Praca ta stanowiła dowód możliwości zastosowania teorii materializmu historycznego do badania zjawisk kultury i sztuki, które uchodziły dotąd za niepodzielną domenę idealizmu; została oceniona przez Engelsa jako udana w zasadzie próba sformułowania teorii powstania oświeceniowego despotyzmu pruskiego.
Mehring był też jednym z pierwszych systematyzatorów materializmu historycznego i znakomitym polemistą w dyskusjach z burżuazyjnymi krytykami marksizmu. W rozprawie O materializmie historycznym, dołączonej do I wydania Legendy o Lessingu, sformułował dyrektywę metodologiczną, iż materializm historyczny powinien być stosowany także w badaniu swojej własnej historii oraz ukazał jakościowe różnice między materializmem marksowskim a naturalizmem materialistycznym. Zdaniem Mehringa jednak zasadnicze przeciwieństwo występuje między materializmem historycznym a idealistycznym pojmowaniem historii;