Nova Guinea alemá (en alemán Deutsch-Neuguinea) foi un protectorado alemán desde 1884 até 1914, que comprendía a parte nordeste da illa de Nova Guinea e varios grupos de illas próximas. Foi a primeira entidade do Imperio colonial alemán.
A parte principal do territorio era Kaiser-Wilhelmsland ("Terra do Káiser Guillerme"), a parte nordeste da illa de Nova Guinea, que se converteu nun protectorado alemán en 1884. Posteriormente agregáronse varios grupos de illas: Neu-Pomern (Nova Pomerania), o arquipélago Bismarck (así nomeado en honor ao político e militar prusiano Otto von Bismarck, artífice da unificación alemá) e as illas Salomón do Norte, que foron declarados protectorados alemáns en 1885; as illas Carolinas, Palau e as Marianas, que se compraron a España en 1899; o protectorado das illas Marshall que foi comprado a España en 1885 por 4,5 millóns de dólares mediante o Protocolo hispano-alemán de Roma de 1885; e Nauru, que foi anexionada ao protectorado das illas Marshall en 1888.
Tras o estalido da primeira guerra mundial en 1914, Kaiser-Wilhelmsland e as illas achegadas caeron ante as forzas australianas, mentres que o Xapón ocupou a maior parte das posesións alemás restantes no Pacífico. A parte da Nova Guinea alemá, o arquipélago Bismarck e as illas Salomón do Norte son agora parte de Papúa-Nova Guinea. As illas micronesias da Nova Guinea alemá son agora os Estados Federados de Micronesia. As Illas Marshall, Nauru, as Illas Marianas do Norte e Palau son países independentes.
As illas ao leste de Kaiser-Wilhelmsland foron renomeadas tras a anexión como arquipélago Bismarck (anteriormente arquipélago de Nova Bretaña) e as dúas illas máis grandes co nome de Neu-Pommern ("Nova Pomerania", actual Nova Bretaña) e Neu-Mecklenburg ("Nova Mecklemburgo", actual Nova Irlanda).William Churchill (1920): Germany's Lost Pacific Empire. Geographical Review 10 (2):84-90 e 84 Porén, debido ao seu acceso acuático, estas illas periféricas foron e seguiron sendo a parte máis economicamente viábel do territorio.
Coa excepción da Samoa alemá, as illas alemás no Pacífico occidental formaron os "Protectorados Imperiais alemáns". Estes administráronse como parte da Nova Guinea alemá e incluían as illas Salomón alemás (Buka, Bougainville e varias illas máis pequenas), as Carolinas, Palau, as Marianas (excepto Guam, que até 1898 pertenceu a España e posteriormente aos Estados Unidos), as illas Marshall e Nauru. En total, estímase que a Nova Guinea alemá tiña unha extensión de 249 500 km².Neuguinea. Deutsche Schutzgebiete.
Historia Presenza alemá temperá no Pacífico Sur Os primeiros alemáns presentes no Pacífico Sur foron probabelmente navegantes das tripulacións dos barcos da Compañía Holandesa das Indias Orientais: durante a primeira viaxe de Abel Tasman, o capitán do Heemskerck foi un tal Holleman (ou Holman), que nacera en Jever (Frisia), no noroeste de Alemaña.Chronology of Germans in Australia. Gutenberg Australia. Abel Janszoon Tasman's Journal, editada por J. E. Heeres (1898), véxase a nota descritiva.
As casas mercantes da Liga Hanseática foron as primeiras en establecer puntos de apoio no Pacífico Sur: Johann Cesar Godeffroy & Sohn de Hamburgo, con sede en Samoa desde 1857, operaba unha rede de estacións comerciais nos mares do Sur que dominaba o comercio de copra e transportaba inmigrantes alemáns a varios asentamentos no Pacífico Sur.Townsend, M. E. (1943): "Commercial and Colonial Policies" The Journal of Economic History 3 pp. 124–134 e p. 125Hans-Jürgen Ohff (2008): Empires of enterprise: German and English commercial interests in East New Guinea 1884 to 1914 Thesis (PhD University of Adelaide, School of History and Politics) na p. 10."Godeffroy and Son possibly controlled as much as 70 per cent of the commerce of the South Seas" Kennedy, P. M. (1972): Bismarck's Imperialism: The Case of Samoa, 1880–1890. The Historical Journal 15 (2): 261–283 citando a H. U. Wehler (1969): Bismarck und der Imperialismus, pp. 208–215; E. Suchan-Galow (1884): Die deutsche Wirtschaftstätigkeit in der Südsee vor der ersten Besitzergreifung (Veröffentlichung des Vereins für Hamburgische Geschichte, Bd. XIV, Hamburg, 1940). En 1877 outra empresa de Hamburgo, Hernsheim & Robertson, estableceu unha comunidade alemá na illa Matupi (que actualmente forma parte da provincia de Nova Bretaña Oriental (Papúa-Nova Guinea), na baía de Blanche, na costa nordeste de Nova Bretaña) desde a que comerciaba en Nova Bretaña, as illas Carolinas e as Marshall.Romilly, H. H. (1887): "The Islands of the New Britain Group" Proceedings of the Royal Geographical Society and Monthly Record of Geography, New Monthly Series 9 (1): 1–18.Townsend, M. E. (1943): "Commercial and Colonial Policies" The Journal of Economic History 3: 124–134. A finais de 1875 un comerciante alemán informou: O comercio alemán e os barcos alemáns encóntranse en todas as partes, case na exclusión de calquera outra nación.Hans-Jürgen Ohff (2008): Empires of enterprise: German and English commercial interests in East New Guinea 1884 to 1914 Thesis (Ph.D.) University of Adelaide, School of History and Politics, p. 26 quoting Schleinitz to Admiralty, 28 de decembro de 1875, Drucksache zu den Verhandlungen des Bundesrath, 1879, vol. 1, Denkschrift, xxiv–xxvii, p. 3.
A política colonial alemá baixo Bismarck
A finais da década de 1870 e principios da de 1880, unha minoría activa, proveniente principalmente dunha ala dereitista dos partidos Nacional Liberal e Conservador Liberal, organizara varias sociedades coloniais en toda Alemaña para persuadir o chanceler Bismarck a embarcarse nunha política colonial. Os máis importantes foron o Kolonialverein de 1882 e a Sociedade para a Colonización Alemá (Gesellschaft für Deutsche Kolonisation), fundada en 1884.Hartmut Pogge von Strandmann (1969): "Domestic Origins of Germany's Colonial Expansion under Bismarck" Past & Present 42: 140–159, na p. 144, citando a R. V. Pierard (1964): "The German Colonial Society, 1882–1914" (Iowa State University, PhD thesis); K. Klauss 1966): Die Deutsche Kolonialgesellschaft und die deutsche Kolonialpolitik von den Anfangen bis 1895 (Humboldt Universitat, Berlín Oriental, PhD thesis; F. F. Müller (1959): Deutschland-Zanzibar-Ostafrika. Geschichte einer deutschen Kolonialeroberung (Berlín, GDR). As razóns da falta de entusiasmo de Bismarck cando se tratou o tema das posesións coloniais de Alemaña reflíctense na súa breve resposta en 1888 aos comentarios procoloniais e expansionistas de Eugen Wolf, recollidos na autobiografía deste último. Despois de que Bismarck escoitou pacentemente a Wolf con entusiasmo e os seus plans que buscaba lanzar con varios mapas ilustrativos, Bismarck finalmente interrompeu o seu monólogo:
A pesar das súas obxeccións persoais, foi o propio Bismarck quen finalmente organizou a adquisición de gran parte do que se convertería no Imperio colonial alemán. Os primeiros intentos da nova política producírone en 1884, cando Bismarck tivo que poñer os intereses comerciais alemáns na África do Suroeste Alemá (Deutsch-Südwestafrika) baixo protección imperial.Hans-Jürgen Ohff (2008): Empires of enterprise: German and English commercial interests in East New Guinea 1884 to 1914 Thesis (Ph.D.) University of Adelaide, School of History and Politics, p. 62. "It is the aim of this thesis to demonstrate that specific and identifiable commercial interests, rather than politicians, defence or strategic concerns, ideology or morality were the driving forces behind what did or did not happen in the first 50 years of European settlement in East New Guinea and adjacent islands", na p. 10. Bismarck afirmou no Reichstag o 23 de xuño de 1884, sobre o cambio na política colonial alemá: as anexións agora procederían, pero mediante a concesión de cartas a empresas privadas.Hans-Jürgen Ohff (2008): Empires of enterprise: German and English commercial interests in East New Guinea 1884 to 1914 Thesis (Ph.D.) University of Adelaide, School of History and Politics, pp. 62-63 citando a R. M. Smith (tr.) (1885): German Interests in the South Sea, abstracts of the White Book presented to the Reichstag, December 1884 and February 1885 and pinpoint reference 1884, Wb no. 19, p. 37; e engade "a full translation of Bismarck's speech was published by The Times on 25 June 1884 under the rubric 'German Colonial Policy', pp. 10–13."
A aspiración australiana e o desinterese británico miniatura|270px|Territorios coloniais de Nova Guinea de 1884 a 1919.
A edición do 27 de novembro de 1882 do Augsburger Allgemeine Zeitung publicou un artigo que o secretario en xefe da colonia británica de Nova Gales do Sur chamou a atención do editor do Sydney Morning Herald e, o 7 de febreiro de 1883, o periódico publicou un resumo do artigo baixo a epígrafe de "Anexión alemá de Nova Guinea".German annexation of New Guinea. O argumento tomado do periódico alemán comezou afirmando que Nova Guinea caeu na esfera australiana pero que fora descoidada; aínda que os portugueses a exploraran no século XVI, os neerlandeses do século XVII "parecían estaren máis satisfeitos co país que outras nacións europeas", pero excedéranse e avanzaran cara ás illas de Xava, Sumatra e Célebes.
A publicación do artigo do Sydney Morning Herald causou sensación e non só na colonia de Nova Gales do Sur: na colonia británica de Queensland,Donald C. Gordon (1945): "Beginnings of an Australasian Pacific Policy" Political Science Quarterly 60 (1): 79–89, na p. 84. onde se encontran as rutas marítimas do estreito de Torres e as rutas de comercio eran de grande importancia.Donald C. Gordon (1945): "Beginnings of an Australasian Pacific Policy" Political Science Quarterly 60 (1): 79–89, citando estatísticas da Asemblea Lexislativa de Queensland, Votes and Proceedings 1883 p. 776. O Primeiro Ministro de Queensland, Thomas McIlwraith, quen dirixiu un partido político "considerado como representante dos intereses dos propietarios das plantacións en Queensland", chamou a atención do gobernador de Queensland xunto coa situación xeral en Nova Guinea e instou á anexión da illa.Donald C. Gordon (1945): "Beginnings of an Australasian Pacific Policy" Political Science Quarterly 60 (1): 79–89, na p. 85. Tamén deu instrucións ao axente en Londres para Queensland de instar á Oficina Colonial Imperial un acto de anexión.Donald C. Gordon (1945): "Beginnings of an Australasian Pacific Policy" Political Science Quarterly 60 (1): 79–89, na p. 85, citando á Queensland Legislative Assembly, Votes and Proceedings 1883 p. 776.
Impaciente pola falta de resultados deste procedemento, o Primeiro Ministro McIlwraith, baixo a súa propia autoridade, ordenou a un maxistrado da policía de Queensland, en marzo de 1883, que proclamase a anexión en nome do goberno de Queensland, da porción de Nova Guinea ao leste da fronteira neerlandesa, no meridiano 141 leste.William Churchill (1920): "Germany's Lost Pacific Empire" Geographical Review 10 (2): 84–90, na p. 84. Cando a noticia chegou a Londres, o Secretario de Estado para as Colonias, Lord Stanley repudiou o acto de inmediato. Cando o asunto se presentou ante o Parlamento británico, Lord Stanley informou que o goberno imperial británico "non estaba listo para anexionar Nova Guinea debido ao seu gran tamaño e o seu interior descoñecido, a certeza das obxeccións dos nativos e os gastos administrativos".I. M. Cumpston (1963): "The Discussion of Imperial Problems in the British Parliament, 1880–1885" Transactions of the Royal Historical Society, Fifth Series 13: 29–47, citando Hansard, Parliamentary Debates 3rd Series cclxxxi 19. Isto fixo que comezara o interese alemán polo cuarto restante da illa.
Compañía Alemá de Nova Guinea miniatura|240px|Así é como Rudolf Hellgrewe imaxinou a extracción de caucho na Nova Guinea alemá. miniatura|240px|Izando a bandeira alemá en Mioko en 1884.