thumb|right|Tidningar utgifne af et sälskap I Åbo, 1776 – pismo pod redakcją Porthan, pierwsza fińska gazeta thumb|right|Medal na cześć Porthana z 1799 roku, Fińskie Muzeum Narodowe thumb|right|Pomnik Porthana w Turku Henrik Gabriel Porthan (ur. 8 listopada 1739 w Viitasaari, zm. 16 marca 1804 w Åbo) – fiński historyk, badacz literatury ludowej, redaktor naczelny Tidningar utgifne af et sälskap I Åbo – pierwszej fińskiej gazety. Nazywany „ojcem fińskiej historii”.
Życiorys Henrik Gabriel Porthan urodził się 8 listopada 1739 roku w Viitasaari w rodzinie pastora Sigfrida Porthana i jego żony Christiny Juslenius. Matka pochodziła ze znanej rodziny akademickiej – jej ojcem był Gabriel Juslenius (1666–1724), profesor teologii Królewskiej Akademii w Turku (fi. Turun akatemia), a wujem Daniel Juslenius (1676–1752), profesor języków starożytnych na Królewskiej Akademii i biskup Kościoła Szwecji w Porvoo i Skarze.
Z uwagi na chorobę psychiczną ojca, Henrik Gabriel wychowywał się w domu wuja pastora Gustawa Jusleniusa w Kronoby w Ostrobotni. Jego starszy brat Sigfrid został zabrany przez wuja w Turku, a rodzinnym domu pozostała matka z dwoma siostrami.