A Chacetania (en castellano Jacetania) ye a comarca mas nortoccidental d'Aragón, dividida entre as provincias de Uesca y Zaragoza. Muga con Francia por o norte, Navarra por l'ueste, y por o sud y l'este con as comarcas aragonesas de Cinco Villas, Plana de Uesca y Alto Galligo. En plens Pireneus, s'articula por o río Aragón y os suyos afluyents.

En ella se i formó lo primitivo condau d'Aragón que en 1035, cuan morió o rei Sancho III "o Mayor" de Navarra, adquirió la categoría de reino con capital en a ciudat de Chaca y con Remiro I como monarca. Resultau d'ista ampla historia son dos grans molimentos historico-artisticos, a seu de Chaca y o monesterio de Sant Chuan d'a Penya.

A suya mayor altaria ye o pico Collarada (2.886 metros), y conta con dos d'as estacións d'esquí mas importants y antigas da Peninsula: Candanchú y Astún, en a val de l'Aragón.

Tien una superficie de 1.857,9 km² y una población en 2010 de 18.664 hab. (con una densidat de población de 10,05 hab/km²) y a suya capital ye a ciudat de Chaca, que aculle o 71% d'a población comarcal.

A suya prencipal festividat ye Santa Orosia, patrona d'ista comarca, y que se celebra o 25 de chunio.

A luenga vernacla d'a Chacetania ye l'aragonés, charrando-se a suya variedat l'aragonés occidental, chunto con o castellano que en ye l'oficial.

Composan a Chacetania 20 municipios.Nomenclátor d’os municipios y lugars d'a comarca d'a Chacetania.

Territorio y población Municipio Superficie(km²)Datos d'o Instituto Aragonés d'Estatistica (IAEST). Zifras completas.</center> ! %d'o total !Población(2011)Datos d'o Instituto Nacional de Estadística, relativos a l'1 de chinero de 2011. Zifras completas. ! %d'o total ! Densidat(hab/km²) ! Altaria(metros) ! DistanciataChaca(km) ! Lugars

| align="left" |Aísa | align="right" | 81,0 | align="right" | 4,4 | align="right" | 379 | align="right" | 2,0 | align="right" | 4,68 | align="right" | 1.043 | align="right" |20,80 | align="left" | Candanchú, Esposa, Sinués

| align="left"|Ansó | align="right" | 223,1 | align="right" | 12,0 | align="right" | 475 | align="right" | 2,5 | align="right" | 2,13 | align="right" | 860 | align="right" |53,00 | align="left" | Zuriza

| align="left"|Aragüés de lo Puerto | align="right" | 64,4 | align="right" | 3,5 | align="right" | 133 | align="right" | 0,7 | align="right" | 2,07 | align="right" | 970 | align="right" |33,00 | align="left" |

| align="left"|Artieda | align="right" | 13,6 | align="right" | 0,7 | align="right" | 92 | align="right" | 0,5 | align="right" | 6,76 | align="right" | 652 | align="right" |46,90 | align="left" |

| align="left"|Bailo | align="right" | 164,4 | align="right" | 8,8 | align="right" | 300 | align="right" | 1,6 | align="right" | 1,82 | align="right" | 714 | align="right" |26,20 | align="Left" | Alastuei, Arbués, Arrés, Especiello, Esporret, Gabás, Larués, Paternoi, Villanoviella d'Alastuei.

| align="left"|Borau | align="right" | 41,7 | align="right" | 2,2 | align="right" | 85 | align="right" | 0,4 | align="right" | 2,04 | align="right" | 1.008 | align="right" |14,40 | align="left" |

| align="left"|A Canal de Berdún | align="right" | 133,3 | align="right" | 7,2 | align="right" | 382 | align="right" | 2,0 | align="right" | 2,87 | align="right" | 688 | align="right" |30,00 | align="Left" | Berdún, Biniés, Huertolo, Maixons, Martés, Villa-reyal d'a Canal

| align="left"|Canfranc | align="right" | 71,6 | align="right" | 3,9 | align="right" | 620 | align="right" | 3,3 | align="right" | 8,66 | align="right" | 1.040 | align="right" |17,80 | align="Left" | Os Aranyons.

| align="left"|Castiello de Chaca | align="right" | 17,3 | align="right" | 0,9 | align="right" | 257 | align="right" | 1,4 | align="right" | 14,86 | align="right" | 921 | align="right" |7,20 | align="Left" | Aratorés

| align="left"|Chaca| align="right" | 406,3| align="right" | 21,9| align="right" | 13.299| align="right" | 71,1| align="right" | 32,73| align="right" | 818| align="right" |-- | align="Left"| Abai, Avena, Ara, Araguás d'o Solano, Ascara, Asieso, Atarés, Acín, Badaguás, Banaguás, Baraguás, Barós, Bernués, Bescós de Garcipollera, Binué, Botaya, Caniars, Espuéndolas, o Fraixinal, Gracionépel, Guasa, Guasillo, Ipás, Latiesas Altas, Latiesas Baixas, Lerés, Martillué, Navasa, Navasiella, Novés, Orante, Osia, Puerto d'Astún, Ulle, Villanoviella, Xarlata, Yosa de Garcipollera.

| align="left"|Chasa | align="right" | 8,9 | align="right" | 0,5 | align="right" | 113 | align="right" | 0,6 | align="right" | 12,70 | align="right" | 944 | align="right" |30,40 | align="left" |

| align="left"|Fago | align="right" | 28,8 | align="right" | 1,6 | align="right" | 30 | align="right" | 0,2 | align="right" | 1,04 | align="right" | 888 | align="right" |53,00 | align="left" |

| align="left"|Mians | align="right" | 14,8 | align="right" | 0,8 | align="right" | 41 | align="right" | 0,2 | align="right" | 2,77 | align="right" | 692 | align="right" |48,90 | align="left" |

| align="left" | Puent d'a Reina de Chaca | align="right" | 48,1 | align="right" | 2,6 | align="right" | 290 | align="right" | 1,6 | align="right" | 6,03 | align="right" | 707 | align="right" |21,20 | align="Left"| Santa Engracia de Chaca, Xabierregai

| align="left"|Salvatierra d'Esca | align="right" | 81,2 | align="right" | 4,4 | align="right" | 226 | align="right" | 1,2 | align="right" | 2,78 | align="right" | 582 | align="right" |52,90 | align="left" | Focheto, Lorbés

| align="left"|Santa Cilia | align="right" | 28,1 | align="right" | 1,5 | align="right" | 208 | align="right" | 1,1 | align="right" | 7,40 | align="right" | 649 | align="right" |14,70 | align="left" | Fosato Alto, Fosato Baixo, Somanés

| align="left"|Santa Cruz d'as Serors | align="right" | 27,0 | align="right" | 1,5 | align="right" | 189 | align="right" | 1,0 | align="right" | 7,00 | align="right" | 788 | align="right" |15,90 | align="Left"| Binacua

| align="left"|Sigüés | align="right" | 101,8 | align="right" | 5,5 | align="right" | 131 | align="right" | 0,7 | align="right" | 1,29 | align="right" | 521 | align="right" |47,90 | align="left" | Aringo, Asso-Veral, Escó, los Banyos, Miramont, Tiermas

| align="left"|Val d'Echo | align="right" | 234,4 | align="right" | 12,6 | align="right" | 947 | align="right" | 5,1 | align="right" | 4,04 | align="right" | 800 | align="right" |44,40 | align="Left"| Catarecha, Ciresa, Echo, Embún, Santa Lucia, Urdués

| align="left"|Villanuga | align="right" | 58,2 | align="right" | 3,1 | align="right" | 512 | align="right" | 2,7 | align="right" | 8,80 | align="right" | 953 | align="right" |14,10 | align="left" | Aruex, Cenarbe |- | Total| align="right" | 1.857,9(*)| align="right" | | align="right" | 18.709| align="right" | | align="right" | 10,07''' (*) Adhibindo-ie a superficie d'o "común d'Ansó y Fago" (9,9 km²)

thumb|Densidat de población d'a Chacetania

Demografía

Gastronomía Cascabillos de Salvatierra d'Esca.

Se veiga tamién Lista de molimentos d'a Chacetania catalogaus como Bien d'Intrés Cultural.

Referencias

*