Prelabializacja ą. Np.: ąglь > vąglь > węgiel Zmiękczenie spółgłosek przed samogłoskami szeregu przedniego: i, ь, e, ę, ě. Np.: sę > siĄ > się bělъjь > biały Przegłos samogłosek przed twardymi spółgłoskami przedniojęzykowymi e > o (ze zmiękczeniem poprzedzającej), ě > a (ze zmiękczeniem poprzedzającej). Np.: nesą > niosę, ale nesešь > niesiesz bělъjь > biały, ale bělitъ > (on) bieli Zanikły ślady przejścia ě w a po j, š, ž, č w czasownikach slyšatь – slyšalъ – slyšalь > słyszeć, słyszał, słyszeli (porównaj ros. слышать (słyszat´)) na wzór wisětь – wisělъ – wisělь > wisieć, wisiał, wisieli przetrwało tylko stojatь, bojatь > stojać, bojać (w gwarach wielkopolskich – w gwarach małopolskich i języku literackim stać, bać) Zanik jerów słabych i przemiana mocnych w e. Np.: pьsъ > pies, ale pьsa > psa sъnъ > sen Powstanie długich samogłosek w wyniku: łączenia dwóch sylab w jedną (grupy typu ojo) – kontrakcja: np. N. lp. nogoją – nogą rekompensowania zaniku jerów (wzdłużenie zastępcze) zachowania dawnej długości pod intonacją nowoakutową ich zanik: długość iː, yː, u: znikła bez śladu w początku XVI w. długość aː, eː, oː, Ą: przemieniła się w pochylenie tych głosek w początku XVI w. o: > ó – o pochylone, potem zlało się z u Prasłowiańskie ą i ę uległy wymieszaniu około 1000 r.