L'ababol BARCOS, Miguel Ánchel, El Aragonés Ansotano: estudio lingüístico de Ansó y Fago; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2007, p 163. BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2008. p 57., babol u ababolera () ye una planta dicotiledonia d'a familia d'as papaveracias. Abunda en os campos y en as márguins d'os camins, y se distingue per a color bien roya d'a suya flor.
Fitonimia O fitonimo ababol promana de l'arabe hispanico hababáwr(a), forma arabizata d'o latín papaver. O vocable contina encara vivo en a parla rural castellana y catalana d'influencia aragonesa (per tot l'Aragón castellanofono y catalanofono, en Navarra, Murcia y lugars d'a Catalunya nordoccidental y d'o País Valenciano). Por atra part ababol ye una faltada propia de l'aragonés y o castellano d'Aragón por comparanza metaforica con o consumidor d'opiacios, herencio d'un antigo uso de l'adormidera en ixas envueltas d'Al Andalus.
Atros nombres en aragonés son anchovas, catabols, escatabous y rosilla.Prochecto Anthos d'o Reyal Chardín Botanico, o CSIC y a Fundación Biodiversidat
José Pardo Sastrón comenta que en Torrociella d'Alcanyiz ababol ye a flor y rosilla ye a hierba. José Pardo Sastrón: Catalogo o enumeración de las plantas de Torrecilla de Alcañiz asi espontáneas como cultivadas. Tip.de E.casañal y compañía. 1895. Reedición de 1995 de lo Instituto de Estudios Turolenses. A forma rosilla tien como cognato o catalán cheneral rosella, que en a parla d'o Matarranya ye ruella.
A suya flor recibe os nombres de fraireCon a variant flaire y santchuán que a vegadas tamién fan referencia a tota la planta.
Descripción Ye una planta anyal, d'aparencia fráchil y bonica, que ye estata fuent d'inspiración ta muitos pintors europeus y de chuegos ta los ninons, pero que os labradors consideran mala hierba, ya que infesta per tot os sembratos.
Puede producir efectos narcoticos, debitos a los alcaloides que contién. Ista caracteristica ye l'orichen probable de l'uso informal d'a parola con o significato de persona fata, d'intelichencia "adormita" u que pierde facilment l'atención.
A planta ye tipica de culturas cerealistas, espardita per buena parte d'Europa, Asia y l'America d'o Norte.
Notas
Referencias
Categoría:Flors silvestres Categoría:Flora d'Aragón Categoría:Flora d'Europa Categoría:Flora d'Asia Categoría:Flora d'America rhoeas Categoría:Taxons nombraus por Carl Linnaeus