Pod koniec lat 80. XX wieku, w warunkach pieriestrojki, rozwinął się masowy ruch na rzecz odzyskania niepodległości. Ważną rolę odegrał Łotewski Front Ludowy, a jednym z najbardziej symbolicznych wydarzeń był Bałtycki łańcuch z 23 sierpnia 1989 roku. 4 maja 1990 roku Rada Najwyższa Łotewskiej SRR przyjęła deklarację o przywróceniu niepodległości, a w sierpniu 1991 roku, po nieudanym puczu moskiewskim, pełna niezależność Łotwy została faktycznie przywrócona.
Po odzyskaniu niepodległości Łotwa przywróciła zasadę ciągłości prawnej państwa istniejącego przed 1940 rokiem. Obywatelstwo automatycznie przywrócono obywatelom przedwojennej Republiki Łotewskiej oraz ich potomkom, natomiast część mieszkańców, którzy osiedlili się w kraju w okresie radzieckim, uzyskała status nieobywateli. Z czasem wielu z nich uzyskało obywatelstwo w drodze naturalizacji, jednak zagadnienie integracji rosyjskojęzycznej ludności, polityki językowej i obywatelstwa pozostaje jednym z ważniejszych tematów łotewskiej polityki wewnętrznej.
Współcześni Łotysze stanowią większość ludności Łotwy. Podstawowymi elementami łotewskiej tożsamości narodowej są język łotewski, tradycje folklorystyczne, w szczególności dainy, oraz tradycja Święta Pieśni i Tańca.