Pal muséu y les sos coleiciones, vease Muséu del Louvre.
El Palaciu del Louvre (en francés: Palais du Louvre), na vera derecha del Sena en París, ye un antiguu palaciu real asitiáu ente los xardinos de les Tullerías y la ilesia d'Ilesia de Saint-Germain-l'Auxerrois de París. Los sos oríxenes remontar al periodu medieval, y la so actual estructura evolucionó n'etapes dende'l sieglu XVI.
El Louvre toma'l so nome de la pallabra franca leovar o leower, que quería dicir llugar fortificáu, según l'historiador francés Henri Sauval (1623-1676). Foi la sede real del poder en Francia, hasta que Lluis XIV treslladar a Versalles en 1682, llevándose a encomalo el gobiernu con él; el Louvre foi la sede formal del gobiernu hasta'l final del Antiguu Réxime en 1789. Dende entós allugó'l célebre Muséu del Louvre según dellos departamentos gubernamentales.
Descripción del palaciu actual
El complexu thumb|250px|Palaciu del Louvre, ala Sully. 250px|thumb|Detalle d'un mapa de París, amosando'l Palaciu de les Tullerías y el Louvre, alredor de 1589. thumb|250px|Restos de los cimientos medievales que pueden inda trate per debaxo del muséu. thumb|right|350px|Mapa del complexu del Palaciu del Louvre. thumb|350px|right|La Cour Carrée («patiu cuadráu») del «Viejo Louvre» mirando escontra l'oeste (D'esquierda a derecha: Aile Lescot, Pavillon Sully (de l'Horloge), Aile Lemercier). thumb|350px|Parte del «Nuevu Louvre» (D'esquierda a derecha: Pavillon Turgot, Pavillon Richelieu, Pavillon Colbert). L'actual palaciu del Louvre ye un complexu d'ales y pabellones en cuatro niveles principales que, anque paez unificáu, ye'l resultáu de munches fases de construcción, cambéu, destrucción y restauración. El Palaciu ta asitiáu na vera derecha del ríu Sena ente la Rue de Rivoli al norte y el Quai Francois Mitterand (enantes el Quai du Louvre) al sur. Al oeste ta'l Jardin des Tuileries y, al este, la Rue de l'Amiral de Coligney cola Columnata de Perrault, la so fachada arquitectónicamente más famosa, creada por Claude Perrault) y la Place du Louvre. El complexu ocupa alredor de 40 hectárees (400.000 m²) y forma dos grandes cuadriláteros que zarra dos grandes patios: la Cour Carrée («Patiu Cuadráu»), acabada con Napoleón I, y la más grande Cour Napoléon («Patiu de Napoleón»), cola Cour du Carrousel («Patiu del Carrusel»), al oeste, construyíu por Napoleón III. La Cour Napoléon y la Cour du Carrousel tán dixebraos pela cai llamada Place du Carrousel.
El complexu del Louvre puede estremase ente'l «Viejo Louvre»: los pabellones medieval y renacentista y ales qu'arrodiaben la Cour Carrée, según la Grande Galerie («Gran Galería») que s'estendía al oeste a lo llargo de la vera del Sena; y el «Nuevu Louvre»: aquellos pabellones del sieglu XIX y ales que s'estendíen a lo llargo de los llaos norte y sur de la Cour Napoléon xunto coles sos estensiones al oeste (al norte y al sur de la Cour du Carrousel) que yeren orixinariamente parte del diba tiempu desapaecíu Palais des Tuileries (Palaciu de les Tullerías).
Alredor de 51.615 m² nel complexu palaciegu tán dedicaos a espaciu d'esposición. El complexu ye tan vastu qu'unu puede visitalo acaldía a lo llargo d'una selmana y nun ser capaz aun así d'echar una simple mirada a lo espuesto.
El «Viejo Louvre» El Viejo Louvre ocupa'l llugar de la fortaleza del sieglu XII del rei Felipe Augusto, tamién llamáu'l Louvre. Los sos cimientos pueden vese nel nivel inferior como'l departamentu del «Louvre medieval». Esta estructura foi afarada en 1546 pol rei Francisco I en favor d'una residencia real más grande que foi añadíu por casi cualquier monarca francés posterior. El rei Lluis XIV, quien moraba nel Louvre hasta que s'abandonó en favor de Versalles en 1678, completó la Cour Carrée, que foi cerráu del llau de la ciudá por aciu una columnata. El Viejo Louvre ye un cuadriláteru d'aproximadamente 160 metros nun llau consistiendo en 8 ailes (ales) que tán articulaos por 8 pavillons (pabellones). A partir de la esquina noroeste y moviéndose nel sentíu de les manes del reló, los pabellones consisten de los siguientes: Pavillon de Beauvais, Pavillion de Marengo, Pabellón nordés, Pabellón central, Pabellón sureste, Pavillon des Arts, Pavillon du Roi, y Pavillon Sully (enantes, Pavillon de l'Horloge). Ente'l Pavillon du Roi y el Pavillon Sully ye'l Aile Lescot («Ala Lescot»): construyíu ente 1546 y 1551, ye la parte más antigua de les elevaciones esternes visibles y yera importante nel asentamientu del molde pal posterior clasicismu arquiteutónicu francés. Ente'l Pavillon Sully y el Pavillon de Beauvais ta'l Aile Lemercier («Ala Lemercier»): construyíu en 1639 por Lluis XIII y el cardenal Richelieu, ye una estensión simétrica de l'ala de Lescot nel mesmu estilu renacentista. Con él, baltáronse les últimes muertes esternes del Louvre medieval.
El «Nuevu Louvre» El «Nuevu Louvre» ye'l nome que se da de cutiu a los pabellones y ales qu'amplíen el Palaciu a lo llargo d'alredor de 500 metros escontra l'oeste nos llaos septentrional (Napoleón I y Napoleón III) y meridional (Napoleón III) de la Cour Napoléon y Cour du Carrousel. Foi Napoleón III quien finalmente conectó'l Palaciu de les Tullerías col Louvre na década de los años 1850, llogrando asina finalmente'l Grand Dessein («Gran Diseñu») orixinalmente visionado por Enrique IV nel sieglu XVI. Esta consumación namái duró unos pocos años, sicasí, pos les Tullerías fueron amburaes nel añu 1871 y finalmente dafechu afaráu en 1882.
El miembru septentrional del nuevu Louvre ta formáu por (d'este a oeste) trés grandes pabellones a lo llargo de la Rue de Rivoli: Pavillon de la Bibliotheque, Pavillon de Rohan y Pavillon de Marsan. Nel interior (parte del patiu) del Pavillon de la Bibliotheque hai tres pabellones; Pavillon Colbert, Pavillon Richelieu y Pavillon Turgot; estos pabellones y les sos ales definen tres patios secundarios, d'este a oeste: Cour Khorsabad, Cour Puget y Cour Marly.
El llau meridional del Nuevu Louvre consiste (d'este a oeste) de cinco grandes pabellones a lo llargo del Quai Francois Mitterand (y la vera del Sena): el Pavillon de la Lesdiguieres, Pavillon des Sessions, Pavillon de la Tremoille, Pavillon des Etats y Pavillon de Flore. Como nel llau septentrional, tres pabellones interiores (llau del interior): Pavillon Daru, Pavillon Denon y Pavillon Mollien y les sos ales definen tres patios más subsidiarios: Cour du Sphinx, Cour Viconti y Cour Lefuel.
Por motivos de cencellez, nos mpas turísticos del muséu, el brazu norte del «Nuevu Louvre», el llau sur del mesmu y el «Viejo Louvre» llámense l'Ala Richelieu», l'Ala Denon» y l'Ala Sully», respeutivamente. Esto dexa al visitante casual evitar (hasta ciertu puntu) perdese totalmente nel confusu conxuntu de nomes d'ales y pabellones.
El Pavillon de Flore y el Pavillon de Marsan, nel extermo más occidental del Palaciu (brazos sur y norte, respeutivamente), fueron destruyíos cuando la Tercer República afaró les vecines Tullerías, pero darréu restauráronse a partir de 1874. El Flore sirvió entós como'l modelu pa la renovación del Marsan.
Un vastu complexu soterrañu d'oficines, tiendes, espacios d'esposición, árees d'almacenamientu y d'aparcamientu, según un auditoriu, una terminal d'autobuses turísticos y una cafetería, fueron construyíos per debaxo de los patios centrales del Louvre de la Cour Napoléon y la Cour du Carrousel pal proyeutu Gran Louvre» de Francois Mitterand (1981-2002). La entrada a nivel del terrén a esti complexu asitiar nel centru de la Cour Napoléon y ta cubiertu pola destacada pirámide de fierro y cristal (1989) diseñada pol arquiteutu d'Estaos Xuníos I.M. Pei.
Historia
Periodu medieval
Fortaleza El Palais du Louvre foi nel so orixe construyíu como una fortaleza, construyida nel sieglu XII pol rei Felipe Augusto xunto col primer recintu murario de la ciudá pa defender les veres del ríu Sena contra los invasores del norte. La fortaleza tenía nel so centru una torre cilíndrica: el Donjon, o Torre del Homenaxe. Descubrimientos arqueolóxicos de la fortaleza orixinal son anguaño parte de la esposición Louvre Medieval na ala Sully del muséu.
La fortaleza de Felipe Augusto de 1190 nun yera una residencia real sinón un arsenal de tamañu significativu qu'entendía un cuadriláteru con foso (de 78 por 72 metros) con bastiones arrondaos en cada esquina, y nel centru de los murios septentrional y occidental. Torres defensives flanqueadas per estreches puertes nes parés sur y este. Nel centru d'esti conxuntu había una torre del homenaxe, la Grosse Tour (de 15 metros de diámetru y 30 m d'altu). Dos edificios interiores colindaban coles parés esteriores nos llaos occidental y meridional.
Residencia real El Louvre foi anováu frecuentemente a lo llargo de la Edá Media. Baxu Lluis IX a mediaos de los años 1200, el Louvre convertir en sede de la tesorería real. El castiellu llueu tuvo una función doble: amás del so papel proteutor, convertir nuna de les residencies del rei y de la corte, xunto col castiellu de Vincennes, l'Hotel Saint-Pol nel Marais y el palaciu de la Île de Citar.
La fortaleza foi ampliada y enguapecida nel sieglu XIV por Carlos V, faciendo d'él la residencia real más célebre na Europa de la so dómina. Carlos V empezó l'ampliación del Louvre en 1358, pero la so obra quedó arruinada nel cursu de la Guerra de los Cien Años y baltáu nos años 1500 por Francisco I, pa faer sitiu a una nueva estructura construyida n'estilu renacentista.
Periodu renacentista A partir del añu 1546, dempués de volver del so cautiverio n'España, el rei Francisco I de Francia emplegó al arquiteutu Pierre Lescot y al escultor Jean Goujon pa esaniciar la torre del homenaxe y modernizar el Louvre por que se convirtiera nun palaciu d'estilu renacentista.Mignot, pp. 34, 35Sturdy, p. 42 Lescot trabayara primero nos castiellos del valle del Loira y foi adoptáu como l'arquiteutu del proyeutu. El nuevu taba formáu por un patiu cuadráu, cola ala principal dixebrada por una escalera central, y les dos ales de los llaos entendíen un suelu. Lescot añadió un techu al cuartu del rei Enrique II (Pavillon du Roi) que s'estremaba del avezáu estilu con vigues, ya instaló la Salle des Caryatides, que presentaba cariátides esculpíes basaes n'obres griegues y romanes.Blunt, p. 47 L'historiador del arte Anthony Blunt referir a la obra de Lescot «como una forma de clasicismu francés, teniendo los sos propios principios y la so propia harmonía». Francisco adquirió lo que se convertiría nel nucleu del conteníu del Louvre; les sos alquisiciones incluyeron la Mona Lisa de Leonardo da Vinci.
La muerte de Francisco I en 1547, sicasí, atayó'l proyeutu de faer del Louvre una residencia real. L'arquiteutu Androuet du Cerceau tamién trabayó nel Louvre.
Foi la reina Catalina de Médicis la qu'esbozó'l proyeutu pa faer del Louvre un gran palaciu. En 1564 Catalina dirixó la construcción d'un palaciu al oeste llamáu Palaciu de les Tullerías, engarráu al Louvre y los xardinos de la contorna. El Palaciu cerraba l'estremu occidental del patiu del Louvre. Catalina entós entamó la restauración de tol palaciu. El so arquiteutu Philibert de l'Orme empezó'l proyeutu, y foi reemplazáu tres la so muerte en 1570 por Jean Bullant.
Dinastía Borbón y posterior thumb|350px|El Louvre, les Tullerías y la Gran Galería en 1615. Los trabayos de Catalina de Médicis siguir Enrique IV dempués de les guerres de relixón que terminaron en 1589. Mientres el so reináu (1589-1610), empezó'l so «Gran Diseñu» pa esaniciar los restos de la fortaleza medieval, p'ampliar la zona de la Cour Carrée, y pa crear un enllaz ente'l Palaciu de les Tullerías y el Louvre. La unión foi terminada al traviés de la Grande Galerie polos arquiteutos Jacques Androuet de Cerceau y Louis Métezeau.