Rozporządzenie Ministra Rozwojuz dnia 2 czerwca 2016 r.w sprawie wymagań dla przyrządów pomiarowych 1)Minister Rozwoju kieruje działem administracji rządowej - gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju (Dz. U. poz. 1895). Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - wymagania dla przyrządów pomiarowych Rozdział 3 - Procedury oceny zgodności Rozdział 4 - Zakres dokumentacji technicznej przyrządów pomiarowych Rozdział 5 - Sposób oznakowania przyrządów pomiarowych i elementy deklaracji zgodności Rozdział 6 - Przepisy przejściowe i końcowy Załącznik nr 1 - Wymagania dla wodomierzy Załącznik nr 2 - Wymagania dla gazomierzy i przeliczników do gazomierzy Załącznik nr 3 - Wymagania dla liczników energii elektrycznej czynnej Załącznik nr 4 - Wymagania dla ciepłomierzy Załącznik nr 5 - Wymagania dla instalacji pomiarowych Załącznik nr 6 - Wymagania dla wag automatycznych Załącznik nr 7 - Wymagania dla taksometrów Załącznik nr 8 - Wymagania dla materialnych miar długości i naczyń wyszynkowych Załącznik nr 9 - Wymagania dla przyrządów do pomiaru długości, pola powierzchni oraz wielu wymiarów Załącznik nr 10 - Wymagania dla analizatorów spalin samochodowych Załącznik nr 11 - Procedury oceny zgodności Załącznik nr 12 - Elementy deklaracji zgodności Treść rozporządzenia 2)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/32/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku przyrządów pomiarowych (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 96 z 29.03.2014, str. 149; Dz. Urz. UE L 3 z 07.01.2015, str. 42 oraz Dz. Urz. UE L 13 z 20.01.2016, str. 57). Na podstawie art. 12 pkt 1-5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. poz. 542) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa: 1) wymagania dla przyrządów pomiarowych; 2) procedury oceny zgodności; 3) zakres dokumentacji technicznej przyrządów pomiarowych; 4) sposób oznakowania przyrządów pomiarowych; 5) elementy deklaracji zgodności. § 2. Rozporządzenie stosuje się do następujących rodzajów przyrządów pomiarowych i ich podzespołów: 1) wodomierzy, 2) gazomierzy i przeliczników do gazomierzy, 3) liczników energii elektrycznej czynnej, 4) ciepłomierzy i następujących ich podzespołów: a) przetworników przepływu, b) par czujników temperatury, c) przeliczników, 5) instalacji pomiarowych do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości cieczy innych niż woda, 6) wag automatycznych: a) dla pojedynczych ładunków, b) porcjujących, c) odważających, d) przenośnikowych, e) wagonowych, 7) taksometrów, 8) miar materialnych: a) materialnych miar długości, b) naczyń wyszynkowych, 9) przyrządów do pomiaru: a) długości, b) pola powierzchni, c) wielu wymiarów, 10) analizatorów spalin samochodowych - jeżeli są udostępniane na rynku lub oddane do użytku w celu dokonywania pomiarów w ochronie zdrowia i życia, w ochronie środowiska, w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego, w ochronie praw konsumenta, przy zabezpieczaniu interesu społecznego, przy pobieraniu podatków, ceł i innych należności budżetowych oraz w handlu. § 3. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: 1) analizatorze spalin samochodowych - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do oznaczania, przy zawartości wilgoci właściwej dla badanej próbki, ułamków objętościowych następujących składników gazów spalinowych: a) tlenku węgla (CO), b) ditlenku węgla (CO2), c) tlenu (O2), d) węglowodorów (HC) - emitowanych przez silniki pojazdów mechanicznych o zapłonie iskrowym; 2) błędzie granicznym dopuszczalnym (MPE) - należy przez to rozumieć wartości skrajne błędu określone w wymaganiach dla danego przyrządu pomiarowego; 3) certyfikacie badania typu UE i certyfikacie badania projektu UE - należy przez to rozumieć certyfikat, o którym mowa w art. 4 pkt 4 ustawy; 4) ciepłomierzu - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do pomiaru ciepła, oddawanego przez ciecz będącą ciekłym nośnikiem ciepła w obiegu wymiany ciepła, wykonany jako przyrząd zespolony albo przyrząd składany złożony z następujących podzespołów: przetwornika przepływu, pary czujników temperatury i przelicznika lub ich zestawu; 5) gazomierzu - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do pomiaru, zapamiętywania i wskazywania ilości (objętości lub masy) gazu, która przez niego przepłynęła; 6) instalacji pomiarowej - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości (objętości lub masy) cieczy innych niż woda, składający się z licznika oraz innych urządzeń niezbędnych do zapewnienia poprawnego pomiaru lub ułatwiających przeprowadzanie czynności pomiarowych; 7) klasie dokładności - należy przez to rozumieć klasę danego rodzaju przyrządów pomiarowych, które spełniają określone wymagania metrologiczne i których błędy zawarte są w określonych granicach; klasę dokładności oznacza się liczbą lub znakiem przyjętym umownie, nazywanym oznaczeniem klasy; 8) liczniku energii elektrycznej czynnej - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do pomiaru energii elektrycznej czynnej pobieranej w obwodzie elektrycznym; 9) materialnej mierze - należy przez to rozumieć urządzenie przeznaczone do odtwarzania lub dostarczania jednej lub wielu znanych wartości danej wielkości w sposób niezmienny podczas jego stosowania; 10) materialnej mierze długości - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy zawierający wskazy podziałki, których odległości podane są w legalnych jednostkach miary długości; 11) naczyniu wyszynkowym - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do określania objętości cieczy sprzedawanej do bezpośredniej konsumpcji, z wyłączeniem produktów leczniczych; 12) podzespole - należy przez to rozumieć urządzenie działające niezależnie i tworzące w połączeniu z innymi podzespołami, z którymi jest kompatybilne, przyrząd pomiarowy albo współpracujące z przyrządem pomiarowym, z którym jest kompatybilne; 13) przeliczniku do gazomierza - należy przez to rozumieć podzespół współpracujący z gazomierzem, automatycznie przeliczający ilość gazu zmierzoną w warunkach pomiarowych na ilość gazu w warunkach bazowych; 14) przyrządzie do pomiaru długości - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy służący do wyznaczania długości produktów typu lina, w szczególności produktów włókienniczych, taśm, kabli, podczas ruchu posuwowego produktu mierzonego; 15) przyrządzie do pomiaru pola powierzchni - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do wyznaczania pola powierzchni produktów o nieregularnych kształtach, w szczególności skór; 16) przyrządzie do pomiaru wielu wymiarów - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do wyznaczania długości, wysokości i szerokości najmniejszego prostopadłościanu zawierającego produkt; 17) przyrządzie pomiarowym - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy, o którym mowa w art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1069, z 2015 r. poz. 978 oraz z 2016 r. poz. 542); 18) sprzedaży konsumenckiej - należy przez to rozumieć sprzedaż, której jedną ze stron jest konsument w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 i 585) i przy której podstawą do ustalenia ceny jest wynik pomiaru dokonanego przyrządem pomiarowym oraz wszystkie strony umowy sprzedaży akceptują wyniki dokonanego pomiaru w miejscu i czasie jej dokonywania; 19) taksometrze - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do pomiaru czasu trwania kursu pojazdu i obliczania długości przebytej drogi na podstawie sygnału dostarczanego przez nadajnik sygnału długości drogi oraz do obliczania i wyświetlania opłaty należnej za kurs na podstawie obliczonej długości drogi lub zmierzonego czasu trwania kursu; 20) ustawie - należy przez to rozumieć ustawę z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku; 21) wadze automatycznej - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do pomiaru masy produktu bez udziału osoby obsługującej wagę, działający według założonego automatycznego cyklu określonego dla danej wagi; 22) wartości zmiany krytycznej - należy przez to rozumieć wartość, przy której zmiana wyniku pomiaru uważana jest za niepożądaną; 23) warunkach środowiskowych - należy przez to rozumieć warunki, w których przyrząd pomiarowy może być użytkowany; 24) warunkach znamionowych użytkowania - należy przez to rozumieć ustalone wartości wielkości mierzonej oraz wielkości wpływających, stanowiące normalne warunki pracy przyrządu pomiarowego; 25) wielkości mierzonej - należy przez to rozumieć określoną wielkość stanowiącą przedmiot pomiaru; 26) wielkości wpływającej - należy przez to rozumieć wielkość, niebędącą wielkością mierzoną, która ma jednak wpływ na wynik pomiaru; 27) wodomierzu - należy przez to rozumieć przyrząd pomiarowy przeznaczony do pomiaru, zapamiętywania i wskazywania objętości wody przepływającej przez przetwornik pomiarowy w warunkach pomiarowych; 28) zaburzeniu - należy przez to rozumieć wielkość wpływającą, mającą wartość zawartą w granicach określonych w odpowiednich wymaganiach, lecz poza warunkami znamionowymi użytkowania przyrządu pomiarowego; wielkość wpływająca jest zaburzeniem, jeżeli nie określono dla niej warunków znamionowych użytkowania. Rozdział 2 wymagania dla przyrządów pomiarowych § 4. 1. Przyrząd pomiarowy musi spełniać wymagania określone w niniejszym rozdziale i wymagania określone dla danego rodzaju przyrządu pomiarowego. 2. Wymagania dla poszczególnych rodzajów przyrządów pomiarowych lub podzespołów określają następujące załączniki do rozporządzenia: 1) załącznik nr 1 - wymagania dla wodomierzy; 2) załącznik nr 2 - wymagania dla gazomierzy i przeliczników do gazomierzy; 3) załącznik nr 3 - wymagania dla liczników energii elektrycznej czynnej; 4) załącznik nr 4 - wymagania dla ciepłomierzy; 5) załącznik nr 5 - wymagania dla instalacji pomiarowych; 6) załącznik nr 6 - wymagania dla wag automatycznych; 7) załącznik nr 7 - wymagania dla taksometrów; 8) załącznik nr 8 - wymagania dla materialnych miar długości i naczyń wyszynkowych; 9) załącznik nr 9 - wymagania dla przyrządów do pomiaru długości, pola powierzchni oraz wielu wymiarów; 10) załącznik nr 10 - wymagania dla analizatorów spalin samochodowych. 3. Do podzespołu, dla którego określono wymagania w załącznikach nr 1-10 do rozporządzenia, stosuje się odpowiednio również wymagania określone w niniejszym rozdziale. § 5. Do przyrządów pomiarowych i podzespołów prezentowanych na targach, wystawach i innych pokazach nie stosuje się wymagań określonych w rozporządzeniu, jeżeli w sposób widoczny i wyraźny będzie umieszczona na nich informacja, że są one niezgodne z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu i nie będą udostępniane na rynku i oddane do użytku, dopóki producent nie doprowadzi ich do zgodności z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu. § 6. 1. Przyrząd pomiarowy musi mieć wysoki poziom ochrony metrologicznej zapewniający zaufanie do wyników pomiaru dokonanego przyrządem pomiarowym. 2. Przyrząd pomiarowy musi być zaprojektowany i wytworzony z zapewnieniem wysokiego poziomu jakości, przy uwzględnieniu techniki pomiarowej i bezpieczeństwa danych pomiarowych. 3. Rozwiązania przyjęte w projekcie przyrządu pomiarowego w celu spełnienia wymagań muszą uwzględniać przewidywany zakres zastosowań przyrządu pomiarowego i dającą się przewidzieć każdą możliwość jego niewłaściwego użycia. § 7. 1. Błąd pomiaru wykonanego przyrządem pomiarowym w warunkach znamionowych użytkowania, przy niewystępowaniu zaburzeń, nie może przekraczać błędu granicznego dopuszczalnego (MPE), określonego w załącznikach nr 1-10 do rozporządzenia. 2. Błąd graniczny dopuszczalny (MPE) przyrządu pomiarowego wyraża się jako dwustronną (dodatnią i ujemną) wartość odchylenia od wartości poprawnej pomiaru, o ile w załącznikach nr 1-10 do rozporządzenia nie określono inaczej. § 8. 1. Wymagania dotyczące działania poszczególnych rodzajów przyrządów pomiarowych w warunkach znamionowych ich użytkowania i przy występowaniu zaburzeń określają załączniki nr 1-10 do rozporządzenia. 2. W przypadku gdy przyrząd pomiarowy jest przeznaczony do stosowania w ciągłym i niezmiennym polu elektromagnetycznym, wynik badania przeprowadzonego w modulowanym amplitudowo polu elektromagnetycznym musi mieścić się w zakresie błędu granicznego dopuszczalnego (MPE). § 9. Producent, uwzględniając wymagania określone w załącznikach nr 1-10 do rozporządzenia, określa dla przyrządu pomiarowego: 1) warunki środowiskowe: a) klimatyczne, b) mechaniczne, c) elektromagnetyczne; 2) warunki zasilania; 3) inne wielkości wpływające, które mogą mieć wpływ na dokładność przyrządu pomiarowego. § 10. W zakresie warunków środowiskowych klimatycznych producent: 1) określa górną i dolną granicę temperatury użytkowania spośród wartości określonych w tabeli, o ile w załącznikach nr 1-10 do rozporządzenia nie określono inaczej: Zakresy temperatury Górna granica temperatury 30°C 40°C 55°C 70°C Dolna granica temperatury 5°C -10°C -25°C -40°C 2) wskazuje, czy przyrząd pomiarowy jest przeznaczony do użytkowania: a) przy kondensującej lub niekondensującej się parze wodnej, b) w miejscach o charakterze zamkniętym lub otwartym. § 11. Przy określaniu warunków środowiskowych mechanicznych rozróżnia się trzy klasy tych warunków dla przyrządów pomiarowych użytkowanych w miejscach narażonych na wibracje i wstrząsy mechaniczne o: 1) niskim poziomie - klasa M1; 2) znacznym lub wysokim poziomie - klasa M2; 3) wysokim lub bardzo wysokim poziomie - klasa M3. § 12. 1. Przy określaniu warunków środowiskowych elektromagnetycznych rozróżnia się trzy klasy tych warunków dla przyrządów pomiarowych, o ile w załącznikach nr 1-10 do rozporządzenia nie określono inaczej: 1) użytkowanych w miejscach narażonych na zaburzenia elektromagnetyczne odpowiadające zaburzeniom, które mogą występować w budynkach mieszkalnych, usługowych i handlowych oraz zabudowaniach przemysłu drobnego - klasa E1; 2) użytkowanych w miejscach narażonych na zaburzenia elektromagnetyczne odpowiadające zaburzeniom, które mogą występować w pozostałych zabudowaniach przemysłowych - klasa E2; 3) zasilanych z akumulatora pojazdu - klasa E3. 2. Określając klasę warunków środowiskowych elektromagnetycznych, uwzględnia się następujące wielkości wpływające: 1) przerwy w napięciu; 2) krótkotrwałe spadki napięcia; 3) stany nieustalone w liniach zasilających lub sygnałowych; 4) wyładowania elektrostatyczne; 5) pola elektromagnetyczne o częstotliwości radiowej; 6) pola elektromagnetyczne przewodzone o częstotliwości radiowej, występujące w liniach zasilających lub sygnałowych; 7) skoki napięcia w liniach zasilających lub sygnałowych. 3. Przyrząd pomiarowy zaliczany do klasy E3 warunków środowiskowych elektromagnetycznych musi spełniać wymagania określone dla przyrządu pomiarowego zaliczonego do klasy E2 warunków środowiskowych elektromagnetycznych oraz wymagania w zakresie: 1) spadków napięcia spowodowanych rozruchem silników spalinowych; 2) stanów nieustalonych, spowodowanych odłączeniem rozładowanego akumulatora w czasie pracy silnika. § 13. Określając inne wielkości wpływające, które mogą mieć wpływ na dokładność przyrządu pomiarowego, uwzględnia się następujące wielkości wpływające, jeżeli są właściwe: 1) wahania napięcia; 2) zmiany częstotliwości sieci zasilającej; 3) pola magnetyczne o częstotliwości zasilania; 4) inne wielkości mogące wpłynąć w znaczący sposób na dokładność przyrządu pomiarowego. § 14. Przy przeprowadzaniu badania przyrządów pomiarowych podczas dokonywania oceny zgodności: 1) sprawdza się spełnienie wymagań, o których mowa w § 7 i § 8, dla każdej odpowiedniej wielkości wpływającej; 2) sprawdza się spełnienie wymagań, o których mowa w § 7 i § 8, oddzielnie dla każdej wielkości wpływającej, przy względnie stałych wartościach odniesienia pozostałych wielkości wpływających, o ile w załącznikach nr 1-10 do rozporządzenia nie określono inaczej; 3) przeprowadza się badania charakterystyk metrologicznych podczas oddziaływania wielkości wpływających lub po zakończeniu ich oddziaływania, w zależności od tego, który z tych stanów odpowiada normalnej pracy przyrządu pomiarowego, przy której te wielkości mogą występować; 4) w zależności od przewidywanych warunków środowiskowych klimatycznych, w których przyrząd pomiarowy będzie użytkowany, należy zastosować odpowiednio badanie w stanie wilgotnego gorąca: a) stałego (bez kondensacji), gdy kondensacja nie występuje, albo b) cyklicznego (z kondensacją), gdy kondensacja jest istotna lub gdy penetracja pary wodnej będzie przyśpieszona przez respirację. § 15. 1. Wyniki pomiarów tej samej wielkości mierzonej wykonywane w różnych miejscach lub przez różnych użytkowników i w takich samych pozostałych warunkach muszą być zbliżone, przy czym różnice pomiędzy wynikami poszczególnych pomiarów muszą być małe w stosunku do błędu granicznego dopuszczalnego (MPE) danego przyrządu pomiarowego. 2. Wyniki pomiarów tej samej wielkości mierzonej wykonywane w takich samych warunkach muszą być zbliżone, przy czym różnice pomiędzy wynikami poszczególnych pomiarów muszą być małe w stosunku do błędu granicznego dopuszczalnego (MPE) danego przyrządu pomiarowego. § 16. 1. Przyrząd pomiarowy musi być tak zaprojektowany, aby: 1) był wystarczająco czuły, a jego próg pobudliwości był wystarczająco niski dla zamierzonego zadania pomiarowego; 2) zachowywał odpowiednią stałość charakterystyk metrologicznych w czasie określonym przez producenta, po prawidłowym zainstalowaniu, utrzymaniu i stosowaniu zgodnie z instrukcją producenta w przewidzianych dla niego warunkach środowiskowych; 3) był zminimalizowany wpływ uszkodzenia mogącego spowodować niedokładny pomiar, o ile wystąpienie tego uszkodzenia nie jest oczywiste. 2. Przyrząd pomiarowy przeznaczony do pomiarów wielkości stałych w czasie musi być nieczuły na ich niewielkie wahania albo odpowiednio na nie reagować. § 17. 1. Przyrząd pomiarowy nie może mieć właściwości umożliwiających nieuczciwe jego użytkowanie. 2. Możliwość niewłaściwego użycia przyrządu pomiarowego musi być ograniczona. 3. Przyrząd pomiarowy musi być odpowiedni do jego zamierzonego użytkowania w przewidzianych warunkach i jego użytkowanie nie może się wiązać ze spełnieniem innych niż określone w instrukcji obsługi warunków w celu uzyskania poprawnych wyników pomiarów. § 18. Przyrząd pomiarowy musi być trwały podczas użytkowania i musi być wykonany z materiałów dostosowanych do warunków, w których ma być użytkowany. § 19. Błędy wskazań wodomierzy, ciepłomierzy, gazomierzy i liczników energii elektrycznej, stanowiących podstawę do rozliczeń między stronami pomiaru, przy wartości przepływu albo prądu elektrycznego przekraczających zakresy regulowane, nie mogą być ustawione w sposób nadmiernie preferujący jedną ze stron pomiaru. § 20. Przyrząd pomiarowy musi być tak zaprojektowany, aby możliwa była kontrola poprawności dokonywanych pomiarów po jego wprowadzeniu do obrotu lub oddaniu do użytku, w szczególności poprzez zastosowanie w przyrządzie pomiarowym odpowiedniego urządzenia dodatkowego lub programu informatycznego umożliwiających taką kontrolę; procedura kontroli musi być opisana w instrukcji obsługi przyrządu pomiarowego. § 21. Urządzenia dodatkowe podłączone bezpośrednio albo zdalnie do przyrządu pomiarowego nie mogą wpływać w sposób niedozwolony na jego charakterystyki metrologiczne. § 22. Części składowe przyrządu pomiarowego, istotne dla charakterystyk metrologicznych, muszą być tak zaprojektowane, aby możliwe było ich zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych, a przewidziane środki zabezpieczające zapewniały pozostawienie dowodu ingerencji. § 23. 1. Oprogramowanie przyrządu pomiarowego istotne dla charakterystyk me