La enfermedá pol virus del Ébola (EVE) o fiebre hemorráxico del Ébola (FHE), tamién conocida como enfermedá del Ébola«ébola, escritura fayadizo.» Fundéu. Consultáu'l 12 d'agostu de 2014. o a cencielles como ébola, ye una enfermedá causada nel ser humanu pol virus del Ébola. De normal los síntomes empiecen ente los dos díes y les tres selmanes dempués de contraer el virus, con fiebre, dolor de gargüelu, dolores musculares, y dolor de cabeza. Polo xeneral, siguen estomagaes, vultures, y foria, xunto con fallu hepáticu y renal. Nesi momentu, dellos pacientes empiecen a sufrir entueyos hemorráxiques.
El virus puede contraer por contautu cola sangre o los fluyíos corporales d'animales infestaos (xeneralmente monos o esperteyos de la fruta). Nun s'hai documentáu la tresmisión aérea na redolada natural. Créese que los esperteyos de la fruta son portadores del virus y pueden arimalo ensin resultar afeutaos. Una vegada qu'un ser humanu resulta infestáu, la enfermedá tamién puede arimase ente persones. Los sobrevivientes de xéneru masculín pueden tresmitir la enfermedá al traviés del semen hasta per añu y mediu. Col fin d'establecer un diagnósticu, polo xeneral refúguense antes otres enfermedaes con síntomes asemeyaos, como la malaria, el cólera y otres fiebres hemorráxiques virales. Col fin de confirmar dichu diagnósticu faen pruebes de sangre pa detectar anticuerpos, ARNviral o'l mesmu virus.
La enfermedá ye causada por cualesquier de les cinco especies de virus Ebola que fueron identificaes como: Bundibugyo ebolavirus (BDBV), Reston ebolavirus (RESTV), Sudan ebolavirus (SUDV), Taï Forest ebolavirus (TAFV) y Zaire ebolavirus (ZEBOV).
La prevención inclúi l'amenorgamientu de l'andada de la infeición de monos o gochos al home. Una forma de llevalo a cabu sería la verificación de la infeición en dichos animales y la so matanza y posterior eliminación de los cuerpos en casu de detección de la enfermedá. Tamién sería d'ayuda una fayadiza cocción de la carne, según llevar ropa proteutor mientres la so manipulación, como llevala tamién y llavase les manes siempres que se tea cerca de daquién infestáu. Les muestres de texíos o fluyíos corporales de pacientes infestaos tienen de manipoliase con especial procuru.
Nun se dispón d'un tratamientu específicu; los esfuercios realizaos p'ayudar a los pacientes infestaos consisten n'alministra-yos bien sales de rehidratación oral (agua con azucre y sal) o fluyíos intravenosos. Nel añu 2015 empezó la fase de pruebes d'una vacuna, comprobándose nos ensayos preliminares una efeutividá del 100%.
La tasa de mortalidá de la enfermedá ye alzada: con una frecuencia de fallecimientos d'ente'l 50% y el 90% de los infestaos pol virus.
La infeición pol virus del Ébola foi identificada per primer vegada en Sudán y na República Democrática d'El Congu. La enfermedá apaez de normal en biltos nes rexones tropicales del África subsaḥariana. Ente 1976 (añu nel que se detectó'l virus per primer vegada) y 2013 la Organización Mundial de la Salú reportó 1716 casos. esto ye, resultaron infestaes menos de 1000 persones per añu. Hasta 2014 los biltos de ébola solo afectaren a rexones concretes d'África. A partir de la epidemia de 2014 aniciada n'África Occidental, produciéronse andaes n'otros continentes. El biltu de 2014-2015 foi'l más bederre, y afectó a Guinea, Sierra Lleona, Liberia y Nixeria.
Epidemioloxía El primer biltu documentáu de ébola asocedió en 1976, simultáneamente en Zaire y Sudán (zones que güei pertenecen a la República Democrática d'El Congu y a Sudán del Sur, respeutivamente), onde se detectaron 3418 casos y 2830 muertes con una tasa de letalidad de 83%. Esti biltu foi causáu pol virus Ébola-Zaire, una de les cepes más epidémiques y mortales de la hestoria. Los biltos de fiebres hemorráxiques virales tienen una tasa de mortalidá d'ente'l 41 y el 89%.
Considérase que los esperteyos frugívorossobre manera Hypsignathus monstrosus, Epomops franqueti y Myonycteris torquata, son posiblemente los güéspedes naturales del virus del Ébola n'África. Por ello, la distribución xeográfica de los Ebolavirus puede coincidir primero cola de dichos esperteyos.
Nel añu 1976 morrieron alredor del 92 % de los infestaos.
Dada la naturaleza letal del Ébola, yá que nun esiste una vacuna aprobada o'l tratamientu nun ta disponible, ta clasificáu como un axente de bioseguridad de nivel 4, polos Centros pal Control y Prevención d'Enfermedaes de los Estaos Xuníos d'América. Ta clasificáu como de categoría A como axente de bioterrorismu, porque tien el potencial de sirvir como arma pal so usu en guerra biolóxica. Sicasí la so eficacia como arma biolóxica pudiera considerase como llindada pola so letalidad rápida, una y bones los pacientes morreríen demasiáu rápido primero que tuvieren en condiciones d'espardimientu de l'andada.
Nel 2014 nos Estaos Xuníos foi probáu un sueru de manera esperimental en dos persones arimaes por esti virus; tal sueru podría ser la cura pa esta enfermedá anque nun se tienen más detalles del mesmu. N'España en 2014 tamién s'aplicó esti sueru a un paciente, que sicasí 2 díes dempués finó.(n'inglés) «UPDATE 3-Ebola therapy hopes shift to small California biotech.» Reuters.
Tresmisión thumb|left|Micrografía electrónica del virus del Ébola.
thumb|Ciclu del virus del Ébola
miniatura|Carne de caza (esperteyos, monos, etc.) siendo preparada pa cocinar en Ghana, 2013. El consumu humanu de carne d'animales ecuatoriales n'África ta amestada a la tresmisión de delles enfermedaes humanes, ente elles el ébola.
El virus del Ébola introducir na población humana por cuenta de un contautu estrechu con el sangre, secreciones, órganos o otros líquidos corporales d'animales infestaos. Esti virus solo tresmítese vía contauto direutu con fluyíos del cuerpu infestáu de mamíferos.American CDC: Ebola Transmission CDC report, 3 d'ochobre 2014 N'África comprobáronse casos d'infeición acomuñaos a la manipulación de chimpancés, gorilas, esperteyos de la fruta, monos, antílopes de los montes y puercuspinos infestaos que fueren atopaos muertos o enfermos na selva. Inclusive depués de práutiques d'embalsamamientu sigue'l riesgu d'andada.
Darréu, el virus arrobinar na comunidá por aciu la tresmisión de persona a persona, debíu al contautu estrechu con el sangre, secreciones, órganos o otros líquidos corporales de persones infestaes. Les ceremonies de inhumación nes cualos los integrantes del cortexu aciagu tienen contautu direutu col cadabre tamién pueden desempeñar una función significativa na tresmisión.
thumb|Biltos de fiebre del Ébola n'África dende 1979 a 2008.
El virus tresmitir por contautu direutu con líquidos corporales y excreciones infestaos como la cuspia, el sudu, la sangre, el semen, el fluxu vaxinal, sumáu a los líquidos biolóxicos d'estudios bioquímicos como'l cefalorraquídeo, el sinovial, el pleural o'l peritoneal, amás de vultures, orina y fieces, tantu d'animales —principalmente simios y esperteyos— como d'humanos, yá seya vivos o finaos. Tamién por contautu indireutu al traviés de fómites o reservorios animales: aquéllos que presenten la infeición en forma asintomática (ensin síntomes) pero contaxosa. Les ceremonies d'inhumación que se celebren en ciertes aldegues africanes por cuenta de la idiosincrasia paecen tar rellacionaes na andada, una y bones los miembros del cortexu aciagu entren en contautu direutu col cadabre. La causa del caso índiz entá ye desconocida.
Nel casu de los esperteyos, estudios recién amuesen que'l virus del Ébola coesistió colos esperteyos por siquier 25 millones d'años nuna especie de guerra armamentista na que dambes especies evolucionaron una pa protexese de la enfermedá y la otra pa siguir afectándolos. L'estudiu amuesa que delles especies d'esperteyos desenvolvieron mecanismos de proteición contra'l virus y, probablemente en respuesta, el virus desenvolvió nuevos mecanismos pa infestalos.
Númberu básicu de reproducción - R0 El númberu básicu de reproducción - R0 del ébola ye baxu comparáu con otres enfermedaes contaxoses como SARS, SIDA, o la gripe español de 1918, esto significa que cada casu individual produz menos andaes qu'estes enfermedaes mientres el periodu d'infeición del paciente. Nel casu del ébola el R0 atopar ente 1.2 y 1.9 lo que significa que cada persona infestada, en permediu arimara a ente 1.2 y 1.9 persones mientres la duración de la mesma.
thumb|700px|centro|Númberu básicu de reproducción pa distintes enfermedaes contaxoses
Apaición de cepes y biltos de ébola
Cepa ébola-Zaire thumb|Biltos de Ébola-Zaire.
La cepa Ébola-Zaire tien la mayor tasa de mortalidá, hasta 90 % en delles epidemies, con una media d'un 83 %.
El primer biltu tuvo llugar el 26 d'agostu de 1976 en Yambuku, una ciudá del norte de Zaire (anguaño, República Democrática d'El Congu). El primer casu rexistráu foi Mabalo Lokela, un profesor d'escuela de 44 años que volvía d'un viaxe pel norte del Zaire. La so alta fiebre foi diagnosticada como un casu de malaria, y en consecuencia alministróse-y quinina. Lokela volvió al hospital acaldía; una selmana dempués, los sos síntomes incluyíen vultures incontrolables, foria sangrienta, dolor de cabeza, mareos y dificultaes respiratories. Más tarde empezó a sangrar per ñariz, boca y cursu morriendo'l 8 de setiembre de 1976, apenes 14 díes dempués de manifesta-y -y los primeros síntomes.
Biltu de ébola n'África Occidental de 2014
En 2014 surdió'l mayor biltu de la hestoria d'esta cepa y tamién el mayor biltu de ébola hasta entós, afectando primero a Guinea-Conakry y espandiéndose darréu a Sierra Lleona, Liberia y Nixeria.
El 8 d'agostu de 2014, la OMS decretó la situación como "emerxencia pública sanitaria internacional" y encamentó midíes pa detener la so tresmisión metanes la soriella esmolición mundial ante'l riesgu de pandemia global. Ente elles, pidía a los países onde se detectaren afeutaos que declararen emerxencia nacional y faía una llamada a la solidaridá internacional.
La declaración producir al rondar la cifra de 1000 finaos pola epidemia qu'amenaciaba con siguise estendiendo en fallando los mecanismos de contención iniciales. Los primeros afeutaos tresportaos oficialmente a Estaos Xuníos mientres el biltu, fueron llevaos a Atlanta pa ser trataos con ZMapp, un sueru esperimental procedente de Xinebra que diera resultaos positives con simios. El día 9 d'esi mes confirmábase qu'España recibiera dichu fármacu.
El 7 d'ochobre de 2014 declarar en Madrid (España) el primer casu d'andada de ébola fora d'África. Una de l'auxiliares d'enfermería qu'atendieron al misioneru repatriáu dende Sierra Lleona Manuel García Viejo (fináu pola mor del virus) resultó arimada pola enfermedá.http://www.lesechos.fr/monde/europe/0203835220078-ebola-un-premier-cas-de-contamination-a-madrid-1050542.phphttp://www.who.int/csr/don/09-october-2014-ebola/en/ El 11 d'ochobre siguiente súpose d'otru casu d'andada fora d'África, al ser infestada una trabayadora sanitaria en Dallas (Estaos Xuníos) al tratar al paciente Thomas Duncan, fináu de resultes de la enfermedá.
En Nixeria'l biltu epidémicu que llegó al país al traviés d'un vuelu con un pasaxeru infestáu pudo controlase totalmente n'ochobre d'esi mesmu añu, con un total de 19 andaes y 8 finaos.