybiskupa Beniamina (Tichonickiego) liczba parafii wzrosła do 80. W latach 50. i 60. doszło do kolejnej akcji zamykania świątyń – na terenie eparchii kirowskiej władze radzieckie zlikwidowały 45 placówek duszpasterskich. Sytuacja ta zmieniła się dopiero w latach 80. XX wieku, po zmianie polityki ZSRR oraz objęciu katedry kirowskiej przez Chryzanta (Czepila). Otwarto wówczas 120 nowych cerkwi, zaś w 1994 reaktywowany został najważniejszy klasztor eparchii: Monaster Tryfonowski.
Nazwy eparchii i tytulatura zwierzchników 1657–1799: wiacka i wielkopermska 1799–1918: wiacka i słobodzka 1918–1922: wiacka i głazowska 1922–1934: wiacka i słobodzka 1934–1994: kirowska i słobodzka od 1994: wiacka i słobodzka
Podział administracyjny Eparchia dzieli się na 18 dekanatów: wiacki I, wiacki II, wiacko-polański, kilmeski, kirowsko-czepiecki, kotelnicki, kstiniński, kukarski, murasziński, noliński, omutniński, podosinowski, sanczurski, słobodzki, uniński, urżumski, szabalińsko-swieczyński i jarański. Łącznie na terenie eparchii działają 252 parafie obsługiwane przez 171 kapłanów.
Ponadto eparchii podlegają następujące monastery: Tryfonowski Monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Kirowie, męski, Monaster Przemienienia Pańskiego i św. Mikołaja w Wielikorieckim, męski Monaster Przemienienia Pańskiego w Kirowie, żeński Monaster Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej w Piksurze, żeński Monaster Narodzenia Pańskiego i Iwerskiej Ikony Matki Bożej we Wiackich Polanach, żeński Monaster św. Mikołaja w Nikołajewskim, żeński Monaster św. Mikołaja w Kirowo-Czepiecku, żeński
Ordynariusze Aleksander, 1657–1674 Jonasz (Baranow), 1674–1699 Dionizy (Uszakow), 1700–1718 Aleksy (Titow), 1719–1733 Laurenty (Gorka), 1733–1737 Cyprian (Skripicyn), 1737–1739 Beniamin (Sachnowski), 1739–1742 Warłaam (Skamnicki), 1743–1748 Antoni (Ilaszewicz), 1748–1755 Bartłomiej (Lubarski), 1758–1774 Laurenty (Baranowicz), 1774–1796 Ambroży (Orlin), 1796–1804 Serafin (Głagolewski), 1804–1805 Gedeon (Ilin-Zamacki), 1805–1817 Ambroży (Rożdiestienski-Wieszczezierow), 1817–1822 Paweł (Płatonow), 1823–1827 Cyryl (Bogosłowski-Płatonow), 1827–1832 Joannicjusz (Obrazcow), 1832–1835 Nil (Isakowicz), 1835–1838 Neofit (Sosnin), 1838–1851 Elpidifor (Bieniediktow), 1851–1860 Agatangel (Sołowjow), 1860–1866 Krzysztof (Emmausski), 1866 Apollo (Bielajew), 1866–1885 Makary (Mirolubow), 1885–1887 Sergiusz (Sierafimow), 1887–1896 Aleksy (Opocki), 1896–1901 Nikon (Sofijski), 1901–1904 Filaret (Nikolski), 1904–1914 Nikander (Fienomienow), 1914–1921 Paweł (Borisowski), 1921–1927, ponownie do 1929 Stefan (Znamirowski), 1929–1933 Makary (Zwiozdow), 1934 Cyprian (Komarowski), 1934–1937 Beniamin (Tichonicki), 1942–1957 Polikarp (Prijmak), 1957–1962 Jan (Iwanow), 1962–1966 Włodzimierz (Kotlarow), 1966–1967 Mścisław (Wołonsiewicz), 1967–1978 Chryzant (Czepil), 1978–2011 Marek (Tużykow), od 2011
Przypisy
!