Donald Campbell Dewar foi un políticu llaborista escocés, miembru del Parllamentu Escocés (MSP) dende la so creación en 1999. Mientres esti tiempu, amás de liderar el Partíu Llaborista escocés, foi'l primer ministru principal d'Escocia.
Dewar estudió Historia y Derechu na Universidá de Glasgow. En 1966, dos años dempués de graduase en Derechu, foi escoyíu per primer vegada a la Cámara de los Comunes por Aberdeen South. Al nun poder anovar el so escañu en 1970, nun volvió a la cámara hasta 1978. A partir esi añu permaneció nel Parllamentu hasta la so muerte. Como miembru de la oposición ocupó'l cargu de Gabinete na solombra secretariu d'Estáu «na solombra» pa Escocia nel gabinete opositor de Neil Kinnock, dende 1983 hasta 1992, y el de secretariu d'Estáu na solombra pa seguridá social nos gabinetes opositores de John Smith, Margaret Beckett y Tony Blair, dende 1992 hasta que Blair nomar xefe de disciplina na Cámara de los Comunes en 1995.
Cuando Tony Blair convertir en primer ministru en 1997, Dewar pasó a ocupar el puestu de secretariu d'Estáu pa Escocia (ministru) nel so gabinete. Esi mesmu añu entamós'un referéndum sobre l'establecimientu d'un Parllamentu y un poder executivu escocés, que Dewar impulsó viviegamente. La resultancia de la consulta foi positivu y en 1999 celebráronse les primeres eleiciones parllamentaries. El Partíu Llaborista escocés resultó victoriosu y Dewar foi escoyíu pol nuevu Parllamentu como ministru principal. Ente les sos aiciones como ministru principal destacaron el proyeutu de llei p'ameyorar los estándares calidable de les escueles públiques escoceses, el de proteición de los derechos ya intereses de los adultos incapacitados y el de la creación de parques nacionales, según l'abolición de la llei de tenencia feudal y del artículu 28.
El 10 d'ochobre del 2000, Dewar sufrió una cayida na residencia oficial del ministru principal, la Bute House, que-y causó una hemorraxa cerebral. Finó a otru día nel Western General Hospital, Edimburgu. La reina Sabela II dedicó-y un homenaxe póstumu, al igual que Tony Blair, quien lu describió como un amigu estraordinariu». La muerte de Donald Dewar foi considerada una «gran perda» pol pueblu escocés, que lo recuerda como'l padre de la nación». Foi asocedíu pol so ministru de Fomentu y Educación Permanente, Henry McLeish, depués d'un curtiu periodu nel que Jim Wallace tuvo al frente del gobiernu.
Dewar tuvo casáu con Alison Mary McNair dende 1964 hasta 1972, cuando ella dexar pol so amigu, Derry Irvine. Con McNair tuvo dos fíos, Marion y Ian.
Primeros años Donald Dewar nació en 1937 en Glasgow, nel senu d'una familia de clase media. Foi'l fíu únicu de Mary Bennet y el dermatólogu Alisdair Dewar. Dende bien nuevu Dewar encaró los problemes de salú de la so familia: el so padre sufría de tuberculosis, ente que la so madre carecía d'un tumor cerebral benignu pol cuál foi sometida a una operación. Por cuenta de esto, ingresó nun internáu en Perthshire cuando tenía solu dos años d'edá y depués treslladóse al sur p'asistir a otru internáu en Bonchester Bridge, cerca de Hawick. Ellí permaneció hasta los nueve, cuando volvió a Glasgow pa siguir la so educación na escuela primaria de Mosspark, onde vivió unu de «los sos peores años» al ser víctima del acoso escolar. Depués estudió na Glasgow Academy, onde empezó a demostrar habilidaes p'aldericar. En 1957 xunir al Partíu Llaborista.
Fixo los sos estudios universitarios na Universidá de Glasgow, onde se graduó n'Historia en 1961 y en Derechu en 1964. Integró la sociedá dialéutica de la Universidá y foi editor del Glasgow University Guardian (1959-1960), amás de presidir el club llaborista (1961-1962) y el conseyu estudiantil de la institución (1962-1963). Mientres la so estancia na universidá estableció amistaes con otros estudiantes que darréu aportaríen destacaes figures de la política, como John Smith, quien lo antecedió como presidente del club llaborista de la universidá y depués foi líder del Partíu Llaborista; de Menzies Campbell, futuru líder del Partíu Lliberal Demócrata, y de Derry Irvine, que se convirtió en lord canciller del gabinete de Tony Blair. Nes eleiciones de 1964, con 27 años d'edá, foi'l candidatu llaborista pa miembru del Parllamentu del Reinu Xuníu (MP) por Aberdeen South. Con 21 926 votos, foi ganáu pola candidata conservadora, Priscilla Tweedsmuir, quien s'impunxo por una diferencia de 3898 votos.
Miembru del Parllamentu del Reinu Xuníu Backbencher Menos de dos años dempués, nes eleiciones de 1966, Dewar volvió apostar l'escañu con Priscilla Tweedsmuir. Nesta ocasión resultó ganador con una diferencia de 1799 votos y entró al Parllamentu como MP backbencher con solu 28 años d'edá.
Dewar promovió fallíos proyeutos de llei por qu'Escocia tuviera una llei de divorciu alliniada cola d'Inglaterra y p'abolir el veredictu de «ensin pruebes» (not proven). Yá nesa dómina abogó pola devolución escocesa o restitución del Parllamentu escocés. En 1967, Dewar votó a favor de la llegalización del albuertu por profesionales rexistraos y con regulación del National Health Service, lo que-y traería problemes na so candidatura de 1978. Dewar tamién votó a favor de prohibir la cacería de llebres, despenalizar la homosexualidá masculina, facilitar les lleis de divorciu y d'abolir permanentemente la pena capital.
En 1967, l'entós secretariu (ministru) d'Educación, Anthony Crosland, escoyer como la so Parliamentary Private Secretary (PPS) n'inglés –«secretariu priváu pal Parllamentu» n'español–. Sicasí, Dewar non entabló una bona rellación con él, y describir como un «home bien estravagante». Ocupó esi puestu hasta 1969. Nesi añu, oponer a la visita de la seleición de rugbi de Sudáfrica a Aberdeen, como parte d'una campaña nacional de boicotio a les seleiciones deportives sudafricanas pa protestar contra l'apartheid. Nes eleiciones de 1970, Dewar perdió'l so escañu al llograr 22 754 votos frente a los 23 843 del conservador Iain Sproat.
El 18 d'abril de 1978, en fracasando en delles eleiciones y permanecer ocho años alloñáu de Westminster, Dewar llogró consiguir un escañu por Glasgow Garscadden con 16 507 votos contra 11 955 del SNP, en remplazo del so amigu William Small, quien finara inesperadamente en xineru d'esi mesmu añu. Nesta eleición, Dewar viose envolubráu nun discutiniu pol so sofitu a la llegalización del albuertu. Nel Referéndum escocés de 1979, primero en busca de la devolución, Dewar, xunto al conservador Alick Buchanan-Smith y el lliberal Russell Johnston, fixo campaña a favor del «sigo». A pesar de llograr un 51,6 % de votos a favor, con una participación del 63,8 %, nun se llogró'l 40 % de votos a favor necesariu sobre'l total del electoráu: solo un 32,9 % votó a favor, 30,8 % votó en contra y el 36,3 % abstúvose. El fracasu del referéndum bastió la cayida del gobiernu llaborista.
Frontbencher na oposición Donald Dewar foi líder del comité d'asuntos escoceses de la Cámara de los Comunes. En payares de 1980, cuando Michael Foot foi escoyíu líder del partíu, Dewar pasu a ser frontbencher de la oposición como vocera d'asuntos escoceses. En 1981, por cuenta de les disputes internes nel Partíu Llaborista, Dewar cuasi foi estremáu de la candidatura del partíu pal escañu na so circunscripción.
En payares de 1983, foi escoyíu Gabinete na solombra secretariu d'Estáu na solombra pa Escocia del gabinete opositor de Neil Kinnock. Dende esti puestu trató de salvar delles industries escoceses como Ravenscraig Steelworks, qu'en siendo cerrada causó la perda de 700 puestos de trabayu y más de 10 000 puestos rellacionaos. Nes eleiciones de 1987, Dewar opúnxose fervientemente al plan del gobiernu conservador de Margaret Thatcher pa introducir el Impuestu de la Comunidá n'Escocia primero que nel restu del Reinu Xuníu. Esta midida, que bastió la cayida de Thatcher, finalmente implementóse n'Escocia en 1989, un añu primero que nel restu del Reinu Xuníu. El socesor de Thatcher, John Major, abolir y nel 2006, el conservador David Cameron pidir# esculpes al pueblu escocés pol tratamientu d'Escocia como un llaboratoriu pa esperimentación» mientres el gobiernu thatcherista.
Nos últimos años de la década de los ochenta, Dewar llevó al Partíu Llaborista escocés a una convención constituyente pa faer una declaración de principios, ente los que s'incluyía la creación del Parllamentu escocés. Dewar depués dixo al respeutu: «Queríamos ampliar la base, sabíamos que nel partíu había bien vagar a favor de la devolución, pero tamién esistía los peligru de que paeciera la iniciativa d'un solu partíu».
Ocupó'l so cargu hasta 1992, cuando John Smith nomar secretariu d'Estáu na solombra pa seguridá social. Como tal, Dewar creó una comisión pa diseñar la política del partíu sobre esti asuntu. Mientres el desempeñu nesti cargu tamién se manifestó en contra d'amestar l'IVA al combustible y llamó l'atención al gobiernu por suxerir que los padres solteros «yeren unos irresponsables marxinaos sociales». Tres la muerte de Smith en mayu de 1994 y un curtiu periodu de Margaret Beckett al frente del partíu, Tony Blair foi escoyíu líder del Partíu Llaborista en xunetu d'esi mesmu añu, y caltuvo a Dewar en seguridá social hasta 1995, cuando lo nomó xefe de disciplina del Partíu Llaborista, una decisión que «munchos consideraron incomprensible» y Blair xustificó diciendo que «el PLP tenía un enfotu increíble n'él».
Secretariu d'Estáu pa Escocia Nes eleiciones xenerales del Reinu Xuníu de 1997, Dewar foi reelixíu MP, esta vegada por Glasgow Anniesland. El Partíu Llaborista, sol lideralgu de Tony Blair, ganó la mayor cantidá d'escaños nel Parllamentu de la so historia. Blair, agora primer ministru, dio-y a Dewar el puestu de secretariu d'Estáu pa Escocia. Dende esi puestu, abogó pola devolución escocesa y collaboró na organización del referéndum de 1997. El referéndum plantegába-yos dos preguntes a los escoceses, «¿Ta usté d'alcuerdu en qu'esista un Parllamentu escocés?» y «¿Ta usté d'alcuerdu en qu'esi parllamentu tenga la postestad de camudar los impuestos?». El Partíu Llaborista, el SNP, el Partíu Verde y el Partíu Lliberal Demócrata sofitaron el doble «sí» nel marcu de la campaña «Yes! Yes!» (n'español, «¡Sí!, ¡Sí!»), ente que'l Partíu Conservador sofitó'l doble «non» cola campaña «Think Twice» —n'español, «piénsatelo», o, lliteralmente, «piensa dos veces»—. La resultancia final, tres el votu de más de dos millones de persones (60,4 % de participación), foi afirmativu en dambes entrugues. Arriendes d'ello, creóse l'Acta d'Escocia de 1998, sobre la base de alcordar na convención constituyente de fines de los ochenta. Cuando l'acta foi ratificada, dióse-y a Escocia'l so poder executivu y el so primer Parllamentu formáu por 129 MSP (Member of Scottish Parliament, n'español «miembru del Parllamentu escocés»), dempués de cuasi 300 años del Acta d'Unión.
Nel so ensayu pal llibru Donald Dewar: Scotland's first First Minister, Fiona Ross, amiga de Dewar, afirmó que'l políticu foi oxetu de presiones d'otros parllamentarios, que queríen que s'asitiara a favor d'ellos na eleición de llistes pal nuevu Parllamentu escocés. Dewar empezó a ablayase por momentos y plantegóse nun presentase a estes eleiciones, arrenunciar como Secretariu d'Estáu pa Escocia y camudase de cartera nel gobiernu británicu o inclusive retirase. Según Ross, Dewar pensaba «que toos taben nel so contra, los compañeros del gobiernu, los activistes n'Escocia, los medios ya inclusive los sos amigos y asesores» y dixo nun momentu: «Nun puedo siguir con esto. Esta constante rutina nesta cinta ensin fin». Nel ensayu, tamién se menta que pa Dewar «la política d'Inglaterra taba sele. Pero que la política n'Escocia taba de pies de guerra».